18/11/2024
เศรษฐกิจแฝงที่ต้องถูกส่องสว่าง
—
Oxfam Novib องค์กรระหว่างประเทศ สำนักงานใหญ่ที่เนเธอแลนด์ จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ 3 วัน ชื่อ Learning Event Care Advocacy in Asia. ชวนสมาชิก, ตัวแทนหลายภาคส่วนกว่า 16 ประเทศ มาถกกัน โดยทีม Pictures Talk สรุปการประชุมเป็นภาพ ปี 2566 เราเคยไปบันทึกประชุมใหญ่ภูมิภาคของ Oxfam Novib ที่กัมพูชา รู้มือกันประมาณนึง ส่วนงานนี้เตรียมงานกับ ทีมปากีสถาน, แคนาดา และ อังกฤษ ในเวิร์คชอปครั้งนี้
—
CARE Economy (เศรษฐกิจแฝงที่ไม่เคยถูกนับ) เมื่อโลกเราอยู่คู่กับไม้บรรทัด ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) มาเกินกว่า 60 ปี ใช้วัดความสูง (ผลผลิตมวลรวม และ รายได้) ทุกประเทศ จนวันนึงบางคนเริ่มคิดได้ว่า แต่ละประเทศจะสูงขึ้น(เติบโต)ได้ไม่มีที่สิ้นสุดจริงหรือ? คำตอบที่ไม่ยากเลย คือ ไม่น่าจริง เมื่อทรัพยากรมีจำกัด เศรษฐกิจโลกจะโตไม่มีวันสิ้นสุดได้ยังไง? หลายประเทศโตช้า บางประเทศถดถอย บางประเทศโตเร็ว
บางประเทศอาจไม่ใช้เพียง GDP เป็นตัวขับเคลื่อน จะเป็นวัฏจักรไปเรื่อยๆ ขอพักข้อนี้ไว้ก่อน
—
วันดีคืนดี เกิดโควิดจนโลกป่วนไป 3 ปี ทำให้เราได้รู้ได้เข้าใจหลายสิ่งที่เคยมองข้าม จากการโดนบันคับให้อยู่บ้านนานๆ เช่น การเลี้ยงเด็ก, ทำความสะอาดบ้าน, ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ, ช่วยงานชุมชน, กิจกรรมประจำที่บ้านสารพัดแบบ เดิมสิ่งเหล่านี้ก็มีมานานแล้ว แต่สังคมและรัฐไม่เห็นความสำคัญเท่าที่ควร โดยเฉพาะสังคมตะวันออกที่มีเศรษฐกิจแฝงอยู่มาก เพราะเศรษฐกิจวัดแต่สิ่งที่เป็นทางการ เช่น สมมุติ ครอบครัวชนชั้นกลาง ผู้ชายออกไปทำงานบริษัท ส่วนภรรยาอยู่บ้านเลี้ยงลูก, เตรียมอาหาร, ทำงานบ้าน, ดูแลพ่อแม่วัยชรา อาจทำงานออนไลน์เล็กน้อยเป็นรายได้เสริม มุมทางการนับเฉพาะงานที่ผู้ชายทำ ขณะที่ CARE Economy กำลังฉายภาพงานของแม่บ้านด้วยเช่นกัน
—
Dr. Nancy Folbre (2011) นักเศรษฐศาสตร์ประจำมหาวิทยาลัยแมสซาชูเซตส์ อธิบายคำว่า “Care Economy” หรือ “เศรษฐกิจใส่ใจ” ว่าเป็น ‘แหล่งผลิต พัฒนา และบำรุงรักษาความสามารถของมนุษย์’ (The site of production, development and maintenance of human capabilities) ซึ่งแตกต่างจากการผลิตสินค้าหรือบริการทั่วไปตรงที่เศรษฐกิจใส่ใจเป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นนอกตลาด(แฝง)แต่ใช้ทรัพยากรเวลาและเงินมาก เช่น การดูแลสมาชิกในครอบครัวที่เป็นเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย หรือผู้พิการโดยคนในครอบครัวหรือชุมชน
---
เมื่อ GDP = รายจ่ายเพื่อบริโภค + รายจ่ายเพื่อการลงทุน + รายจ่ายของรัฐบาล + รายจ่ายสุทธิของต่างประเทศที่ซื้อสินค้าผลิตในประเทศ (ส่งออก-นำเข้า)
---
เมื่อ Care Economy ไม่ได้อยู่ในเงื่อนไข แต่ไม่สามารถแยกขาดจากกันได้ นึกภาพว่า บางคนไปทำงานด้วยอารมณ์ขุ่นมัวเพราะมีปัญหาทางบ้าน, บางคนง่วงหงาวหาวนอนเพราะต้องดูแลพ่อป่วยทั้งคืน, บางคนมีสภาพเครียดสะสมเพราะอยู่ในชุมชนที่ไม่ปลอดภัย ดังนั้นถ้า GDP คือ โต๊ะ CARE Economy เหมือนขาโต๊ะ ที่สำคัญไม่แพ้กัน คือ ที่มาของการประชุมเชิงปฏิบัติการ 3 วันเต็มครั้งนี้
—
ปล. ได้ฟังตัวแทน มูลนิธิเมลินดา เกต และ ได้คุยกับผู้กำกับสารคดีหญิงชาวอินเดียดูค่อนข้างขี้อาย สารคดีที่เธอถ่ายทำเล่าชีวิตครอบครัวหนึ่งของหญิงวัยแรงงานค่อนข้างปากกัดตีนถีบในมุมของผม แต่สำหรับสังคมอินเดียคงเป็นเรื่องปกติ เช่น ตื่นตั้งแต่พระอาทิตย์ยังไม่ขึ้น เตรียมทำอาหาร (งานรับจ้างเสริม) ส่งลูกเล็กไปสถานรับดูแลเด็ก เด็กโตไปโรงเรียน ทำงานบ้านสารพัด ช่วยงานชุมชน มีสังคมแบบพหุวัฒนธรรมกับศาสนาและความเชื่อที่เข้มข้น เล่าเรื่องคู่ขนานไปกับชีวิตผู้ชายวัยทำงาน แบบไม่ตัดสิน ไม่ชี้นำ เหมือนพาคนดูหิ้วท้ายปุเลงๆไปกับชีวิตประจำวันของคนดำเนินเรื่อง ดูจบไม่มีจุดพีค แต่เข้าใจภาพของ Care Economy แบบอินเดียชัดขึ้น รวมถึงเปรียบเทียบหลายอย่างใกล้เคียงกับสังคมอาเซียนได้เช่นกัน
—
สรุป CARE Economy สำคัญจริง และจะช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางรายได้และฟื้นฟูจิตใจให้เหล่าหญิง, ชายจำนวนมากที่ตรากตรำทำงานหนักแต่ไม่มีใครเห็น ให้เค้าเหล่านั้นมีรายได้ มีการยอมรับ ได้การช่วยเหลือในสิ่งที่ขาดเพื่อให้เศรษฐกิจแฝงเหล่านี้ได้ถูกส่องสว่างกลายเป็นอีกหนึ่งเสาหลักของสังคมที่เข้มแข็งไปพร้อมกัน
