09/01/2026
Kochani Rodzice/ Dziadkowie/Nauczyciele!
Z uwagi na ilość telefonów z prośbą o konsultacje i moje ograniczone zasoby czasowe postaram się co jakiś czas wrzucić dla Was dawkę wiedzy naukowej połączonej z tym co nowego w świecie terapii, tym o co pytacie lub tym co pojawia się nieustannie w terapii (jeśli macie jakieś trudne obszary, o które chcecie zapytać piszcie, postaram się odpowiedzieć)
Temat na dziś:
Nowoczesna logopedia- dlaczego dziś patrzymy na dziecko całościowo, nie skupiając się tylko na wymowie.
Współczesna logopedia odchodzi od wąskiego postrzegania zaburzeń mowy wyłącznie jako problemu artykulacyjnego. Badania naukowe oraz praktyka kliniczna jednoznacznie wskazują, że rozwój mowy dziecka jest ściśle powiązany z jego funkcjonowaniem poznawczym, emocjonalnym, sensorycznym i społecznym (Kaczmarek, 2015; Cieszyńska, 2018). Z tego względu nowoczesna terapia logopedyczna powinna opierać się na holistycznym, całościowym spojrzeniu na dziecko.
Rozwój mowy nie zachodzi w izolacji, lecz jest wynikiem współdziałania wielu procesów neurobiologicznych i środowiskowych. Kluczowe znaczenie mają m.in.:
percepcja słuchowa i wzrokowa (Kurkowski, 2013), rozwój motoryki małej i dużej (Bogdanowicz, 2017),napięcie mięśniowe oraz integracja sensoryczna (Ayres, 2005),
rozwój emocjonalny i poczucie bezpieczeństwa (Schaffer, 2006), jakość relacji społecznych i komunikacji z otoczeniem (Tomasello, 2002). Zaburzenia w jednym z tych obszarów mogą prowadzić do wtórnych trudności językowych, nawet przy prawidłowej budowie aparatu mowy.
Dlaczego sama korekta głosek to za mało?
Podejście skoncentrowane wyłącznie na korekcie artykulacji nie przynosi trwałych efektów. Badania z zakresu psycholingwistyki i neurobiologii rozwoju wskazują, że dziecko może znać poprawny wzorzec fonetyczny, lecz nie stosować go spontanicznie z powodu:
niedojrzałości układu nerwowego (!)
trudności sensorycznych lub motorycznych
obniżonego poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego (Cieszyńska, Korendo, 2016).
Nowoczesna logopedia opiera się na wielowymiarowej diagnozie funkcjonalnej, która obejmuje ocenę:
kompetencji językowych i poznawczych,
rozwoju emocjonalno-społecznego,
funkcji motorycznych i sensorycznych,
środowiska rodzinnego i edukacyjnego dziecka (Kurkowski, 2013).
Takie podejście pozwala identyfikować nie tylko objawy, ale przede wszystkim przyczyny trudności komunikacyjnych.
Badania potwierdzają, że zintegrowane oddziaływania terapeutyczne sprzyjają trwalszym efektom oraz lepszemu funkcjonowaniu dziecka w środowisku szkolnym i społecznym, dlatego ważna jest aktywna współpraca z rodzicami i nauczycielami (Schaffer, 2006), (Tomasello, 2002).
Podsumowanie
Nowoczesna logopedia nie ogranicza się do pytania: „Jak dziecko wymawia głoski?”
Stawia znacznie szersze pytanie: „Jak rozwija się dziecko jako całość?” Szuka przyczyn obserwowanych trudności i poprzez współpracę z rodzicami i innymi specjalistami, pracuje nad całościowym rozwojem dziecka.
To właśnie takie podejście stanowi dziś fundament skutecznej, odpowiedzialnej i etycznej terapii logopedycznej.
Literatura (w skrótowej wersji)
Ayres, A. J. (2005). Integracja sensoryczna i dziecko, Wyd. Harmonia.
Bogdanowicz, M. (2017). Ryzyko dysleksji, dysgrafii i dysortografii, Wyd. Harmonia.
Cieszyńska, J. (2018). Neurobiologia rozwoju mowy i języka, Wyd.Edukacyjne Kraków.
Cieszyńska, J., Korendo, M. (2016). Wczesna interwencja terapeutyczna, Wyd.Edukacyjne Kraków.
Kaczmarek, L. (2015). Rozwój mowy dziecka, Wyd.PWN.
Kurkowski, Z. (2013). Diagnoza logopedyczna, Wyd.UMCS.
Schaffer, H. R. (2006). Rozwój społeczny. Wyd.PWN.
Tomasello, M. (2002). The Cultural Origins of Human Cognition, Wyd.Harvard University Press.
