14/04/2026
15 เมษายน 2569
ประสบการณ์ที่ผ่านมาพอจะสรุปเนื้อหาเกี่ยวกับสถิติได้คร่าว ๆ ดังนี้
(1) สถิติในกลุ่มที่ว่าด้วยเรื่องของค่าเฉลี่ย/ค่ากลาง
เป็นการวิเคราะห์ที่มุ่งตอบคำถามเกี่ยวกับ ความแตกต่างของค่าเฉลี่ย ระหว่างกลุ่ม ระหว่างช่วงเวลา หรือหลังควบคุมตัวแปรบางตัวแล้ว เช่น
t-test ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่าง 2 กลุ่ม
ANOVA ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 2 กลุ่มขึ้นไป
ANCOVA ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยโดยควบคุมอิทธิพลของตัวแปรร่วม
Repeated Measures ANOVA ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของกลุ่มเดิมที่ถูกวัดหลายครั้ง
Non-parametric Tests ใช้ในกรณีที่ข้อมูลไม่เป็นไปตามข้อตกลงของสถิติพาราเมตริก เช่น Mann–Whitney U, Wilcoxon Signed-Rank, Kruskal–Wallis, Friedman Test
MANOVA ใช้เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยในหลายตัวแปรตามพร้อมกัน
MANCOVA ใช้เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยหลายตัวแปรตาม โดยควบคุมตัวแปรร่วม
(2) สถิติในกลุ่มที่ว่าด้วยเรื่องของความสัมพันธ์
เป็นการวิเคราะห์ที่มุ่งตอบคำถามเกี่ยวกับ ความสัมพันธ์ อิทธิพล การทำนาย โครงสร้างองค์ประกอบ หรือการเปลี่ยนแปลงของตัวแปร เช่น
Chi-square ใช้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเชิงกลุ่ม/เชิงจัดประเภท
Correlation ใช้วิเคราะห์ระดับและทิศทางของความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร
Regression Analysis ใช้วิเคราะห์อิทธิพลและการพยากรณ์ตัวแปรตามจากตัวแปรอิสระ
Logistic Regression ใช้เมื่อ ตัวแปรตามเป็นตัวแปรกลุ่ม เช่น ผ่าน/ไม่ผ่าน สำเร็จ/ไม่สำเร็จ
Discriminant Analysis ใช้จำแนกกลุ่มจากชุดตัวแปรทำนาย
EFA ใช้สำรวจโครงสร้างองค์ประกอบของตัวแปรที่สังเกตได้
CFA ใช้ตรวจสอบความสอดคล้องของโครงสร้างองค์ประกอบตามทฤษฎี
SEM ใช้วิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างตัวแปรแฝงและตัวแปรสังเกตได้ในโมเดลเดียวกัน
Mediator Analysis ใช้ตรวจสอบว่าความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรหนึ่งส่งผ่านอีกตัวแปรหนึ่งหรือไม่
Moderator Analysis ใช้ตรวจสอบว่าความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเปลี่ยนแปลงไปตามระดับของอีกตัวแปรหนึ่งหรือไม่
Two-wave Analysis ใช้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของข้อมูลที่เก็บ 2 ช่วงเวลา
Dynamic Factor Model ใช้วิเคราะห์โครงสร้างตัวแปรแฝงที่เปลี่ยนแปลงตามเวลา
Multilevel Analysis ใช้วิเคราะห์ข้อมูลที่มีโครงสร้างซ้อนระดับ เช่น นักเรียนอยู่ในห้องเรียน ห้องเรียนอยู่ในโรงเรียน
Growth Analysis ใช้วิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของตัวแปรตามช่วงเวลา
(3) สถิติในกลุ่มที่แต่นำ 2 เรื่องมารวมกัน
คือการวิเคราะห์ที่พิจารณาทั้ง ความแตกต่างระหว่างกลุ่ม และ ความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างหรือเชิงสาเหตุ ไปพร้อมกัน เช่น
Multiple Group Analysis ใช้เปรียบเทียบว่าโมเดลความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเหมือนหรือแตกต่างกันหรือไม่ระหว่างหลายกลุ่ม
Mixed ANOVA / Split-Plot ANOVA ใช้เมื่อมีทั้งการเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม และการวัดซ้ำภายในกลุ่ม
Multigroup SEM ใช้ทดสอบความคงเส้นคงวาของโมเดลเชิงโครงสร้างระหว่างกลุ่ม
Latent Growth Model ใช้ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของค่าเฉลี่ยร่วมกับความสัมพันธ์ของปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงนั้น
Cross-lagged Panel Model ใช้ศึกษาทั้งการเปลี่ยนแปลงตามเวลาและอิทธิพลข้ามตัวแปรระหว่างช่วงเวลา
Multilevel SEM ใช้รวมแนวคิดการวิเคราะห์พหุระดับกับโมเดลสมการโครงสร้าง
Repeated Measures ANCOVA / Mixed Models ใช้เมื่อสนใจทั้งการเปลี่ยนแปลงของค่าเฉลี่ยตามเวลาและอิทธิพลของตัวแปรทำนายหรือตัวแปรร่วม
#ข้อความนี้ผมร่างข้อมูลและให้AIช่วยเติมเต็มตรวจสอบแล้ว
#ภาพนี้สร้างด้วยAIอาจมีข้อผิดพลาดบางส่วนโปรดใช้วิจารณญาณ
