12/02/2026
Thức ăn “thật”, nghe đơn giản nhưng lại là vấn đề lớn nhất của người Việt hiện nay
Tuần trước tôi gặp 3 người:
Case 1 – Anh giám đốc 38 tuổi.
- Sáng: cà phê sữa + bánh mì.
- Trưa: cơm văn phòng, thêm ly trà đá tráng miệng
- Chiều ăn vặt cùng đồng nghiệp ở văn phòng
- Tối: tiếp khách với bia, đồ chiên.
Anh nói: “Anh ăn uống bình thường, nhậu xíu thôi, có gì đâu?”
Case 2 – Chị chủ Spa 45 tuổi.
- Sáng: 1 tô phở.
- Trưa: cơm nhà mang theo
- Chiều: trái cây.
- Tối: ăn nhẹ, không nước ngọt.
Chị nói: “Chị không ăn kiêng, chỉ ăn cơm nhà.”
Case 3 – Sinh viên 22 tuổi.
- Sáng: mì gói.
- Trưa: cơm tiệm/căn tin ở trường
- Tối: xúc xích + cafe với bạn
- Cuối tuần: fastfood cho lẹ
Bạn nói: “Em bận quá với làm biếng lắm anh, tiện gì ăn đó.”
Cả 3 người đều nghĩ mình “ăn bình thường”.
Nhưng nếu nhìn dưới góc độ khoa học (hệ thống phân loại NOVA), thực phẩm được chia thành 4 nhóm theo mức độ chế biến:
NHÓM 1 – Thực phẩm tự nhiên hoặc ít chế biến
- Rau, củ, quả tươi.
- Thịt, cá, trứng tươi.
- Gạo, đậu, hạt.
- Sữa tươi không đường.
Đây là nền tảng của một chế độ ăn lành mạnh.
Bữa cơm truyền thống Việt Nam:
Cơm – rau – cá/thịt – canh.
Đó chính là “real food”.
NHÓM 2 – Nguyên liệu nấu ăn
Muối, đường, dầu ăn, nước mắm.
Dùng để nấu, nhưng không phải thực phẩm chính.
NHÓM 3 – Thực phẩm chế biến truyền thống
Dưa muối, cá hộp, pate, bánh mì làm trong ngày.
Ăn được, nhưng không nên là nền tảng khẩu phần.
NHÓM 4 – Thực phẩm siêu chế biến
Mì gói, xúc xích tiệt trùng, snack, nước ngọt, đồ ăn nhanh, bánh kẹo công nghiệp…
Đặc điểm:
- Nhiều năng lượng
- Nhiều đường, muối, chất béo tinh luyện
- Ít chất xơ, ít vi chất
- Thêm nhiều phụ gia công nghiệp
Các nghiên cứu lớn trên thế giới cho thấy:
Tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến trong thời gian dài có liên quan đến tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.
Quay lại 3 case trên.
Anh giám đốc và bạn sinh viên không ăn quá nhiều, nhưng phần lớn năng lượng đến từ nhóm 4.
Còn chị chủ Spa, phần lớn khẩu phần là nhóm 1.
Khác biệt không nằm ở “ăn ít hay ăn nhiều”. Khác biệt nằm ở: tỷ trọng nhóm thực phẩm nào chiếm phần lớn cuộc sống của bạn.
Ở Việt Nam hiện nay, vấn đề không phải là chúng ta thiếu thức ăn. Mà Vấn đề là bữa sáng ngày càng là bánh ngọt, trà, cà phê sữa, bữa tối ngày càng là đồ chiên, đồ tiện lợi, nước lọc dần bị thay bằng nước ngọt, trà trái cây...
Chúng ta không nhận ra mình đã chuyển từ cơm nhà sang thực phẩm công nghiệp lúc nào.
Giảm cân khoa học không cần phải ăn kiêng, không cần phải cực đoan, không phải bỏ hết mọi món yêu thích.
Chỉ đơn giản: phần lớn bữa ăn là thực phẩm tươi (real food). Đồ siêu chế biến chỉ thỉnh thoảng. Ăn cơm nhà nhiều hơn đồ hộp, cơm tiệm.
Nếu 70–80% khẩu phần là nhóm 1, cơ thể bạn sẽ khác.
Và đó là điều tôi thấy rất rõ ở những người giữ được vóc dáng, năng lượng và sự minh mẫn lâu dài. Không phải vì họ ăn ít, mà vì họ ăn “thật” nhiều hơn.
