Early Bird Diving

13/09/2023

TG-7

06/09/2023

วาฬเพชฌฆาต Orca (Orcinus orca) ใกล้กองหินริเชลิว ประเทศไทย ในราวปี ค.ศ.2000 ผมบันทึกภาพฝูงวาฬเพชฌฆาตนี้ในน่านน้ำไทยในช่วงระหว่างที่เดินทางไปถ่ายทำสารคดีกับทีมงานของบริษัทพาโนรามา บนเรือ M/Y Aqua one ด้วยกล้อง Nikonos V ติดกับเลนส์มุมกว้าง 15มิลลิเมตร ใช้ฟิล์มสไลด์ Kodak E100vs

คุณค่าของภาพถ่ายนั้นนอกเหนือไปจากในเรื่องของความสวยงาม และมุมมองทางศิลปะแล้ว ในอีกมุมหนึ่งมันคือบันทึกเรื่องราวที่ผ่านมา ที่ถูกนำไปใช้ตีความในหลายด้าน ทั้งในมุมมองของนักวิทยาศาสตร์ และ นักประวัติศาสตร์ หรือแม้แต่เป็นบันทึกส่วนตัวเคียงคู่กับความทรงจำที่พร่าเลือนกับช่วงเวลาที่ผ่านพ้นไป

ในวันนั้นระหว่างที่เรากำลังเดินทางออกจากหมู่เกาะสุรินทร์เพื่อไปดำน้ำกันที่กองหินริเชลิว ก่อนที่จะถึงกองหินไม่นาน พี่อู๊ด ช่างภาพจากบริษัทพาโนรามาก็วิ่งเข้ามาบอกผมว่าฝูงโลมาโดดอยู่ในบริเวณหัวเรือ

เรารีบวิ่งออกไปยืนดูโลมากันในบริเวณหัวเรือ เมื่อมันโดดขึ้นเหนือผิวน้ำอีกครั้ง เราก็สังเกตเห็นลวดลายสีขาวบนลำตัวสีดำของมันได้อย่างชัดเจนว่ามันไม่ใช่โลมา อย่างที่เราเข้าใจกันตั้งแต่แรก

แต่มันคือวาฬเพชฌฆาต หรือ Orca ที่ย้อนกลับไปในช่วงเวลาประมาณเกือบ 25ปีก่อนนั้น มนุษย์รู้จักกับมันน้อยมากๆ แม้แต่ผมที่ดำน้ำมาเป็นสิบปีแล้วก็ยังไม่เคยได้ยินข่าวว่ามีรายงานการพบวาฬเพชรฆาตในน่านน้ำไทยมาก่อน และคำถามแรกที่ผุดขึ้นมาในหัวคือ วาฬเพชรฆาตมาทำอะไรแถวนี้ เพราะปกติเรามักจะเคยเห็นภาพของวาฬออร์ก้า ไล่ล่าเหยื่อจำพวกแมวน้ำหรือสิงโตทะเลในเขตอาร์กติกจากสารคดีต่างประเทศ

เราตัดสินใจเดินทางตามดูฝูงวาฬเพชฌฆาตฝูงนี้เพื่อเฝ้าดูพฤติกรรมของมันต่อไป ในขณะที่ทีมสารคดีของพาโนรามาเริ่มเก็บบันทึกภาพด้วยกล้องวิดีโอ

ผมรีบลงไปประกอบกล้อง ในสมัยนั้นยังไม่มีกล้องดิจิตอล กล้องที่ผมใช้อยู่เป็นประจำก็คือกล้อง Nikonos V ที่เป็นกล้องฟิล์มในระบบ viewfinder ที่ต้องมองภาพจาก viewfinder และกะระยะชัดด้วยสายตา แล้วจึงมาปรับค่าที่เลนส์บนตัวกล้องอีกที

ผมปรึกษากับทีมงานของพาโนรามา และ ทีมดำน้ำของเรือว่าอยากจะลงไปถ่ายภาพจากใต้น้ำ ซึ่งน่าจะเป็นบันทึกครั้งแรกๆของฝูงวาฬเพชฌฆาตในประเทศไทย

พี่ๆในทีมงานหลายคนหันมามองผมด้วยความเป็นห่วง เพราะว่าในยุคสมัยเมื่อ 25ปีก่อน ในยุคสมัยที่คนทั่วโลกดำน้ำและถ่ายภาพกันแค่หยิบมือเดียว ยังแทบจะไม่มีภาพถ่ายหรือวิดีโอที่บันทึกภาพของมนุษย์กับวาฬเพชฌฆาตที่ถูกบันทึกไว้มากนัก และยังไม่มีข้อมูลที่จะสืบค้นในทางอินเตอร์เน็ตเหมือนทุกวันนี้

แต่จากในความทรงจำของผมที่ผ่านมา ผมคิดว่าผมไม่เคยเห็นรายงานใดใดที่วาฬเพชฌฆาตทำร้ายมนุษย์มาก่อน และโอกาสเช่นนี้อาจจะเป็นเพียงครั้งเดียวในชีวิตที่เกิดขึ้นเบื้องหน้า

John ซึ่งเป็น Divemaster ชาวอเมริกันที่ทำงานอยู่บนเรือหันมามองหน้าผม แล้วบอกว่า You jump I jump (ซึ่งเป็นประโยคคลาสสิก จากภาพยนตร์เรื่อง Titanic)

เราสองคนไปยืนงงๆกันที่ Platform ท้ายเรือ เพื่อรอหาจะจังหวะที่จะลงน้ำ ในขณะที่มีวาฬ Orca ตัวหนึ่งเข้ามาว่ายเล่นไล่เรือยางที่เราลากมาด้านท้ายเรือใหญ่

John รีบตะโกนบอกให้ลูกเรือหยุดเครื่องเรือใหญ่ทันทีก่อนที่จะโดดน้ำลงไป ในขณะที่ผมกำลังทำใจอยู่ แล้วก็นึกขึ้นมาได้ว่า You jump I jump ในจังหวะที่ผมเกิด เอ๊ะขึ้นมานิดนึง แต่John โดดลงไปแล้ว

เมื่อผมโดดตามลงไป สิ่งแรกที่ผมเห็นก็คือลูกวาฬตัวที่เล่นกับเรือยางอยู่มีท่าทีที่สนใจผมและว่ายพุ่งตรงเข้ามาหา ผมยกกล้องในมือขึ้นเพื่อรอจังหวะให้มันว่ายเข้ามาอยู่ในระยะทีใกล้พอเพื่อบันทึกภาพ

ในขณะนั้นมีวาฬเพชฌฆาตตัวใหญ่อีกตัวหนึ่งว่ายตัดมาจากทางซ้ายเพื่อกันไม่ให้เจ้าวาฬตัวเล็กที่ขี้สงสัยนั้นว่ายตรงเข้ามาหาผม และวาฬกลุ่มนั่นในราว 4-5 ตัวก็ว่ายหายไปในห้วงน้ำสีครามเข้ม

ผมมีจังหวะที่กดชัตเตอร์ไว้ได้เพียงแค่สองสามใบเพียงเท่านั้น เนื่องจากกล้อง Nikonos นั้นไม่มีระบบเลื่อนฟิล์มอัตโนมัติ เมื่อบันทึกภาพแล้วต้องใช้นิ้วโป้งเลื่อนฟิล์มก่อนที่จะถ่ายภาพต่อไป

กล้องฟิล์มในยุคนั้นเมื่อถ่ายภาพเสร็จแล้วก็เปิดภาพดูแสงเช็คแสงไม่ได้ เพราะไม่มีจอหลัง ถ่ายฟิล์มสไลด์เสร็จแล้วผมก็รีบกรอฟิล์มกลับเลยทันทีแม้ว่าจะเป็นหัวม้วนที่เพิ่งจะบันทึกภาพไปเพียงแค่สองสามใบ ผมเก็บฟิล์มม้วนนั้นใส่กลักแยกไว้และจดไว้ว่า Orca โดยที่ไม่รู้เลยว่าภาพใบนั้นจะออกมาเป็นยังไง

อีกเกือบสัปดาห์ต่อมาเมื่อกลับมาถึงกรุงเทพหลังจากที่ส่งฟิล์มไปล้าง ผมจึงได้ภาพสไลด์กลับมา แม้ภาพนั้นดูจะเบลอๆ ไปด้วย Speed shutter ที่ผมตั้งไว้ต่ำกว่าที่ควรจะเป็น แต่เนื่องด้วยข้อจำกัดของความไวแสงของฟิล์มในยุคนั้น เราทำได้ดีที่สุดแค่นี้

มันไม่ใช่ภาพที่คมชัดและสวยงามอะไร

แต่เป็นภาพที่ทรงคุณค่ามากที่สุดภาพหนึ่งและมีเรื่องราวมากมายอยู่ในนั้นมากที่สุดภาพหนึ่งตลอดชีวิตการทำงานที่ผ่านมาเกือบ 30ปีของผม

หลังจากที่เขียนเรื่องและตีพิมพ์เรื่องราวในนิตยสาร Nature explorer ไปเมื่อราว 20กว่าปีก่อนแล้ว

ผมก็ยังไม่ได้มีโอกาสพบเจอกับวาฬเพชฌฆาตในน่านน้ำไทยอีกเลย

20/08/2023

เรื่องจริงหรือนี่

19/08/2023

ฉลามวาฬ ก็เช่นกัน

ก็หาไปเถอะ ฉันไม่ออกไปให้แกดูหรอก

14/08/2023

Guitar Shark (Rhynchobatus) at 5m Safety Stop !!!

13/08/2023

05/08/2023

ฉลามในน่านน้ำไทย เคยเจอใครกันบ้านฮะ

ทำความรู้จักปลาฉลามในน่านน้ำไทย

ฉลามปรากฎตัวขึ้นมาบนโลกนี้กว่า 400 ล้านปีมาแล้ว พวกมันได้วิวัฒนาการตัวเองจนกลายเป็นสัตว์ผู้ล่าสูงสุดในห้วงมหานทีอันกว้างใหญ่ไพศาล ปราดเปรียว ทรงพลัง มุ่งมั่น และทำหน้าที่ควบคุมสมดุลของมหาสมุทรมาเป็นเวลานับล้านๆปี

ฉลามเป็นปลากระดูกอ่อนที่มีความหลากหลายสูงมาก ทั่วโลกมีฉลามมากกว่า 500 ชนิด แบ่งได้เป็น 8 กลุ่มใหญ่ๆ ตามลักษณะทางกายภาพ ฉลามมีความหลากหลายของรูปทรง สีสัน และขนาด มีตั้งแต่ฉลามวาฬที่เป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในโลก ตัวใหญ่ที่สุดมีรายงานว่ามีความยาวถึง 20 เมตร หนักถึง 42 ตันจากไต้หวัน จนถึงฉลาม dwarf lanternshark ปลาฉลามหายากมากในกลุ่มปลาฉลามหลังหนาม ที่โตเต็มที่มีความยาวไม่ถึง 20 เซนติเมตร พบเฉพาะแถบอเมริกากลาง

ฉลามแต่ละชนิดยังมีลักษณะนิสัยที่แตกต่างกันไป และพบได้ในทุกมหาสมุทรทั่วโลก แม้แต่ในแม่น้ำ ลำคลอง ปากแม่น้ำ ป่าชายเลน บางชนิดอาศัยเฉพาะในน้ำเย็น บางชนิดชอบอาศัยในน้ำอุ่น บางตัวเดินทางท่องไปทั่วโลก แต่บางตัวก็อาศัยอยู่ไม่ไกลจากบริเวณที่ตัวเองเกิด

ลักษณะเฉพาะทางชีววิทยาของฉลามที่แตกต่างจากปลากลุ่มอื่นๆ ส่วนใหญ่ คือพวกมันโตช้า กว่าจะเจริญเติบโตจนเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์อาจต้องใช้หลายปี ฉลามหัวบาตรใช้เวลา 15-20 ปีกว่าจะพร้อมผสมพันธุ์​ และในขณะที่ปลาส่วนใหญ่วางไข่กันนับหมื่นนับแสนฟอง ฉลามออกลูกคราวละไม่กี่ตัว ฉลามหัวบาตรออกลูกคราวละ 6-8 ตัวเท่านั้นและใช้เวลาอุ้มท้อง 10-11 เดือน ยาวนานกว่าคนเสียอีก

การมีอยู่ของฉลามคือหลักประกันความสมดุลของโครงสร้างประชากรปลาทะเล​ เพราะในฐานะนักล่าลำดับสูงสุด ฉลามทำหน้าที่กำจัดปลาที่เชื่องช้า ป่วย หรือใกล้หมดอายุตามวัย ช่วยคัดสรรสายพันธุ์ปลาอื่นๆให้แข็งแรง รักษาสมดุลประชากรปลากินพืชให้อยู่ในระดับพอเหมาะไม่สร้างความเสียหายให้กับถิ่นที่อยู่อาศัย ขณะเดียวกันยังควบคุมพฤติกรรมของปลากินเหยื่อขนาดรองๆลงมาให้อยู่กับร่องกับรอย ทำให้แบ่งสรรกันใช้ทรัพยากรได้อย่างพอเหมาะพอเจาะ ฉลามจึงมีความสำคัญต่อระบบนิเวศทางทะเลอย่างยิ่ง ไม่ต่างอะไรกับความสำคัญของการมีอยู่ของเสือในป่า

ฉลามในประเทศไทยมีมากถึง 87 ชนิด ลองมาเริ่มทำความรู้จักฉลาม สัตว์ผู้ล่าสูงสุดในท้องทะเลของบ้านเรา

อ่านเพิ่มเติมคุณค่าความสำคัญของฉลามได้ที่ https://www.greenpeace.org/thailand/story/1960/shark-balance-oceans/

ที่มา: กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กรมประมง และเครือข่ายองค์กรอนุรักษ์ WildAid Thailand ช่วยสัตว์ป่า มูลนิธิเอิร์ธ อะเจนด้า (Earth Agenda Foundation) มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

04/08/2023

ส่วนใหญ่จะ improvise ใต้น้ำ

Marine life hand signals are used by divers to communicate animal sightings underwater when oral communication isn't possible.