23/03/2020
Nguồn gốc tên gọi tại vùng đất Tây Nguyên:
- hoa pơlang: loài hoa được nhắc đến trong bài hát dakrong mùa xuân về. 1 số vùng tại Bắc Bộ gọi loài hoa này là Mộc Miên. Còn tên phổ thông hơn là hoa Gạo đỏ.
- chim Cơtia: đây là loài chim cũng được nhắc đến trong bài hát dakrong mùa xuân về. Chim cơtia là loài chim Két( họ nhà Vẹt). Mỏ đen, lông xanh, chân đen hay ăn ngô( ăn bắp) phá mùa màng.
- chim chơrao: là chim chèo bẻo.
- cây cơ nia: đây là loài cây được ví như cây đa, cây đề trong văn hoá ng Kinh. Người đồng bào Tây Nguyên quan niệm cây Cơnia là nơi trú ngụ của Yang, của thần linh vì vậy khi khai hoang nương rẫy gặp Cơnia người ta kị và không hạ xuống.
Giải thích địa danh:
1. Lâm Đồng: Lâm trong từ cao nguyên Lâm Viên nơi bác sĩ - nhà thám hiểm Yersin phát hiện ra năm 1893. Đồng ở đây lấy từ Đồng trong Đồng Nai Thượng - trước đây cao nguyên Lâm Viên thuộc tỉnh Đồng Nai thượng.
2. Lâm Hà: nơi quần cư sinh sống của gười Hà Nội vào tỉnh Lâm Đồng lập nghiệp. Vì vậy có tên là Lâm Hà.
3. Đà Lạt: là tên gọi theo ngôn ngữ của người Cờ Ho. Trước đây cao nguyên Lâm Viên nơi sinh sống của các bộ tộc riêng lẻ như: Mạ, Lạch( Lát), Sê rê, chil... sau này thống nhất thành Cờ Ho. Đạ ở đây là nguồn nước( con suối), Lat là người Lạch hay còn gọi người Lát quần cư sinh sống bên dòng suối Camly chảy qua tp Đà Lạt. Người Pháp lên xây dựng thành phố nghỉ dưỡng nên dồn người Lạch vào chân Núi Langbiang - huyện Lạc Dương. Người Pháp viết địa danh thành DaLat => đọc thành Đà Lạt.
4. Dak Nông: hay còn gọi là Cao Nguyên M’nong. Nơi đây địa bàn cư trú của người M’ Nông. Dak ở đây là nước, Nông là người M’ nông => nguồn nước của người M’ nông. Ý là vùng đất đai quần cư sinh sống chủ yếu người M’nong.
5. Gia Nghĩa: nơi quần cư sinh sống của người quảng Ngãi.
6. Daklak: Dak ở đây có nghĩa là Nước, Lak là cái hồ. Daklak là hồ nước, nơi đây quần cư sinh sống chủ yếu của người Ê đê.
7. Buôn Ma Thuột: tên viết chính xác nhất theo ngôn ngữ Ê đê là: Buôn Ama Y Thuột. Buôn là: làng, Ama là cha, bố. Y Thuột là tên người. Buôn Ama Y Thuột là làng của bố Thuột. Trong văn hoá người Ê đê và 1 số tộc người tại Tây Nguyên thì ng con trai chưa có con người buôn làng có chữ Y trước tên người đó. Nếu đã có con thì người buôn làng gọi là Ama + tên người con đầu lòng, lên chức ông bà thì ây + tên cháu đầu lòng.
Tương tự người phụ nữ chưa có con sẽ có chứ H’ trước tên người đó, có con thì A Mí + tên con đầu lòng.
Đi ăn cơm đã, còn tiếp....
