18/03/2024
MỘT CUỘC TRÒ CHUYỆN THÚ VỊ
Nguyễn Thị Tịnh Thy
Tôi không gọi tập sách có tất cả 150 bài này là Những cuộc trò chuyện, dù thực chất nó có 150 mẩu chuyện - 150 cuộc trò chuyện. Tôi bỏ chữ Những đi, vì với tôi, đây là Một cuộc trò chuyện - cuộc trò chuyện thú vị đến mức tôi bị cuốn theo từng mẩu chuyện, từng trang viết, không dứt ra được. Cuộc trò chuyện này chỉ dừng lại khi tôi lật đến trang cuối cùng của cuốn sách với niềm tiếc nuối: Sao mà ít thế, sao mà ngắn thế?
Với tôi, đây là cuốn luân lý giáo khoa thư quý giá được đặt một cái tên rất khiêm nhường: TRÒ CHUYỆN VỚI MÔN SINH. Thực chất, cuộc trò chuyện này vượt ra khỏi đối tượng là môn sinh (học trò), trở thành cuộc trò chuyện với mọi người, mọi giới, mọi lứa tuổi.
Thông qua những câu chuyện kể về người thật việc thật, những điều mắt thấy tai nghe, những chuyện đời thường từ cuộc sống quanh ta, thầy giáo - võ sư Nguyễn Văn Dũng đã truyền đi những bài học làm người rất đỗi giản dị, nhẹ nhàng mà sâu sắc.
Mỗi mẩu chuyện ngắn trong TRÒ CHUYỆN VỚI MÔN SINH là một góc nhìn về con người, về cuộc đời đầy tinh tế của một “ông già lắm chuyện”, văn võ song toàn, đạo học chín muồi, trải nghiệm phong phú. Mỗi mẩu chuyện là một chiếc gương con để ta soi vào đó và tự sửa mình từ tí, từng tí một. Chỉ vậy thôi, ta có thể trở nên tử tế hơn, đàng hoàng hơn, nghiêm túc hơn, đúng giờ hơn, cẩn trọng hơn, tươm tất hơn, khéo léo hơn, độ lượng hơn, lãng mạn hơn…
Ngôn từ dân dã gần gũi, khi thô tháp khi mềm mại; lúc mượt như nhung lúc sắc như kiếm; chỗ nhẹ như mây chỗ nặng như núi. Văn phong giản đơn bình dị, rắn rỏi khúc chiết, uyển chuyển duyên dáng, linh hoạt đa biến; ngữ khí kiên quyết… Tất cả đều đúng lúc đúng nơi, không thừa không thiếu, phù hợp với từng đề tài, từng thông điệp mà không hề thấy dáng vẻ của sự đẽo gọt, dụng công, điểm tô. Mới hay, trong văn của võ sư có cái diệu “vô chiêu thắng hữu chiêu”!
Được kết cấu bằng những câu chuyện rời, ngắn gọn, vì thế TRÒ CHUYỆN VỚI MÔN SINH rất thích hợp với sự tất bật của con người thời hiện đại. Bạn có thể ngẫu nhiên đọc bất kỳ trang nào, mẩu chuyện nào; có thể “đọc tranh thủ”, “đọc đứng” như những người bận rộn trong lúc chờ tàu xe; có thể đọc suy ngẫm, đàm đạo, đàm luận như người nhàn nhã trong khi thư giãn… Dù đọc kiểu gì đi nữa, những mẩu chuyện - lời tâm tình này cũng sẽ ngấm lại trong suy nghĩ, hành động, tình cảm và khiến ta thay đổi. Chỉ riêng về ý nghĩa giáo dục, thiết nghĩ, đây là cuốn sách nên có trong tủ sách của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và mỗi trường học.
Cuốn sách này là tập 5 trong bộ sách TRÒ CHUYỆN VỚI MÔN SINH của tác giả Nguyễn Văn Dũng. Trước đây, khi đọc các tập 1,2,3,4, tôi nghĩ đến câu thơ của nhà sư Minh Đức Triều Tâm Ảnh mà mình rất yêu thích: “Học làm người/một đời không biết mệt”. Rồi từ đó, tôi thay ở câu này một chữ: “Dạy làm người/một đời không biết mệt”, và cảm thấy tâm đắc khi mình ứng biến câu thơ thật phù hợp với nội dung bộ sách và tâm huyết của tác giả - võ sư - nhà giáo - nhà văn Nguyễn Văn Dũng suốt một đời miệt mài dạy học trò làm người. Thầy dạy họ làm người từ những biểu hiện, những cách hành xử và ứng xử nhỏ nhặt nhất trong cuộc sống đến những suy nghiệm sâu sắc về lịch sử, thế sự, nhân sinh; từ đó mà mỗi học trò có thể lớn thêm lên, đi xa hơn, bay cao hơn… Tôi từng nghĩ, nhận định này, kết luận này của mình là rất chính xác. Nhưng không! Hôm nay, đọc hết tập 5 của TRÒ CHUYỆN VỚI MÔN SINH, tôi chợt giật mình. Hình ảnh đọng lại rõ mồn một trong tôi là Nguyễn Văn Dũng - một người học trò. Không phải là người thầy!
Người học trò ấy đã và đang thực hiện tôn chỉ “học tập suốt đời”; luôn ý tứ quan sát, chăm chỉ học hỏi mọi lúc mọi nơi; “gom nhặt cát đá” để xây đắp nên thành trì tri thức và nhân cách của mình. Người học trò ấy luôn biết LẮNG NGHE: lắng nghe người già, lắng nghe người trẻ, lắng nghe sách vở, lắng nghe cỏ cây sông suối… ; lắng nghe để tự vấn, tự trách mình, tự thắng mình, và tự hoàn thiện mình trong từng giây từng phút.
Người học trò ấy cho rằng: “Lời nói luôn mang tư tưởng, tình cảm, tri thức, vốn sống… của người nói. Trong lời nói có nhiều thông tin, nếu mình không chịu lắng nghe tức là mình đánh mất cơ hội để học hỏi, tiếp thu. Lời nói luôn thể hiện cốt cách, tính cách, bản chất của người nói. Nếu mình không chịu lắng nghe tức là mình đánh mất cơ hội để biết người. Lời nói chứa chất tâm sự, niềm vui, nỗi buồn, thao thức, ước vọng… mà người nói mong được mình lắng nghe, cảm thông, chia sẻ; cả đôi khi người nói chỉ cần được mình lắng nghe thôi. Vậy mà mình không chịu lắng nghe, thì hóa ra mình là loại người bất nhân, vô cảm, vô tâm, vô trách nhiệm?… Lắng nghe là đức hạnh cao quý”.
Và rồi, người “học trò” Nguyễn Văn Dũng đã đem cái tâm biết lắng nghe để trò chuyện lại với chúng ta bằng một cuộc trò chuyện thú vị - cuộc trò chuyện bất tận.
Tôi đã lắng nghe - chăm chú, trân trọng, thấu hiểu, thán phục và xúc động…
Bạn đọc quý mến! Với bạn, cuộc trò chuyện bắt đầu!
