19/04/2023
-5 cách nuôi dạy trẻ tích cực thay vì la mắng-
Không có cha mẹ nào muốn la mắng con mình. Ánh mắt trẻ nhìn chúng ta sau khi bị quát mắng thật sự không dễ chịu chút nào. Tôi đã từng trải qua việc ấy. Nhưng có cách để phá vỡ vòng lặp này và thay đổi hành vi của chúng ta và của con.
Sự thật là tất cả phụ huynh đều sẽ có lúc mất bình tĩnh và la mắng trẻ. Chúng ta đều có giới hạn chịu đựng (breaking point). Có người chịu đựng được nhiều tuần kìm nén nhưng cũng có những người không chịu đựng được quá một ngày.
Nếu bạn thường dễ mất bình tĩnh và la mắng trẻ, hãy tham khảo 5 phương pháp sau đây:
📘 Kỳ vọng một cách thực tế
Thông thường, chúng ta tức tối la mắng trẻ vì chúng không thể kiểm soát cảm xúc và hành vi của mình. Giờ thì hãy đọc lại câu trên và cùng suy ngẫm.
"Chúng ta" quát mắng chúng vì "chúng" không thể kiểm soát bản thân. Làm sao chúng ta có thể kỳ vọng con mình có thể kiểm soát cảm xúc giỏi hơn chúng ta tự kiểm soát chính mình?
Thực tế, kiểm soát cảm xúc là kỹ năng khó nhất mà trẻ cần học được. Kỹ năng này không thể thành thạo nếu cảm xúc của chúng cứ bị nén lại và bỏ mặc. Chúng cần được chỉ dạy thông qua ví dụ và hướng dẫn của chính chúng ta - những bậc cha mẹ.
📘 Làm mẫu cho trẻ
Dạy con bằng cách quát mắng, phạt úp mặt vào tường hay những hình phạt khác không dạy cho chúng biết cách giải quyết những cảm xúc nặng nề. Khi đối diện vấn đề mềm mỏng hơn một chút, chúng ta đang làm mẫu cho con thấy cách chúng ta giải quyết sự việc bình tĩnh và hiệu quả ra sao.
Nếu nhận ra mình đang tức giận, hãy nói: “Bố/Mẹ đang tức giận, bố/mẹ cần nghỉ một chút và bình tĩnh lại.” Và sau đó, khi đã bình tĩnh hơn, hãy nói: “Bố/Mẹ thấy đỡ hơn rồi. Giờ thì chúng ta sẽ giải quyết việc này như thế nào?” Điều này giúp trẻ có một “tấm bản đồ” hướng dẫn cách đối diện với cơn giận.
📘 Giải quyết gốc rễ vấn đề
Khi trẻ hành xử chưa đúng, thường thì vấn đề đến từ những cảm xúc của chúng. Quát mắng, trách phạt đều là những cách để trẻ ngừng hành xử sai ngay lập tức nhưng không phải cách tiếp cận gốc rễ vấn đề.
Nếu trẻ tức giận, hãy kết nối với trẻ thay vì bộc phát cảm xúc. Ví dụ: Trẻ muốn lấy đồ chơi của bạn khác, chúng ta nên nói: “Bố/Mẹ biết con rất muốn món đồ ấy. Bố/Mẹ hiểu mà. Đợi đến lượt của mình thật khó, con nhỉ?”
Bằng việc công nhận cảm xúc của trẻ, bảo rằng chúng quan trọng, trẻ sẽ bắt đầu hiểu - cảm xúc của người khác cũng quan trọng không kém.
📘 Kết nối với trẻ mỗi ngày
Trẻ dễ hành xử chưa đúng khi thiếu sự kết nối với chúng ta. Hãy thử dành thời gian kết nối 1:1 với trẻ mỗi ngày dù chỉ trong 5-10 phút. Bằng cách đọc một quyển sách, đi dạo hoặc xem một chương trình bất kỳ.
Những khoảnh khắc kết nối giữa bố mẹ và trẻ sẽ gửi một tín hiệu đến bộ não của trẻ, rằng khi ở gần chúng ta, trẻ sẽ thấy vui vẻ và thoải mái. Điều này có ảnh hưởng lớn đến hành vi của chúng. Khi cảm thấy có sự kết nối với bố mẹ, trẻ có xu hướng ngoan ngoãn vâng lời hơn.
📘 Đưa ra “hình phạt” phù hợp
Thay vì quát mắng, phạt quỳ gối, đứng vào góc tường,… hãy đưa ra những "hình phạt" có 3 yếu tố:
- Liên quan đến hành vi chưa đúng
- Hợp lý (dựa theo độ tuổi và mức độ nhận biết của trẻ)
- Không có tính chất hạ nhục hay thiếu tôn trọng đối với trẻ
Ví dụ, phạt giảm bớt thời gian dùng điện thoại vì trẻ vứt đồ chơi lung tung là hoàn toàn không liên quan, và không hiệu quả. Chúng ta có thể bảo trẻ dành ra 5 phút trong giờ chơi để cất gọn những món đồ mình đã bày bừa.
Kết
Nuôi dạy trẻ, đặc biệt là nuôi dạy một cách tích cực (positive parenting), là một việc khó khăn. Sẽ không có “cách dễ dàng”. Sẽ không có đường tắt nào cả. Mọi cách thức đều cần rất nhiều nỗ lực và kiên trì.
Nhưng, cách thức nào chúng ta muốn con mình nhớ đến mỗi khi chúng mắc lỗi và hành xử chưa đúng? Cách thức nào chúng ta mong trẻ áp dụng với chính con của chúng sau này? Câu trả lời sẽ là ngọn đèn dẫn đường cho chúng ta.
____
Nguồn: Our Daily Mess (Dịch: Tố Nhi)
