25/08/2026
“ความสามารถล่วงรู้ความทุกข์ของผู้อื่น
เป็นพัฒนาการทางจริยธรรม”
— นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
บ่อยครั้งที่เราได้ยินคำว่า “พัฒนาการของเด็ก” เรามักนึกถึงพัฒนาการด้านร่างกาย ภาษา การเรียนรู้ อารมณ์ หรือความสามารถในการช่วยเหลือตัวเอง
แต่มีพัฒนาการอีกด้านหนึ่งที่คนอาจพูดถึงกันน้อย นั่นคือ “พัฒนาการทางจริยธรรม” ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจมาก
จากการบรรยาย “โรงเรียนพ่อแม่” โดย นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ คุณหมอได้พูดถึงประเด็นนี้ไว้อย่างน่าสนใจว่า ““ความสามารถล่วงรู้ความทุกข์ของผู้อื่น เป็นพัฒนาการทางจริยธรรม” ทำให้เรากลับมาอ่านหนังสือของคุณหมออย่าง “วัยรุ่น 4.0“ และ “โรงเรียนพ่อแม่” ประกอบกับความรู้ด้านจริยศาสตร์ที่พอมีอยู่บ้างจากที่เคยเรียนมา
จึงอยากชวนพ่อแม่มาทำความเข้าใจเรื่องนี้ไปด้วยกันว่า พัฒนาการทางจริยธรรมของเด็กคืออะไร และทำไมเรื่องนี้จึงเกี่ยวข้องกับการเติบโตของลูกมากกว่าที่เราคิด
เด็กไม่ได้เกิดมาพร้อมความสามารถที่จะเข้าใจความรู้สึกของคนอื่นได้ทันที ความสามารถในการมองเห็นว่า “คนอื่นกำลังทุกข์” แล้วรู้สึกอยากเข้าใจ อยากช่วย หรือไม่อยากทำให้เขาเจ็บปวด เป็นสิ่งที่ค่อย ๆ พัฒนาขึ้นตามวัย
🌱 ในช่วงแรก เด็กยังมองโลกจากตัวเองเป็นหลัก เขาหิวก็ร้อง ง่วงก็ร้อง อยากได้อะไรก็แสดงออกตามความต้องการของตัวเอง นี่เป็นเรื่องธรรมดาของพัฒนาการ เด็กยังไม่ได้มีความสามารถมากพอที่จะถอยออกมามองว่า คนตรงหน้ากำลังรู้สึกอย่างไร
เมื่อเด็กเติบโตขึ้น เขาจะค่อย ๆ เรียนรู้ว่า คนอื่นก็มีความรู้สึก มีความต้องการ และมีความทุกข์เหมือนกับตัวเรา จากประสบการณ์ที่ได้อยู่กับพ่อแม่ ได้เล่นกับคนอื่น ได้พบความขัดแย้ง ได้แก้ปัญหา และได้เรียนรู้ผลจากการกระทำของตัวเอง
❤️ ความสามารถในการ “ล่วงรู้ความทุกข์ของผู้อื่น” จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการเป็นเด็กเรียบร้อยหรือเชื่อฟังผู้ใหญ่ แต่เป็นพัฒนาการทางจริยธรรมที่ทำให้เด็กเริ่มรู้ว่า เราจะทำอะไรกับใคร ต้องดูด้วยว่าเขารู้สึกอย่างไร
เด็กจึงค่อย ๆ พัฒนาความสามารถในการยับยั้งตัวเอง รู้ว่าอะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ รู้จักพิจารณาสถานการณ์ และคำนึงถึงคนอื่นมากขึ้น
🌿 นี่จึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมการเลี้ยงเด็กจึงไม่ได้มีเป้าหมายเพียงให้ลูก “เก่ง” แต่ยังต้องค่อย ๆ พาเด็กเติบโตไปสู่การเป็นมนุษย์ที่สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้
กาเล่นเสรึ การอ่านด้วยกัน การเล่นด้วยกัน การทำงานบ้าน การแก้ปัญหา และการได้อยู่ในสถานการณ์จริง ล้วนเป็นประสบการณ์ที่ทำให้เด็กได้เรียนรู้ว่า การกระทำของเราส่งผลต่อคนอื่นอย่างไร
เพราะท้ายที่สุดแล้ว เด็กที่เติบโตได้ดี ไม่ใช่เพียงเด็กที่รู้ว่าตัวเองต้องการอะไร แต่คือเด็กที่ รู้ด้วยว่าคนอื่นต้องการอะไร และรู้ว่าความสุขหรือความทุกข์ของคนอื่นก็มีความหมายเช่นเดียวกับของตัวเอง
พัฒนาการทางจริยธรรมจึงอาจเริ่มต้นจากเรื่องเล็ก ๆ มาก
จากการเห็นเพื่อนร้องไห้แล้วหยุดเล่น
จากการรู้ว่าคำพูดของตัวเองทำให้ใครเสียใจ
จากการแบ่งของให้คนอื่น
จากการช่วยคนที่กำลังลำบาก
และจากการเรียนรู้ว่า เราไม่สามารถทำทุกอย่างตามใจตัวเองได้ เพราะบนโลกนี้ยังมีคนอื่นอยู่ด้วย
พัฒนาการทางจริยธรรมไม่ได้เกิดขึ้นภายในช่วงเวลาอันสั้น แต่ค่อย ๆ บ่มเพาะและสั่งสมจากสิ่งที่เด็กได้พบเห็น ได้รับฟัง และได้ลงมือทำ จนกลายเป็นวิธีคิดและวิธีปฏิบัติต่อผู้อื่น
นี่อาจเป็นอีกหนึ่งพัฒนาการที่พ่อแม่ควรเฝ้ามอง ไม่แพ้การที่ลูกพูดได้ เดินได้ อ่านออก หรือช่วยเหลือตัวเองได้
เพราะวันที่เด็กคนหนึ่งเริ่มมองเห็นความทุกข์ของคนอื่นได้ วันนั้นเขาไม่ได้เพียง “เติบโตขึ้น” แต่กำลังเรียนรู้ที่จะเข้าใจผู้อื่น อยู่ร่วมกับคนอื่น และร่วมกันสร้างสังคมที่น่าอยู่และปลอดภัยนะคะ
♥️
พี่ดวงค่ะ
