29/11/2018
HAYATI İDAME TEKNİKLERİ
- Belki inanmayacaksınız ama hayatı idame koşullarında yiyecek, önem bakımından en sonlarda geliyor. Herhangi bir sağlık sorunu olmayan biri, yemek yemeden günlerce yaşayabilir. Öncelikli olarak vücudumuzda hazır olan enerjiyi korumak gerektiği için, yiyecek bir şeyler aramaktansa güvenli bir yer bulup dinlenmek bize daha çok enerji kazandıracaktır. Yiyecek bulsanız bile bu yiyeceğin size vereceği enerji, sizin onu bulmak için harcadığınızdan fazla olmayacaktır. Önceliğinizi her zaman sudan yana kullanın. Kolayca yiyecek bulabiliyorsanız ne ala, bulamıyorsanız öncelikle su temin etmeye bakın.
- Yiyeceğiniz bitkinin zehirli olup olmaması, daha sonraki saatlerde başınıza yeni belalar açmamak için son derece önemlidir. Bunun için yapabileceğiniz basit bir test vardır: Bitkinin bir yaprağını alıp tükürüğünüzle ezin ve kolunuza sürün. Birkaç dakika içerisinde acı veya yanma hissetmezseniz bu sefer aynı karışımı dilinize sürün. Herhangi bir acılık, yanma vs. gibi his yoksa bitkiyi yiyebilirsiniz.
- Gerek hayatı idame durumunda gerekse normal kamp zamanlarında unutmamamız gereken bir kural vardır. Vücut ısısının çoğunluğu zeminden kaybedilir. Bu yüzden toprak ile yalıtımı iyi bir şekilde yapmalıyız. Isınmış bir zemin vücudumuzun su kaybına yol açacaktır. Soğuk bir zemin ise vücudun ısı kaybetmesine yol açar. Hazırlayacağımız basit bir yer yatağı ihtiyacımızı görecektir. Kuru otlardan, taze çam dallarından hazırlayacağımız bir yatak vücudun dinlenmesini kolaylaştıracaktır.
- Kar kalınlığının yüksek olduğu ağaçlıklı dağ tepelerinde yapabileceğimiz barınaklar da geceyi veya fırtınayı atlatmak ve hayatta kalmak için uygundur. Bu amaçla rüzgarın az olduğu bir noktada 1.5-2 m derinlikteki karı ağacın gövdesinden 1 metre yarıçaplı ve içinde oturduğumuzda rüzgardan etkilenmeyecek derinlikte kazarız. Kazmayı kayaklar, ağaç dalları, hedik gibi malzemelerle yapabiliriz. Bu işlem sırasında minimum kıyafetle ve terlemeden dinlenerek yapmalıyız. Çukurun üzeri kayaklar, ağaç dalları ve kar blokları ile örtülür. Gerekirse gövdeden uzakta minik bir ateş yakılabilir. Bu çukurda yere koyacağımız dallar üzerine oturulmalıdır.
- Karlı bölgelerde kardan iyi bir yalıtkan olarak yararlanabiliriz. Dağlarda mahsur kalan birçok dağcı hayatını kar mağaraları sayesinde kurtarmıştır. Hiçbir zaman kuvvetli bir tipide yolu bulmaya çalışarak ve enerjinizi sonuna kadar tüketerek mücadele etmeyiniz. Doğru yapacağınız bir kar barınağı, fırtına geçene kadar beklemenizi ve ısınızı korumanızı sağlayacaktır. Amaç hayatta kalmak olmalıdır. Dikkat edilecek husus çok kuytu bir yere bu barınağı yapmamaktır. Yoğun kar bu noktalarda birikeceğinden yaptığınız kar barınağının hava deliklerinin tıkanmasına ve havasız kalmanıza neden olacaktır. Rüzgar alan ve yeterli kar olan bir noktada bu barınağı inşa edin. Barınağınız yüksek yamaçların ve tepelerin dibinde çığ tehdidine açık alanlarda kurulmamalıdır. Kar barınağınızı 2-3 metre kalınlığındaki kar yığının kayak, hedik, yemek tabağı, kürek, ağaç dalı ile mağara şeklinde kazılması ile yapabilirsiniz. Kar barınağınızın iç ısısını, girişte yapacağınız bir delik ve üstte açacağınız ikinci bir havalandırma deliği vasıtası ile ayarlamanız gerekmektedir. İç ısı duvarların terleme yapıp damlamayacağı ve gevşeyip çökmeyeceği ısıda olmalıdır. Bu barınağı karda kazarken soyunmak ve en ince giysi ile çalışmak gereklidir. Kazı terlemeden yapılmalıdır. Düşük olan ısı derecelerinde terlemek ve bu terle oturmak çok tehlikelidir. Bu barınak geçici süre için yapıldığından tehlike geçene kadar barınakta yatmamak, yere uzanmamak gereklidir. Amaç ısı kaybetmemek olmalıdır. Barınağın zeminine konan dallar zemin ile ısı alışverişimizi nispeten azaltacaktır. Bu dallar üzerinde oturmak gereklidir. Aşırı soğuk iklimlerde ise yağan karlar donarak sertleşir ve dayanma dirençleri artar.
- Kaybolduğunuz zaman daha fazla hareket etmeden durun ve düşünün. Eğer yapabiliyorsanız nerede olduğunuzu KESİN bildiğiniz en son yere gidin. Tabi bunu yaparken yine kaybolabileceğinizi düşünerek o an olduğunuz noktayı bulabileceğiniz bir işaret koyun. Bundan sonra kendinize soracağınız sorular, "Beni kısa zamanda bulabilecek bir arkadaşım var mı?" ve "Gece olmadan bulunma veya yolu bulabilme şansım var mı?" dır. Eğer bu sorulara olumsuz yanıt veriyorsanız, barınak yapmak ve ateş yakmak için hazırlıklara başlamalısınız. Kendinizi kaybolma durumuna ne kadar alıştırırsanız bundan sonraki süreci de o denli rahat geçirirsiniz.
- Yüksek bir yere çıkarak, duman, deniz, akarsu, yol, patika benzeri işaretler görmeyi çalışın. Bulunduğunuz noktadan arazinin krokisini çizmeye veya hafızanıza kaydetmeye çalışın. Eğer yukarıda bahsettiğimiz işaretlerden birini görürseniz, buna doğru en kısa yoldan yürüyüşe geçiniz. Eğer sizi arayacaklarına eminseniz ve yiyecekle suyunuz yeterliyse, bir süre daha bulunduğunuz yeri terk etmeyin. Akar suları akış istikametinin altına doğru, yani aşağılara doğru takip ederseniz, sonunda bir yerleşim yerine varırsınız. Çünkü yerleşmeler genellikle akarsu kenarlarındadır. Duyulup, görüleceğinizi anladığınız zaman işaret veriniz Kaybolmadan önce hareket ettiğiniz noktayı, ya da kaybolduğunuzu anladığınız noktayı devamlı hatırınızda tutmaya çalışınız. Kaybolduğunuz noktadan itibaren, belli aralarla, dal, taş gibi malzemelerle yere oklar çizin. Okların ucu gittiğiniz yönü göstersin Hep aynı doğrultuda yürüyün, bunu başarabilmek için tabiatta düz yürüme kuralını mutlaka uygulayın, bu kuralı uygulamazsanız, mutlaka daire çizip aynı noktaya dönersiniz.
- Durduğunuz zaman yönünüzü kaybetmemek için yere, gideceğiniz yönü gösteren işaretler koyun. Mesafe tahminleri yanıltıcıdır, tahmininizi 3 ile çarpın, Mesafeye küçümseyerek bakın. Unutmayın ki insan, düz bir arazide yaklaşık olarak saatte 4 kilometre yürür. Saatte 7 kilometre de yürüyebilirsiniz ama hızlı yürümek yerine ağır ve devamlı yürümeyi tercih edin. Engebeli arazi, göl, bataklık gibi bir alan ile karşılaşınca, etrafını dolaşmanız gerekebilir. Böyle durumlarda gittiğiniz yönü unutmamak için alanın karşısında belirgin arka arkaya iki nokta tespit edin. Bulunduğunuz yerde de arka arkaya iki işaret tespit ettikten sonra alanı dolaşın. Dikkat edin, bu işaretlerin tamamı gideceğiniz istikameti göstersin. Dinlenirken yüzünüz, gideceğiniz yöne dönük olsun. Karlı bir arazide ilerliyorsanız, sis ya da tipi bastırmışsa uygun bir barınak bularak geçmesini bekleyin Böyle havalarda arazi engebeleri, uçurumlar, büyük birer tuzaktır ve siz bunu göremezsiniz. Düz yürüme kurallarını bilmek demek, kaybolmamak, bilmediği bir araziden kolayca çıkabilmek demektir. Yaradılışı gereği, insan görmeden yürümesi halinde mutlaka daire çizer. Orman, sis ve tipide yürümek de görmeden yürümek demektir.
KOL SAATİ İLE YÖN TAYİNİ
Kol saatinizle de yön tayininde bulunabileceğinizi biliyor muydunuz? Herhangi bir zamanda akrebi güneşe döndürerek, akrep ile 12 rakamlarının arasından hayali bir çizgi çekerseniz, bu çizgi bize kuzey-güney doğrultusunu verir. Güneşin olduğu bölüm güney yüzüdür.
- Kaybolduğunuz zaman yapmanız gereken bir diğer önemli iş ise birilerine nerede olduğunuzu/olabileceğinizi bildirmektir. Herhangi bir işaretin, sesin veya nesnenin üç defa tekrar evrensel olarak yardım sinyali manasına gelir. Üst üste koyulmuş üç taş, fırtına düdüğünü üç kez çalmak vs. Yapmanız gereken, olabildiğine dikkat çekmeye çalışmaktır.
RÜZGAR VE FIRTINA
Güneş doğarken havanın turuncu renkte olması; güneşin soluk ve dumanlı doğması; ayın parlak olması; güneş ve ayın etrafında bir kavis bulunması; gökyüzünün kızıla dönmesi; ayın sarımtırak veya portakal renkli olması; ayın çevresinde benekli bir halenin olması; kısa bir süre içerisinde fırtınanın kopacağına işarettir.
Bunun dışında horozların vakitsiz bir şekilde ötmesi; karaca, geyik, dağ keçisi gibi hayvanların daha alçak rakımlı yerlere inmesi; martıların karaya yakın olmaları veya karada tünemeleri de fırtınaya delalet eder. Yine oluşan düşük basınç nedeniyle bataklık, duman ve bunun gibi kokuların daha uzaktan alınması fırtınaya işarettir. Fırtınadan önce havada artan nem ile beraber branda, doğal elyaflardan yapılmış halat, balta sapı gibi tahtalar sertleşip tuz nemlenmektedir. Kamp ateşinizin dumanı yükselip birden aşağıya iniyorsa yaklaşan bir fırtına var demektir. Yıldızlı bir gecede, uzaklardan göz kırpmasını andıran minik şimşekçikler ile yağmur ve gök gürültüsü de fırtına habercisidir.
Güneşin doğarken kırmızı görünmesi ve yüksek bulutlar arasında olması; batarken gök yüzünün kırmızı olması; sert kenarlı veya bükümlü bulutların varlığı ile ayın kırmızı olması da sert rüzgara işarettir.
YAĞIŞ
Gece yıldızın olmaması, karanlık, kasvetli ve gri olması hali, atmosferin aşırı rutubet ile yüklendiğini ve yağış ihtimalinin arttığını belirtir. Yine gece otların kuru olması da sabah yağmur yağacağına delalettir. Güneş doğarken gökkuşağının görülmesi; ayın etrafında küçük bir hale bulunması; bulutların yere yakın olması; güneş batarken gökyüzünün donuk olması; ayın renginin sarı olması veya ayın kenarlarının girintili çıkıntılı; hava kapadıktan sonra rüzgar çıkması da yine yağmurun yağacağını işaret eder. Kışın uçak dumanının belli bir süre havada kalması 6-8 ºC den sonra yağmur yağacağını işaret eder. Yazın ise havanın birden soğuması doluyla sonuçlanabilir.
Rüzgarsız bir günde, uzaktaki seslerin duyulması nem oranının artmasından dolayı yağış göstergesidir. Eski yaraların, kesiklerin, romatizma, ülser gibi ağrıların artması da yağışı gösterir. Kırlangıçların su yüzeyine yakın olarak uçmaları, kısa bir süre sonra yağmur yağacağını gösterir. Yine sineklerin kapalı yerlere ve insanlara hücumu da yağmura delalettir.
HAVANIN ISINMASI
Kuşların (bilhassa kırlangıçların) yüksekten uçması; martıların yüzmesi; böceklerin toplu halde uçması; horozların ikindi vakti ötmesi; arıların yuvalarından uzaklaşmaları; örümceklerin ağ yapmaları havanın ısınacağını gösterir. Uçak dumanının uzun bir şekil alması; kamp ateşinden çıkan dumanın göğe doğru yükselmesi; gece yıldızlı ve sakin bir havanın olması; gökyüzünün koyu mavi bir renkte olması; güneş doğarken parlak ve hafif sisli bir hava; akşam gökkuşağının görünmesi; güneşin veya ayın etrafında parlak bir halenin olması; sabah gün doğarken ortalığın gri renkte olması;
açık bir ufka doğru inen öğleden sonra güneşinden zaman zaman göz kırpar şekilde yeşil ışınlar çıkması; gece veya sabah, çiğ veya kırağı varsa; beyaz ve yumuşak bulutların yüksekte olması; yarlardan, vadilerden, sulardan sabah yükselen pus; ve parlak bir dolunay havanın ısınacağını gösterir.
Batan güneşin kızıl olması, atmosferin çok az rutubet ihtiva ettiğini, dolayısıyla 24 saat içinde yağış ihtimalinin çok az olduğunu gösterir. Yağmurdan sonraki rüzgar da yağmurun bittiğini gösterir.
HAVANIN SOĞUMASI
Martıların karaya çıkması; sineklerin kapalı yerlere hücumu; arıların yuvalarından uzaklaşmamaları; örümceklerin ağ yapmaktan vazgeçmeleri; kırlangıçların alçaktan uçmaları, uçak dumanının kısa olması; ince fakat sık bir bulut tabakasının ayı yavaşça örtmeye başlaması, iyi havanın sonunu gösterir. Yine yalnız bir yönde yıldızlar var, diğer yönde yoksa yaklaşan kötü hava var demektir.
YILDIRIM
Açık arazide eğer saçınız dikleşmeye başlıyorsa, deriniz sızlıyorsa ve/veya çatırdama gibi bir ses duyuyorsanız, dikkat edin; size her an yıldırım çarpabilir. Tehlike durumunda hemen ya hızla alçak bir yere kaçın ya da yere çömelin ve başınızı dizlerinizin arasına alarak hedef küçültün. Asla yere yatmayın. Eğer yüksek ve düz bir yerdeyseniz başınızı mümkün olduğu kadar alçakta tutun, fakat yere uzanmayın. Bazen elektrik yükünün büyük kısmı yıldırımın çaktığı noktanın yakınındaki yüzeyde yoğunlaşır. Bu yüzey akımı vücuda geçerek, ölüme ve yaralanmaya sebep olabilmektedir. Bunun için, mümkün olduğu kadar yere çökmeli ve ayak parmaklarının üzerinde durarak yerle teması en aza indirmeliyiz. Voltaj farkı yaratmamak için de ayaklarımızı birleştirmeliyiz. Eğer etrafınızda dağınık şekilde bir kaç tane ağaç bulunuyorsa, en yakınınızdaki ağaca, o ağacın yüksekliğinin iki katı kadar uzaklıkta bir yerde başınızı dizlerinizin arasına koyarak yere çömelin. Asla tek başına duran bir ağacın altına girmeyin. Kamp araç ve gereçleri, balık oltası, golf sopası, kazma ve kürek gibi metal cisimleri elinizde bulundurmayın. Bisiklet, motosiklet, traktör gibi üstü açık araçları terk edin. Dağ ve tepelerin doruklarından, açık alanlardan, tel örgülerden, tren yolundan, metal çamaşır iplerinden, açık sundurma ve barakalar ile her türlü elektrik iletebilen cisimlerden kaçının. Yüzüyor veya su yüzeyindeki bir kayıkta bulunuyorsanız, sudan derhal çıkın, kayığı terk edin. Nehir, göl ve benzeri sulardan uzak durun. Grup halindeyseniz, bir birinizden en az 1.5 m uzakta durun. Dağda ağaç sınırından daha yüksekteyseniz, hemen ağaçlık alana inin.
Unutmayın, çevrenizdeki metal eşyalar vınlamaya başladıysa veya saçlarınızda/derinizde bir elektriklenme hissediyorsanız, büyük bir ihtimalle bulunduğunuz yere yıldırım düşecektir. Biran önce orayı terk edip yukarda sayılanlardan uygun olanını yapın.
Su ısıtırken eğer pet şişeyi hava almayacak şekilde doldurur ve ateşin içine atarsanız 5-10 dk içerisinde sıcak suyunuz hazır olur. Korkmayın şişe erimez ama suya plastik kokusu sinebilir
Tahmin etmek istediğiniz mesafedeki bir noktaya doğru baş parmağınızı hedef gibi göz hizasına getirin bir gözünüzü kapayın ve sonra diğerini kapayın, aradaki mesafeyi yaklaşık olarak tahmin edin. (yol, bina gibi tahmini kolaylaştıracak objeler bulun), mesela 100m. çıktı, bunu 10 ile çarpın, sizin oraya olan tahmini mesafeniz 1km. dir.
Aşağıda ortalama olarak mesafeler ve bu mesafelerde olduğunuzu teyit edebileceğiniz bir takım işaretler verilmiştir.
15 km. Büyük binalar
10 km. Düz ufuk ve yüksek binalar
7 km. Orta büyüklükteki evler
5 km. Baca ve küme evler
4 km. Baca ve ağaçlar
2 km. Ağaç ve cinsleri
1.5 km. Yollar, panolar
800 m. İnsan ve canlı siluetleri
700 m. Yürüyenin bacakları belirlenir
500 m. Çadırlar, hareketler, insanlar netleşir
300 m. Detaylar
150 m. Canlının başı
75 m. Göz çizgisi
50 m. Kiremitler, çizgiler
Ses, saniyede 333 m kat eder.
DOĞADA SU BULMA TEKNİKLERİ
Hayatta kalma mücadelesinde su kadar önemli başka bir şey yoktur. Vücudumuzun % 70’ i sudur. Bir insan düzenli ve minimum oranda su almaz ise, o insanın hızlı ve verimli olması beklenemez. Bir insanın iklime, doğadaki aktivitesine ve ortam ısısına bağlı olarak her gün en az 2.5 lt. su içmesi gerekmektedir. Yemek yemeden 30 gün dayanabilen insanlar su içmeden 7-10 gün ancak dayanabilmektedir. Bu süre sonunda ölüm kaçınılmazdır.
Susuz bir ortamda, vücudumuzdaki var olan suyu korumak için :
1- Su kaybını önlemek ve güneşten yanmamak için vücut derisi örtülmeli,
2- Sıcak saatlerde aşırı çalışmaktan kaçınmalı, yürümeniz zorunlu ise acele etmeden yürünmelidir.
3- Su yoksa yemek yenmemeli, konuşarak ağız ve boğazın kurumasına neden olunmamalıdır.
4- Var olan su akşam serinliğinde veya gece küçük yudumlarla içilmeli,
5- Çevrede bulunan deniz suyu veya içilmez su ile yalnız giysiler ıslatılmalı,
6- Alkol ve sigara içilmemelidir.
Susuzluk nedeniyle durgun ve p*s yüzey sularını arındırmadan asla içmeyiniz. Bu sular sizde hastalık yapacak bakterileri içerir. Susuzluk hızlı bir ölüm ise, p*s suları içmek de yavaş bir ölümdür.
SU ARITMA VE SU BULMA TEKNİKLERİ
Suyun süzülmesi için k*m ve otları giysi veya çorap içine koymamız yeterli olacaktır. Varsa yanmış odun kömürü de konularak suyun kokusunu alması sağlanır. Süzülen su bir kapta veya içi oyulan bir ağaç parçası içinde toplanır. Su 5 dak. Kadar kaynatılmalıdır. Eğer ağaçtan bir kap elde edilmişse, daha önce ateşte ısıtılmış temiz taşları suyun içine atarak ve bu işlemi taşlar soğudukça yineleyerek suyu kaynatabiliriz. Aynı amaçla şekil verilmiş ve güneşte kurutulmuş kil kapta kullanılabilir. Pek çok yerde yüzey suyu bulmak mümkün değildir. Doğada su ararken memeli hayvanlara ve kuşlar izlenmelidir. Vahşi hayvanların ayak izlerinin yoğunlaşması suya giden hayvanlar hakkında ip ucu olabilir. Düz araziden yükselen kayalıkların yamaçlarında su olma olasılığı fazladır. Bu gibi yerlerde bulunan yeşil bitkiler ve onların dibindeki nemli toprak kazıldığında bulanık bir suya ulaşmak mümkündür. Bulunan su önce bulanık olacak,suyun bulanık kısmı atıldıktan sonra gelen su temiz olacaktır.
Eğer Kaybolursanız
Dur:
Eğer durumunuz sizi huzursuz ediyorsa hemen durun ve daha fazla ilerlemeyin. Tabi paniklememelisiniz de. Genç ve tecrübesiz kişilere kaybolduklarını hissettiklerinde durmaları gerektiği öğretilmelidir. Özellikle yurtdışında çocuklar için kullanılan "Bir ağaca sarıl" deyimi oldukça faydalı bir tavsiyedir. Bu kural, bulunduğunuz yer potansiyel tehlikelere açıksa (çığ, sel, heyelan, yıldırım) ya da grubunuzdan birinin tıbbi yardıma ihtiyacı varsa değişir. Çoğu zaman 10`a kadar saymak ve bir miktar sıvı ve yiyecek almak bakış açınızı tazeler ve durumunuzu daha iyi değerlendirebilmenizi sağlar.
Düşün:
En son ne zaman ve nerede tam olarak nerede olduğunuzu biliyordunuz? O noktaya geri dönebilir misiniz? Etrafta yol ya da patika gibi nerede olduğunuz belirleyebilecek noktalar var mı? Eğer nerede olduğunuzu bildiğiniz noktaya geri dönebiliyorsanız o noktaya dönün ve seçeneklerinizi tekrar değerlendirin.
Gözlemle:
Tüm algılarınızı alarma geçirin. Bulunduğunuz noktaya gelirken geçtiğiniz belirgin doğa şekillerini hatırlamaya çalışın. Bunları nerede olduğunu bildiğiniz son noktaya geri dönmek için kullanabilir misiniz? Eğer yapabiliyorsanız o noktaya dönün. O noktadan yolunuzu tekrar çıkarabiliyorsanız devam edin. Yapamıyorsanız durun. Bir arama ekibi sizi aramak için harekete geçtiğinde sizi ilk arayacakları yer planladığınız rota olacaktır. Bu rotadan ne kadar uzaklaşırsanız bulunmanız o kadar zor olur. Etrafınızda işinize yarayabilecek şeyler ya da sakınmanız gereken potansiyel tehlikeler var mı? Hava ne zaman kararacak ve hava nasıl? Eğer rotanız ile ilgili kimseye haber bırakmadıysanız seçeneklerinizi tekrar
değerlendirin. Uzun da olsa hangi yöne doğru ilerlerseniz kesinlikle tanıyacağınız bir noktaya çıkarsınız? Yakınlarınızda yönünü bildiğiniz bir köy, yol ya de akarsu var mı?
Planla:
Başkalarıyla beraberseniz ortak bir plan yapın. Yaptığınız plan mantıklı gözüküyorsa uygulamaya geçin. Yaptığınız planı uygularken koşullar değişirse (örn. ani bir sağanak yağmur) durun ve durumunuzu tekrar değerlendirin.
Not: Eğer ana yol gibi belirgin bir şeye yakın olduğunuzu ve hangi yönde olduğunu tam olarak biliyorsanız kalan gün ışığını da değerlendirerek o noktaya doğru gidebilirsiniz.
Diğer Konular
Eğer yanınızda bir cep telefonu var ise ve bulunduğunuz nokta kapsama alanı içindeyse yerinizi ve rotanızı mümkün olduğunca ayrıntılı belirtin. Yardım isteyin ve bulunduğunuz yerden görebildiğiniz bir patika ya da bariz bir şey yok ise bekleyin. Faaliyetinize yeni şarj edilmiş bir cep telefonu ile başlayın ve cep telefonunuzu bir acil durum cihazı gibi düşünün. Pilinizi gereksiz konuşmalarla harcamayın.
