21/10/2022
HỌC VĂN VÀ HỌC VÕ
Hôm rồi, một cô giáo trẻ ghé nhà trao đổi chuyện tặng sách cho trường học. Xong việc, cô nói “Em có thằng cu học võ nơi thầy”. Tôi hỏi, “Đến đai gì rồi?”. “Đến đai nâu, nhưng giờ nghỉ rồi… cháu nó nói, chỉ với một số đòn cũ và một số bài quyền cũ mà cứ lặp đi lặp lại hoài, chán quá nên nghỉ”. Tôi nói, “Ấy là lỗi của người dạy; chị cho tôi gặp cháu được không, tôi sẽ giải thích cho cháu rõ học Võ khác với học Văn chỗ nào”.
Hôm sau, cô giáo trẻ đưa cháu bé đến gặp tôi. Trông cháu lanh lợi, khôi ngô tuấn tú. Sau khi nghe cháu giải thích lý do nghỉ tập, tôi nói: “Cháu có biết học Võ và học Văn khác nhau thế nào không?... Học Văn là học để biết, cái gì biết rồi thì không cần học nữa mà học sang cái khác; trong lúc học Võ không chỉ để biết mà còn phải kiên trì rèn luyện sao cho cái biết ấy ngày càng thuần thục, thành công phu. Ví dụ, học đòn Teken Tsuki chẳng hạn, cháu phải biết nắm đấm phải như thế nào, điểm xuất phát ở đâu, điểm đến ở đâu, vì sao tấn phải vững, vì sao hông phải xoay, vì sao nắm đấm vận hành theo đường xoắn ốc… Sau khi biết yếu lý đòn Teken Tsuki, người tập phải miệt mài tập đi tập lại đòn Teken Tsuki. Nhờ tập đi tập lại nhiều lần và liên tục mà đòn Teken Tsuki nhanh hơn, mạnh hơn, chính xác hơn, hiệu quả hơn; đặc biệt nhờ tập đi tập lại nhiều lần và liên tục mà đòn Teken Tsuki trở nên thuần thục, thành kỹ năng kỹ xảo, thành nhập tâm, thành phản xạ tự nhiên. Muốn được thế, đòi hỏi phải lặp đi lặp lại không phải đôi ba lần, trăm lần, ngàn lần, mà phải liên tục từ 20.000 lần trở lên; nghĩa là phải đến cấp đai đen chưa chắc đã đạt; nay cháu mới học đến trình độ đai nâu, hãy nhớ xem trong thời gian ấy cháu đã đánh được bao nhiêu lần đòn Teken Tsuki?”.
Xem chừng cháu đã hiểu ra, tôi nói tiếp: “Sự lặp đi lặp lại trong võ thuật còn giúp người tập rèn tính kiên trì, bền chí, không bỏ cuộc, không ngả lòng. Đây là điểm yếu của dân mình: thấy dài thì nản, thấy khó thì bỏ, không làm việc gì đến nơi đến chốn”.
“Giờ thì chắc cháu đã hiểu học Võ khác với học Văn thế nào rồi phải không? Vậy thì cháu hãy quyết định đi: Xin tập lại hoặc bỏ luôn? Chuyện ấy hoàn toàn tùy cháu.”.
Nhân đây xin nói thêm: Làm công tác huấn luyện lâu năm, tôi thấy các bạn trẻ ở mình khi tập Karate rất ít nêu câu hỏi “Tại sao?”; ngay cả các huấn luyện viên cũng không hay hỏi “Tại sao?”. Nhờ hỏi tại sao mà ta hiểu được yếu tính của một đòn đánh và quá trình chuyên luyện nó thành thuần thục, thành công phu; nhờ hỏi tại sao mà ta hiểu được ý nghĩa và mục đích việc rèn luyện để hăng say tiếp bước thay vì hoang mang và bỏ cuộc.
Xem ra không phải học võ mà học gì cũng thế. Đã HỌC thì phải HỎI. Học mà không hỏi coi chừng là học vẹt.