29/10/2025
งานวิจัยล่าสุดเผย ความสามารถของสมองและจิตใจของเรา จะถึงจุดสูงสุดที่ช่วงอายุ 55 - 60 ปี
งานวิจัยของรองศาสตราจารย์ Gilles Gignac จากคณะจิตวิทยา มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย และทีม ตีพิมพ์ในวารสาร Intelligence พบว่า ความสามารถของสมองและจิตใจของคนเราจะอยู่ใน “จุดพีค” หรือจุดที่สูงที่สุดในช่วงวัย 55 ถึง 60 ปี ซึ่งช่วงอายุดังกล่าวไม่ใช่วัยแห่งความถดถอยแบบที่เคยรับรู้กันมาก่อนหน้านี้
การศึกษานี้ นำงานวิจัยขนาดใหญ่ที่มีอยู่แล้วมาวิเคราะห์ข้อมูลที่วัดความสัมพันธ์ระหว่างอายุกับความสามารถด้านต่างๆ เช่น การให้เหตุผล ความจำระยะสั้น ความเร็วในการประมวลผล ความรู้ และสติปัญญาทางอารมณ์ โดยทีมวิจัยเน้นการวิเคราะห์บุคลิกที่สำคัญ 5 ประการ ได้แก่ การชอบเข้าสังคม ความมั่นคงทางอารมณ์ ความมีวินัย ความเปิดรับประสบการณ์ใหม่ และความเป็นมิตร โดยมุ่งเน้นไปที่การศึกษาลักษณะทางจิตใจที่วัดได้แม่นยำ มีความคงทน และส่งผลต่อการทำงานในโลกจริง
โดยทำให้ข้อมูลอยู่ในมาตรฐานสเกลเดียวกัน เพื่อเปรียบเทียบถึงพัฒนาการตลอดอายุขัย โดยพบว่า ความสามารถบางอย่างจะพัฒนาจนถึงจุดสูงสุดในช่วงอายุมากขึ้น เช่น ความมีวินัยจะอยู่ในจุดสูงสุดที่อายุ 65 ปี ความมั่นคงทางอารมณ์จะถึงจุดสูงสุดที่อายุราว 75 ปี
ก่อนหน้านี้มีงานวิจัยจำนวนมากชี้ว่า จุดสูงสุดทางร่างกายของเราจะอยู่ในช่วงอายุประมาณ 20 กลางๆ ถึงต้น 30 และงานวิจัยอีกจำนวนมากชี้ว่า ความสามารถทางสติปัญญาที่ไม่จำเป็นต้องใช้ประสบการณ์ เช่น การให้เหตุผล การจดจำ และการประมวลผลข้อมูลอย่างรวดเร็ว จะเริ่มลดลงตั้งแต่ช่วงอายุ 20 กลางๆ เป็นต้นไป
งานวิจัยของรองศาสตราจารย์ Gilles พบว่า การทำงานทางจิตใจและสมองของเราจะเติบโตถึงจุดสูงสุดช้ากว่านั้นมาก โดยทั่วไปจะอยู่ที่ช่วงอายุระหว่าง 55 ถึง 60 ปี จากนั้นการทำงานของสมองจะเริ่มลดลงเมื่ออายุ 65 ปี และการลดลงจะชัดเจนยิ่งขึ้นหลังอายุ 75 ปีไปแล้ว
นอกจากนี้ยังพบว่า คุณลักษณะบางอย่าง เช่น การใช้เหตุผลทางศีลธรรม จะพัฒนาเต็มที่ในวัยผู้ใหญ่ตอนปลาย ความสามารถในการต้านอคติทางความคิด ก็อาจพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ จนถึงช่วงอายุ 70 หรือแม้แต่ 80 ปี
อย่างไรก็ตาม แม้มีข้อมูลเชิงบวกมากมายเกี่ยวกับอายุและความสามารถทางจิตใจ แต่ผู้สูงวัยก็ยังคงเผชิญอุปสรรคในการหางานใหม่ หรือการรักษาตำแหน่งงานในองค์กร
การสำรวจในหัวข้อ “ผู้สูงวัยในสถานที่ทำงาน” เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา โดยเว็บไซต์ Resume Now พบว่า ร้อยละ 90 ของแรงงานที่อายุ 40 ปีขึ้นไป เผชิญกับการเลือกปฏิบัติด้านอายุในที่ทำงาน โดยราวครึ่งหนึ่งระบุว่า นายจ้างมักจะเลือกจ้างงานคนที่อายุน้อยเป็นหลัก
รองศาสตราจารย์ Gilles ย้ำว่าประสบการณ์และความสามารถของแต่ละคนนั้นแตกต่างกันมาก และอายุเพียงอย่างเดียวอาจไม่ใช่ตัวชี้วัดสมรรถนะทางปัญญา เขาเชื่อว่าการคัดเลือกและประเมินงานควรยึดตามความสามารถจริง ไม่ใช่อคติเรื่องอายุ และหวังว่า ผลการศึกษาในครั้งนี้จะช่วยกระตุ้นให้เกิดการจ้างงานที่เป็นธรรมและเปิดกว้างต่อคนทุกวัยมากขึ้น เพราะคนวัยกลางคนยังมีศักยภาพและคุณค่าสูงต่อองค์กร
“ประวัติศาสตร์เต็มไปด้วยคนที่สร้างสรรค์ผลงานดีที่สุดหลังผ่านช่วงที่สังคมเรียกว่า 'วัยพีค' ไปแล้ว บางทีเราควรหยุดมองวัยกลางคนเป็นช่วงนับถอยหลัง และเริ่มตระหนักว่านี่คือ ช่วงพีค ของคนเราต่างหาก” รองศาสตราจารย์ Gilles กล่าว
#สมอง #จิตใจ #การทำงาน #วัยกลางคน #สังคมสูงวัย
