04/03/2026
မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါလျက်နဲ့ ဘာကြောင့် ပြည်ပကနေ လောင်စာဆီ (ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်) ကို ပြန်ဝယ်နေရသလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ အဓိက အကြောင်းရင်းကြီး (၄) ချက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ရေနံချက်စက်ရုံများ ခေတ်မမီတော့ခြင်း (Refinery Issues)
ဒါက အဓိကအကျဆုံး အချက်ပါ။ ရေနံစိမ်းထွက်ရုံနဲ့ ကားထဲထည့်မောင်းလို့ မရပါဘူး။ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်ဖြစ်အောင် "ချက်" ရပါတယ်။
* မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံတွေ (ဥပမာ- သန်လျင်၊ ချောက်၊ မန်း) ဟာ အလွန်ဟောင်းနွမ်းနေပြီး နည်းပညာအရ နောက်ကျနေပါပြီ။
* အဲဒီစက်ရုံတွေဟာ အခုခေတ်ကားတွေ လိုအပ်တဲ့ Octane 92, 95 ဒါမှမဟုတ် Premium Diesel တွေကို အရည်အသွေးမီအောင် မထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တော့ပါဘူး။
၂။ ထွက်ရှိတဲ့ ပမာဏနဲ့ လိုအပ်ချက် မမျှတခြင်း (Supply vs Demand)
မြန်မာနိုင်ငံက ထွက်တဲ့ ရေနံစိမ်းပမာဏဟာ တစ်နိုင်ငံလုံးက သုံးစွဲနေတဲ့ ပမာဏကို မဖုံးလွှမ်းနိုင်ပါဘူး။
* ပြည်တွင်းမှာရှိတဲ့ ရေနံတွင်းဟောင်းတွေကနေ ရေနံထွက်နှုန်း လျော့ကျလာနေပါတယ်။
* အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ထိုင်း၊ စင်ကာပူတို့ကနေ အရည်အသွေးမီ လောင်စာဆီတွေကို အဆင်သင့် ဝယ်ယူသုံးစွဲရတာက ပြည်တွင်းမှာ စက်ရုံအသစ်ကြီးတွေ တည်ဆောက်ပြီး ချက်လုပ်တာထက် (လောလောဆယ်မှာ) ပိုပြီး လွယ်ကူမြန်ဆန်နေလို့လည်း ပါပါတယ်။
၃။ ရေနံစိမ်းထက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို ပိုထွက်ခြင်း (Gas vs Oil)
လူအများစုက ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို ရောထွေးတတ်ကြပါတယ်။
* မြန်မာနိုင်ငံမှာ အဓိကအများဆုံး ထွက်တာက "သဘာဝဓာတ်ငွေ့" (Natural Gas) ဖြစ်ပါတယ်။ (ဥပမာ- ရတနာ၊ ဇောတိက၊ ရွှေ စတဲ့ စီမံကိန်းများ)
* အဲဒီ ဓာတ်ငွေ့တွေကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေမှာ သုံးလို့ရပေမဲ့ ကားသုံးဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။
၄။ ရေရှည်စာချုပ်များနှင့် ပို့ကုန်မူဝါဒ
ပြည်တွင်းကထွက်တဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့အများစုကို တရုတ်နဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတွေကို ပိုက်လိုင်းတွေနဲ့ တင်ပို့ရောင်းချဖို့ နှစ်ရှည်စာချုပ် (Long-term contracts) ချုပ်ဆိုထားပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။
* နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိဖို့အတွက် အဲဒီဓာတ်ငွေ့တွေကို ပြည်ပကို အဓိက တင်ပို့ရပါတယ်။
* ရရှိလာတဲ့ နိုင်ငံခြားငွေနဲ့ပဲ ပြည်တွင်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ ချောဆီ၊ လောင်စာဆီတွေကို ပြန်ဝယ်ယူရတဲ့ သံသရာ လည်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
> အနှစ်ချုပ်ပြောရရင် - ကျွန်တော်တို့မှာ "ကုန်ကြမ်း" (Raw Material) အနည်းငယ်ရှိပေမဲ့ အချောထည် ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ "စက်ရုံ" (Modern Refineries) မရှိတာကြောင့် တခြားနိုင်ငံမှာ သွားချက်ထားတဲ့ "အချောထည်" ကို ပြန်ဝယ်သုံးနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။