21/08/2026
BUỔI SỚM Ở CÀ PHÊ ÔNG CHÍN THỨ - PLEIKU
Khoảng sáu giờ sáng..
Con đường Đinh Tiên Hoàng chưa đông. Sương đêm còn vướng trên những tán cây ven phố, ánh sáng đầu ngày nhạt và lạnh. Một vài chiếc xe chạy ngang, để lại tiếng máy nhỏ dần rồi mất hút.
Quán ông Chín Thứ đã có người ngồi.
Quán nhỏ, sát bên đường, bề ngang chỉ chừng hai mét. Không bảng hiệu lớn, chẳng có những bộ bàn ghế cầu kỳ. Vài chiếc bàn thấp, mấy chiếc ghế quen thuộc, một khoảng không vừa đủ để người ta ghé vào uống ly cà phê rồi bắt đầu một ngày..
Có người vừa dựng xe, còn chưa kịp ngồi xuống, ông Chín Thứ đã nhìn ra.
“Đen của anh Hậu phải không?”
Một cái gật đầu.
Lát sau, ly cà phê được đặt trước mặt.
Ở đây, nhiều thứ đã thành thói quen đến mức chẳng cần hỏi. Ông nhớ người này uống đen, người kia uống sữa, người nọ thích đậm. Khách chưa nói, ông đã biết.
Có lẽ hơn ba mươi năm bán cà phê đã khiến ông thuộc lòng những khuôn mặt quen của con phố.
Người ta đến từ lúc trời còn sớm.
Người lao động ghé qua trước giờ làm. Dân công sở tranh thủ một ly. Những người lớn tuổi ngồi lâu hơn, bên cạnh là tờ báo mới mang đến. Vài người bạn gặp nhau, câu chuyện cứ thế nối từ bóng đá sang thời sự, từ chuyện làm ăn đến chuyện gia đình..
Ngoài đường, Pleiku bắt đầu đông lên.
Trong quán, tiếng nói chuyện vẫn vừa đủ nghe.
Một ly cà phê nằm yên trên mặt bàn.
Một tờ báo mở dở.
Một buổi sáng cứ thế trôi qua. Người ta tìm đến vì một cái ghế quen, một người chủ nhớ mặt, một vài người bạn vẫn còn ngồi đó mỗi sáng..
Nhưng trước khi những quán cóc như thế này trở thành một phần quen thuộc của đời sống Phố núi, cà phê Pleiku đã có một câu chuyện riêng.
Những năm 1960, cà phê chưa phải thứ có mặt ở khắp nơi như bây giờ. Người ta có thể tìm thấy nó trong những quán ăn của người Hoa, hoặc trong các phòng trà. "Phòng trà Thăng Long" là một trong những nơi được nhắc đến như một trong những tiệm cà phê đầu tiên ở Pleiku.
Ngày ấy, một ly cà phê không chỉ để uống. Khách đến phòng trà còn có thể ngồi lại, lắng nghe tiếng nhạc phát ra từ chiếc máy hát đĩa cổ. Những bản nhạc quay trong tiếng kim máy chạm vào mặt đĩa, giữa một không gian có chút khói thuốc, chút ánh đèn và mùi cà phê mới pha.
Cà phê khi ấy cũng có hai cách pha khá khác nhau.
Trong các phòng trà, người ta thường uống cà phê phin, từng giọt chậm rãi rơi xuống chiếc ly bên dưới.
Còn ở những quán ăn của người Hoa, phổ biến hơn là "cà phê vợt", hay còn gọi là cà phê bít tất. Chỉ một chiếc phin nhỏ hay một chiếc vợt vải, vậy mà mỗi cách pha lại có một mùi vị riêng, một cách thưởng thức riêng.
Bước sang thập niên 1970, quán cà phê bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trên những con phố Pleiku.
Có "Băng" trên đường Lê Hồng Phong ngày nay.
Có "Thiên Lý", "Nhớ" trên đường Tăng Bạt Hổ.
Có "Mimosa" ở góc Tăng Bạt Hổ, Võ Tánh, nay là Hoàng Văn Thụ.
Và tất nhiên không thể không nhắc đến "cà phê Dinh Điền",thời trước đó, nằm cạnh khu vườn cây lâu năm của Biệt Điện, khu vực Tỉnh ủy ngày nay.
Mỗi quán có một nhóm khách, một không khí, một câu chuyện riêng.
Nhưng cái thú của người Pleiku những năm ấy đôi khi giản dị đến bất ngờ. Một ly cà phê, hoặc một ly yaourt đá. Một gói thuốc lá thơm. Rồi tìm một góc ngồi quen, gọi một băng nhạc cối..
Chiếc máy Akai bắt đầu quay. Tiếng nhạc vang lên trong quán.
Có người ngồi yên nghe hết một bài. Có người vừa nói chuyện vừa chờ bản nhạc mình thích. Ngoài cửa kính hay dưới những tán cây, phố vẫn trôi qua với những chiếc xe đạp, xe máy, những tà áo dài và những bước chân vội.
Tuổi trẻ của một thành phố đôi khi chỉ cần có vậy.
Một ly cà phê và một bài hát.
Có lẽ vì thế mà những quán cà phê lâu năm của Pleiku không đơn thuần là những nơi bán thức uống. Mà là chỗ người ta gặp nhau, nghe nhạc, đọc báo, nói chuyện, hẹn hò, đôi khi chỉ để ngồi một mình nhìn phố.
"Cà phê Kim Liên" là một cái tên còn được nhiều người nhắc nhớ. Ra đời từ những năm 1960 ở 07 Tăng Bạt Hổ, quán từng là nơi dừng chân của nhiều văn nghệ sĩ và những người nổi tiếng khi đến Pleiku. Những cái tên như nhà thơ Kim Tuấn, nhạc sĩ Phạm Duy, diễn viên Nguyễn Chánh Tín, nhà văn Trung Trung Đỉnh, nhà văn Thái Bá Lợi… từng được nhắc đến trong câu chuyện của quán.
"Cà phêThu Hà" lại có một dáng vẻ khác. Cái tên ấy gắn với Phố núi qua nhiều thế hệ, cùng câu slogan một thời nghe rất đẹp :
"Một thoáng Pleiku, một chút cà phê Thu Hà"
Chỉ một câu ngắn mà có đủ con đường, thành phố và một ly cà phê.
Rồi những quán khác cứ lần lượt xuất hiện, thay đổi theo năm tháng. Có quán còn, có quán mất, có nơi đã đổi tên, đổi chủ, có những địa chỉ chỉ còn lại trong câu chuyện của người từng ngồi ở đó.
Riêng quán ông Chín Thứ vẫn giữ được cái vẻ bình dân vốn có.
Không cần biển hiệu bắt mắt.
Không cần máy pha cà phê hiện đại.
Không cần một không gian được thiết kế để người ta đến chụp hình.
Cái giữ khách lại là sự thân quen. Ông Chín Thứ biết khách của mình. Biết họ uống gì. Biết ai thích đọc tờ báo nào. Biết ai thường đến lúc sáu giờ. Biết ai hôm nay chưa thấy xuất hiện.
Đôi khi ông còn lấy lon sữa bò đựng nước sôi để khách ngâm giữ ấm cà phê.
Một cử chỉ nhỏ thôi, nhưng đủ cho thấy ở đây, người ta phục vụ nhau bằng sự để tâm chứ không chỉ bằng một ly nước đặt xuống bàn.
Tôi nghĩ đó cũng là một phần tính cách của cà phê Pleiku. Nó không quá phô trương. Người ta có thể ngồi rất lâu bên một ly cà phê mà chẳng cần lý do.
Có thể đọc hết một tờ báo. Nghe hết một bản nhạc. Nói với bạn vài câu chuyện vụn vặt. Hoặc chỉ nhìn những hàng cây ngoài đường và để buổi sáng đi qua.
Pleiku bây giờ đã khác rất nhiều.
Những quán cà phê mới sáng hơn, đẹp hơn, hiện đại hơn. Máy pha cà phê thay cho chiếc phin. Điện thoại thay cho tờ báo. Những danh sách nhạc trên màn hình thay cho cuộn băng Akai.
Nhưng đâu đó trên đường Đinh Tiên Hoàng, quán ông Chín Thứ vẫn có người ngồi từ sáng sớm.
Một ly đen cho người này.
Một ly sữa đá cho người kia.
Một tờ báo được đặt xuống chiếc bàn quen..
Ngoài kia, thành phố thức dậy.
Trong quán, những câu chuyện cũ lại bắt đầu.
Và có lẽ chính những điều rất bình thường ấy đã làm nên một phần hồn của Pleiku.
Không phải những điều lớn lao. Chỉ là một buổi sớm lạnh. Một chiếc ghế cũ. Một người chủ nhớ được ly cà phê của khách
Rồi nhiều năm sau, khi tất cả đã lùi xa, chỉ cần thoảng qua mùi cà phê rang, người ta bỗng nhớ một buổi sáng nào đó của tuổi trẻ.
Nhớ một quán nhỏ.
Nhớ những người từng ngồi bên mình.
Và nhớ một Pleiku mà có lẽ chẳng bao giờ trở lại nguyên vẹn như ngày xưa nữa.
Bạn còn nhớ quán cà phê nào của Pleiku ngày ấy?
Nếu còn một cái tên, một góc bàn, một bản nhạc hay một câu chuyện chưa kể, Quý Anh Chị hãy để lại dưới bài viết nhé.
