12/12/2020
Bilgi sahibi olmak iyidir! Duyduklarınıza değil, mantıklı ve size doğru gelen kişilerin bilgilerini önemseyin. Unutmayın ki spor yapanların beslenme alışkanlıkları bağışıklık sistemini en üst seviyeye çıkarır. Doğru beslen, egzersiz yap, temas içinde olsan bile ellerini doğru dezenfekte et, cep telefonu, asansör tuşları, bina kapıları ve parayla da virüsün buluşacağını unutma, mutlaka D vitamini kullan. Kontrolsüz korkudan uzak dur, stresin iyi bir şey olmadığını unutma. Aşağıdaki bilgilerin farkında ol! ;)
___________________
PROF. DR. GÜNER SÖNMEZ’DEN S*K SORULAN KOVİD-19 SORULARINA CEVAPLAR (GÜNCEL)
* Favipiravir verildi, kullanayım mı?
• Evet. Etkili bir antiviral. Bu sıtma ilacı değil, karıştırmayalım. İlk gün 8+8 şeklinde uygulanır. Kalp krizine neden olmaz. Sadece karaciğer enzimlerini ve üreyi bir miktar yükseltir (geçici).
* Vitamin kullanayım mı?
• Sağlıklı besleniyorsanız gerek yok. Sonbahar- Kış gibi güneşsiz mevsimlerde D vitamini eksikliği olabilir. D vitamini eksikliğinin hastalığı ağırlaştırdığına dair yayın var. Doktorunuza danışarak idame D vitamini alabilirsiniz.
* Hidroksiklorokin kullanayım mı?
• Sıtma ilacı olan bu. Salgının başında etkili olduğu söylendi. Sonradan birçok yayında etkili olmadığı, hatta azitromisinle kullanıldığında zararlı olabileceği belirtildi. Bildiğim kadarıyla ülkemizde de bu konuda halen yürüyen çalışma var.
* Covid 19’lu biriyle temasım oldu. Hemen test yaptırayım mı?
• Hayır. İlk günler kuluçka dönemi olduğu için test negatif çıkar. 4. günden sonra yapılabilir.
* PCR testim negatif çıktı, ama şikayetim var.
• PCR testlerinin doğruluğu %60’larda. Yine de Covid 19 olabilirsiniz.
* Covid’li biriyle temas ettim. Hemen bulaştırıcı olur muyum?
• Hayır. Enfekte olsanız da; semptomlar başladıktan 1-2 gün önce ve 6-7 gün sonra bulaştırırsınız. En yoğun bulaştırma, belirtiler başladıktan sonraki 5 gündür.
* Covid oldum, iyileştim ama testim pozitif çıkıyor. Bulaştırır mıyım?
• PCR testi ortalama 17 gün pozitif olabilir. Hatta literatürde 83 güne kadar pozitiftik bildirilmiş. Bu; atılan virüs parçacıklarına bağlıdır. Aktif hasta olduğunuzu göstermez, bulaştırıcı olmazsınız.
* PCR testim pozitif, Covid oldum. Korkayım mı?
• Sakin olun. Verilen ilaçları kullanın. Bol meyve- sebze tüketin. Günde 7-8 bardak su için. Sosyal medya ve olumsuz haberlerden uzak durun. Hastalığı atlatacağınıza inanın. Saat 24:00 gibi uyumuş olun, odanız karanlık olsun.
* Hastalığı atlattım ama şikayetlerimin bir kısmı devam ediyor.
• Buna uzamış Covid deniyor. 2-3 ay sürebilir. Özellikle halsizlik ve performans kaybı belirgindir. İlk ay ağır spor yapmayın. Kalp problemini düşündürecek şikayetiniz olursa kardiyoloğa görünün.
* Hastalıktan yeni kurtuldum, korkuyorum yeniden olurum diye.
• Korunun ama çok tedirgin olmayın. 2. Enfeksiyon mümkün ama sayı çok değil. Hastalığı geçirenlerde oluşan bağışıklık yanıtının, 6-8 ay ağır hastalıktan koruyacağı düşünülüyor. Kişisel farklılıklar mümkün.
* Bizim apartmanda 7-8 Covid hastası var. Korkmalı mıyım?
• Korkmayın, tedbirli olun. Onlar evlerinden çıkamaz. Gidip onları ziyaret etmedikten sonra, riskiniz herkesle aynıdır. Açık pencere veya balkondan bulaşması mümkün değil.
* Covid oldum, evde tedavi görüyorum. Hangi durumda hastaneye gitmeliyim?
• Oksijen satürasyonunuz %92’nin altına düşerse, dudaklar-yüzde morarma olursa, inatçı kusma- ishal olursa, 38,5 üstü ateş olursa, şiddetli göğüs ağrısı veya uzuvlarda güç kaybı hissederseniz gidin.
* Covid’e bağlı koku kaybım var, ne zaman düzelir? Geçmezse doktora gideyim mi?
• %80’i 2 hafta içinde düzelir. 3-4 haftayı geçen durumlarda, Kulak burun boğaz uzmanına görünmeli. İlaç tedavisi ve koku egzersizleri yardımcı olabilir.
* Dışarıda maskeliydim, sigara içen birinin dumanı geldi. Covid olur muyum?
• Sigara dumanından bulaş çok mümkün görünmüyor. Ancak maskesiz ve akciğerlerindeki havayı dışarı üfleyen birine yakınsınız demektir. Uzaklaşmanızda fayda var.
* Dışarıda maskeli yürürken karşıdan biri öksürdü, korkmalı mıyım?
• İkiniz de maskeliyseniz ve arada 2,5-3 mt mesafe varsa risk çok düşük. Öksüren maskesiz ve yine aynı mesafedeyse, oradan uzaklaştıktan sonra dışına dokunmadan maskenizi değiştirmekte fayda var.
* Aşı çok çabuk bulundu ne dersiniz?
• Haklısınız ama daha önce sadece virüsün genomuna 3-5 yılda ulaşılıyordu. Şimdi 40 saat sürdü. Önceki salgınlarda hasta-gönüllü bulmak zordu. Şimdi milyonlarca var. SARS- MERS salgınından da virüsle ilgili birikimimiz vardı ve yarış oldu.
* Mecburen toplu taşıma kullanıyorum. Kendimi nasıl koruyayım?
• Mümkünse N95 maske(ventilsiz), yoksa çift cerrahi maske kullan. İnsanlarla yüz yüze olmamaya, en az kalabalık yeri seçmeye, pencereye yakın durmaya çalış. İnince ellerini yıka veya dezenfekte et.
* Covid oldum iyileştim, spor yapabilir miyim?
• İyileştikten sonra 1 ay kadar ağır spor önermiyoruz. Hafif egzersiz olabilir. 1 ay sonunda çarpıntı, nabız düzensizliği, şiddetli göğüs ağrısı gibi kalp rahatsızlığını düşündürecek bulgu yoksa; rahatlıkla spor yapabilirsiniz.
* Evdeki kedilerden bulaşıyormuş, ne yapalım?
• Bilakis siz kediye bulaştırabilirsiniz. O size bulaştırmaz. Eğer hastalanırsanız onlardan uzak durun.