21/12/2023
*** DƯỠNG SINH MÙA ĐÔNG ***
Con người và trời đất là 1 chỉnh thể không thể tách rời, " Trời đất có biến thì con người phải có ứng " thuận theo bốn mùa mà điều dưỡng thích ứng, tránh né yếu tố tà độc. Xuân sinh, hạ Trưởng, thu liễm, đông tàng, đó là quy luật vận hành khái quát nhất của sự sống trong thiên nhiên. Mùa đông là mùa cuối cùng trong chu kỳ của 1 năm lúc này dương khí của trời đất đã cạn và âm khí tăng trưởng mạnh, nên gió lạnh ùa về, đất đai thì khô cằn, cây cối co cụm thu mình, động vật thì tìm nơi trú ẩn. Nên con người dưỡng sinh cũng phải quan sát và học tự nhiên mà thu dương khí của mình vào trong để nuôi dưỡng và giữ ấm,bảo vệ lục phủ ngũ tạng.
* Tiết Trời Mùa Đông : mùa đông có 6 tiết trời
- Tiết lập đông : trời se lạnh, đất bùn cũng khô lạnh bề mặt
- Tiết tiểu tuyết : trời khô ráo, thỉnh thoảng có hạt tuyết nhỏ rơi, khí trời bốc lên, khí đất đi xuống âm dương tách biệt.
- Tiết đại tuyết : trời khô hanh và lạnh
- Tiết đông chí : giữa đông, trời trở lạnh nhiều.
- Tiết tiểu hàn : trời bắt đầu rét và giá nhẹ
- Tiết đại hàn : là khoảng thời gian rét và giá lạnh nhất trong năm.
* Cơ Thể và Bệnh : xuân-hạ dưỡng dương, thu-đông dưỡng âm. Mùa xuân chủ về can ( gan ), mùa hè chủ về tâm ( tim ), mùa thu chủ về phế ( phổi ) còn mùa đông chủ về thận. Nên mùa đông phải chú ý dưỡng thận và tránh tổn hại tới tâm ( tim, mạch). Các bệnh phát khởi vào mùa đông cũng rất nhiều chủ yếu là các bệnh về đường hô hấp, da lông, đau khớp… do dễ bị nhiễm lạnh và tà khí xâm nhập. Ngày nay còn có các bệnh liên quan tới máu huyết tắc ngẽn, đột quỵ rất nguy hiểm do huyết bị trệ và khí dương không đủ để lưu thông.
* Về Ăn Uống.
- Chúng ta phải chú trọng ăn uống ôn ấm, bổ âm, thức ăn giàu dinh dưỡng nhưng phải dễ hấp thụ (nên chú ý nấu chín kỹ ).
- Mùa đông mọi người rất lười uống nước nên chúng ta chú ý bổ xung nước đầy đủ (nước ấm sẽ tốt hơn ),. Buổi sáng nên uống 1ly nước ấm ( ½ nước nóng + ½ nước lạnh) nếu ai huyết áp ko quá cao thì có thể uống thêm với 1 muỗng mật ong + 1 lát gừng sẽ tốt cho hệ tiêu hóa và tăng miễn dịch. Buổi tối nếu có thể nên uống 1-2 ly rượu nhỏ với 1 chút nước ấm sẽ giúp khí huyết lưu thông và giữ ấm cơ thể cũng có thể hạn chế đột quỵ.
- Về rau củ quả nên chú trọng hơn các loại có tính ấm nóng, các loại có màu đỏ, cam, vàng, nâu ( cà rốt, khoai tây, khoai lang, ớt chuông, bí đỏ, ngô, bắp cải tím, rau mùi tây .... ) tất nhiên là các loại rau củ trung tính hàng ngày vẫn sử dụng xen kẽ bình thường.
- Gia vị : nên ăn cay nóng hơn 1 chút so vs bình thường sử dụng thêm các gia vị ( gừng, ớt, tỏi, xả, hành, nghệ,... Mình rất thích và hay dùng gừng vào mùa đông ) tùy vào cơ thể của mỗi người mà dùng cho hợp lý.
- Thịt, cá : các loại thịt cá cũng cung cấp nhiều đạm, protein hàng ngày, các loại thịt đỏ ( bò, dê, heo... ) nên nấu kỹ hơn 1 chút...Đặc biệt các món tiềm, hầm sẽ rất tốt cho mùa đông. Các loại cá biển nên ưu tiên hơn cá đồng, khi kho nấu thì cũng nên nấu kỹ hơn bình thường và tăng thêm các gia vị (như gừng, ớt, tỏi, xả, hành, nghệ...) để làm giảm tính hàn.
- Các loại thịt cá quá tanh, nhớt thì nên hạn chế sử dụng, các loại rau có tính hàn ( dưa chuột, rau má, diếp cá, nước dừa ...) các loại rau nhớt ( rau đay, rau tằm tơi, mướp .. ) cũng hạn chế xử dụng trong mùa đông.
* Về Sinh Hoạt, Làm Việc và Vận Động.
- Điều phải chú ý đầu tiên trong mùa đông đó là việc giữ ấm tuyệt đối. Giữ ấm cả bên ngoài lẫn bên trong, bên ngoài thì quần áo ấm, bên trong thì phải tìm cách gia tăng nội khí bằng cách vận động, thể dục phù hợp, đặc biệt là các môn khí công....kết hợp vs ăn uống...Tuy nhiên với những người khỏe mạnh thời gian đầu đông chúng ta cũng ko cần mặc quá ấm mà để cơ thể hơi lạnh 1 chút để tập cho cơ thể tương thích với khí trời lạnh.
- Thời điểm này chúng ta nên tránh làm việc, chơi thể thao quá sức, tình dục cũng tiết chế vừa phải vì sẽ làm phát tán và mất dương khí dẫn đến hao hụt dương khí trong nội tạng tà khí dễ xâm nhập gây bệnh . Buổi tối tuyệt đối ko tắm khuya ( trường hợp bất đắc dĩ các bạn có thể dùng khăn nóng lau người ), buổi sáng nếu có thể nên cố gắng phơi nắng điều này rất tốt để bù đắp lại dương khí tự nhiên vì mùa đông rất ít nắng.
- Giữ tinh thần tĩnh lặng, ôn hòa, lời nói nhẹ nhàng tránh cãi vã, nóng giận vì cũng làm mất khí dương trong người. Giấc ngủ cũng rất quan trọng mùa đông chúng ta nên ngủ sớm và dạy trễ 1 chút so với các mùa khác ,nên đi ngủ trước giờ tý và thức dạy lúc mặt trời lên ( ngủ trước 11h đêm, dạy khoảng 6-7h sáng ). Trước khi đi ngủ mọi người có thể ngâm chân nước nóng ( thêm muối, gừng ) để điều dẫn khí xuống bàn chân, đỡ bị lạnh chân, sẽ ngủ ngon hơn.
* Phải luôn nhắc nhở bản thân thật cẩn trọng, ko chủ quan vì bệnh tật luôn rình rập chỉ cần chúng ta chủ quan mất cảnh giác là nó xâm nhập vào ngay. Chỉ cần đi đường gió lạnh mà quên ko kéo khóa áo khoác lên cao là hơi lạnh cũng ảnh hưởng tới cổ họng rồi. Đi đường mưa nhỏ chúng ta cũng chủ quan ráng phi xe cho nhanh để về cũng đã dính mưa lạnh vào người, ăn uống quá độ 1 chút, đồ ăn có dấu hiệu hư nhưng nhiều khi chủ quan ráng hâm lên ăn là cũng có thể đi ngoài cả ngày. Tất cả sẽ tích lũy nặng sẽ phát bệnh ngay, nhẹ thì đi vào người lâu ngày thành bệnh.
=> Tùy theo điều kiện tính chất của mỗi gia đình, cũng không có phương pháp nào đúng cho tất cả mọi người sẽ chỉ có những điều phù hợp nhất với bản thân, gia đình mình nên mọi người cứ linh hoạt áp dụng. Chúc mọi người có 1 mùa đông ấm áp và khỏe mạnh. Kinh tế suy thoái khó khăn, nhưng nếu cơ thể khỏe mạnh đó cũng là 1 niềm vui và hạnh phúc lớn cho
