29/05/2026
Có những người sống giữa lòng Sài Gòn hoa lệ, đi xe sang, ra vào Dinh Độc Lập như một “ông chủ lớn”, nhưng phía sau lớp vỏ đó lại là một chiến sĩ cách mạng khiến cả bộ máy tình báo đối phương phải truy lùng suốt nhiều năm…
Ông là AHLLVTND Trần Văn Lai — hay còn được biết đến với cái tên Mai Hồng Quế, Năm Lai, Năm USOM.
Ít ai biết rằng, người đàn ông chuyên trang trí nội thất cho Dinh Độc Lập ấy lại chính là người bí mật xây dựng một trong những hầm vũ khí quan trọng nhất của lực lượng Biệt động Sài Gòn ngay giữa trung tâm đô thành.
Ban ngày, ông là nhà thầu khoán giàu có, quen biết giới chức cấp cao của chính quyền Sài Gòn, thường xuyên ra vào những nơi trọng yếu như Dinh Độc Lập, cơ quan viện trợ Mỹ USOM, thậm chí cả khu vực liên quan tới tòa Đại sứ Mỹ.
Nhờ lớp vỏ hoàn hảo đó, ông âm thầm thu thập sơ đồ công trình, hệ thống cống ngầm, vị trí phòng thủ và các thông tin quân sự cực kỳ quan trọng.
Nhưng điều khiến người ta nể phục hơn cả là việc ông tự tay đào hầm bí mật ngay trong căn nhà của mình giữa nội đô Sài Gòn.
Hàng chục tấn đất đá được vận chuyển ra ngoài cực kỳ kín kẽ mà đối phương hoàn toàn không phát hiện.
Rồi chính ông lái xe chở vật liệu xây dựng, giả làm xe hàng dân sự, bí mật vận chuyển hơn 2,5 tấn vũ khí đưa vào nội thành.
Số vũ khí ấy sau này trở thành kho dự trữ phục vụ cho những trận đánh chấn động trong cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968 vào Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Đài phát thanh và nhiều cơ quan đầu não khác.
Điều đáng sợ nhất với đối phương không chỉ là lòng dũng cảm…
Mà là khả năng “hóa thân” quá hoàn hảo của ông.
Một người cộng sản hoạt động ngay giữa trung tâm quyền lực của chính quyền Sài Gòn suốt nhiều năm mà gần như không ai nghi ngờ.
Sau Mậu Thân, thân phận bị lộ, ông bị truy nã với mức thưởng tới 1 triệu đồng tiền miền Nam - con số cực lớn thời đó.
Có giai đoạn để sống sót, ông phải giả làm người tâm thần.
Ông từng bị bắt, bị tra tấn nhiều lần, nhưng vẫn giữ bí mật tổ chức.
Đến cả cuộc sống gia đình cũng phải hy sinh cho nhiệm vụ.
Để bảo vệ vỏ bọc hoạt động bí mật, các con ruột phải gọi ông bằng “bác” suốt nhiều năm trời…
Mãi sau ngày đất nước thống nhất, nhiều người mới biết “ông thầu khoán giàu có” năm nào thật ra là một chiến sĩ biệt động huyền thoại.
Ngày nay, những căn hầm bí mật mà ông xây dựng giữa lòng Sài Gòn đã trở thành di tích lịch sử.
Nhìn lại mới thấy:
Có những người anh hùng không xuất hiện giữa chiến hào khói lửa…
Mà sống ngay giữa lòng địch, mặc vest, đi xe hơi, cười nói với đối phương mỗi ngày ,nhưng phía sau lại là cả một cuộc chiến sinh tử âm thầm vì đất nước.
Và AHLLVTND Trần Văn Lai (Mai Hồng Quế) chính là một con người như thế.
-------------------