Historia klubu:
Przez wieki uprawianie ćwiczeń fizycznych kojarzyło się wszystkim z ćwiczeniami przygotowującymi do służby wojskowej. Dopiero w XIX wieku zaczęto rozumieć, że uprawianie sportu może prowadzić do zdrowego trybu życia. Pomimo tego pojawiali się stale ludzie którzy sport wyśmiewali, a nawet tak jak jeden z posłów galicyjskich twierdzili, że "uprawianie sportu zakazane być powinne bo zabiera tylko młodzieży cenny czas do nauki, odwodzi ją od pracy, niszczy odzież i wzmaga apetyt, a więc rodzicom przysparza wydatków". Ważną datą dla rozwoju sportu na ziemiach polskich był rok 1866, kiedy to powstało Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", organizacja masowa, która propagowała uprawianie gimnastyki, i wielu innych dyscyplin sportowych takich jak lekkoatletyka, szermierka, zapasy, tenis, kolarstwo czy jeździectwo. Organizacja ta poza zajęciami sportowymi dbała o rozwój kulturalny i patriotyczny swoich członków, organizując wycieczki, wieczornice, zabawy towarzyskie, a nawet spektakle teatralne. Pomimo wielkich zasług "Sokoła", działającego również na terenie Wieliczki, należy podkreślić, że błędem jego działaczy był wrogi stosunek do gier zespołowych, które uważali oni za zbyt brutalne. Tymczasem od czasów pierwszej wojny światowej, gry te, a zwłaszcza piłka nożna i piłka ręczna, zaczęły się żywiołowo rozwijać uzyskując olbrzymią popularność. Powstawały liczne kluby sportowe, które rywalizowały ze sobą w rozgrywkach ligowych. Jednym z najstarszych takich klubów na terenie Małopolski jest "Wieliczanka". Powstała ona 80 lat temu, w roku 1927. Powstanie "Wieliczanki" wiąże się z rozwojem działalności organizacji robotniczych na terenie Wieliczki. W roku 1926, kolejarze, stanowiący najliczniejszą obok górników grupę zawodową na terenie naszego miasta, założyli Ognisko Humaniarne Kolejarzy - instytucję, która miała organizować życie kulturalne robotników i ich rodzin. Skupieni tu działacze, rozumiejąc olbrzymie znaczenie wychowawcze sportu, powołali rok później Kolejowy Klub Sportowy "Wieliczanka", nastawiony w pierwszym rzędzie na rozwój piłki nożnej. Już w roku powstania, czyli w roku 1927, klub ten przystąpił do Krakowskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej i brał udział w zawodach organizowanych przez ten Związek. Przez pierwsze lata istnienia "Wieliczanki", zawodnicy sekcji piłki nożnej korzystali z prowizorycznego i niewielkiego boiska urządzonego na placu po wyrobisku cegielni. Zawodnicy zaś powstałych sekcji; koszykówki i siatkówki, gościnnie z boiska urządzonego przez "Sokół" na terenie Parku im. W roku 1931, działacze "Wieliczanki", uzyskali od władz miasta zezwolenie na budowę pełnowymiarowego stadionu na terenach miejskich. W miejscu gdzie dziś znajduje się supermarket "Lidl", dzięki pracy działaczy, zawodników i sympatyków klubu wybudowano stadion, który następnie władze miasta przekazały "Wieliczance" za symboliczną złotówkę. W czasie okupacji, wybudowany stadion został zarekwirowany przez Niemców. Klub nie zaprzestał jednak działalności. Na placu zastępczym w Bogucicach rozgrywano zawody piłki nożnej, przy czym pieniądze uzyskiwane za bilety wstępu przeznaczano na pomoc finansową dla rodzin członków "Wieliczanki", którzy polegli w czasie wojny. Po zakończeniu II wojny światowej odzyskano zdewastowany przez Niemców stadion. Szybko odnowiono płytę boiska, a następnie stale prowadzono na nim jakieś inwestycje. W pierwszej kolejności wybudowano przy stadionie szatnię wraz z mieszkaniem dla gospodarza klubu, urządzenia sanitarne oraz magazyn na sprzęt. Następnie wybudowano trybunę, doprowadzono wodę bieżącą, prąd oraz telefon. W końcu, już w latach pięćdziesiątych dookoła płyty boiska powstała bieżnia, a cały obiekt otoczono ogrodzeniem. Stadion stał się jednym z najpiękniejszych w województwie. W oparciu o piękny obiekt sportowy, sekcja piłki nożnej odnosiła sukcesy. W latach 1946 - 1970, piłkarze aż trzykrotnie awansowali do trzeciej ligi. Wprawdzie nie utrzymali się tam nigdy dłużej ale ich obecność w rozgrywkach ukazywała spore znaczenie tego lokalnego klubu. Szczególnie, ze na terenie samego miasta piłkarze musieli rywalizować z o wiele bogatszym "Górnikiem Wieliczka", który powstał po II wojnie światowej i który miał zaplecze organizacyjne w postaci kopalni soli. W roku 1952 "Wieliczanka" otrzymała od Miejskiej Rady Narodowej w Wieliczce, teren w Parku im. Mickiewicza z pozostałością kortów tenisowych, wybudowanych jeszcze przed I wojną światową i używanych przez cały okres międzywojenny. Twórcą i początkowym właścicielem kortów było Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", którego działalność z przyczyn politycznych została po wojnie zakazana. Działacze "Wieliczanki" do 1954 roku odbudowali zdewastowane korty (3 boiska) i ogrodzili teren. W roku zaś 1962 przy kortach wybudowano, przeznaczony dla zawodników murowany pawilon wraz ze "ścianką treningową". Korzystając z tak pięknego obiektu, w latach sześćdziesiątych rozwinęła się działalność sekcji tenisa ziemnego, w której startowali liczni utalentowani zawodnicy, pośród których największymi sukcesami mogli się poszczycić Zofia Woroń, Anna Dyna i Andrzej Trojanowski. Poza sekcjami piłki nożnej i tenisa ziemnego "Wieliczanka" prowadziła jeszcze kolejne sekcje:
od 1947 r. - sekcja tenisa stołowego,
od 1950 r. - sekcja piłki ręcznej,
od 1951 r. - sekcja narciarska,
od 1957 r. - sekcja piłki koszykowej,
od 1958 r. - sekcja lekkoatletyczna. Wprawdzie sekcje te nie mogły się poszczycić wielkimi sukcesami, jednak należy podkreślić, że corocznie trenowało w nich około 300 osób, co wskazuje na wielkie zasługi klubu dla rozwoju sportu masowego na terenie Wieliczki. Oprócz działalności sportowej, już w okresie międzywojennym klub organizował różnorodne imprezy kulturalne takie jak wycieczki turystyczne, festyny czy zabawy. Od roku 1949 w budynku przy ul. Dembowskiego 12, klub wydzierżawił pomieszczenia, w których urządzono świetlicę "z radiem i szachami ". W świetlicy organizowano wieczornice, odczyty, pogadanki oraz wieczorki taneczne. Rozwój klubu został zahamowany w latach sześćdziesiątych. Władze miejskie rozpoczęły wówczas naciski, które miały doprowadzić do połączenia działalności "Wieliczanki" i "Górnika Wieliczka". Naciski te spowodowane były wieloma czynnikami, w tym również postawą działaczy klubu, którzy często krytycznie wyrażali się o ówczesnych władzach państwowych. Po roku 1968 wstrzymano wszelkie dotacje dla "Wieliczanki". Jednak pomimo tego działacze tego klubu nie chcieli połączyć się z "Górnikiem". Wyłamała się jedynie sekcja tenisa ziemnego, która już od pewnego czasu ściśle współpracowała z kopalnią soli. W tej sytuacji władze zmusiły działaczy "Wieliczanki" do zawieszenia działalności klubu w roku 1970. "Górnik Wieliczka" przejął od "Wieliczanki" korty tenisowe, natomiast stadion piłkarski został przekazany Wojewódzkiemu Ośrodkowi Sportu, Turystyki i Wypoczynku. Ten, po okresie braku zainteresowania obiektem, zadecydował o przekazaniu go przedsiębiorstwu "Wawel-Tourist" i przeznaczeniu go na camping. Adaptacja powiązana z zadrzewieniem i budową utwardzonych dróg na dawnej płycie boiska, doprowadziła do nieodwracalnej zmiany charakteru tego pięknego obiektu. Z likwidacją "Wieliczanki" nie chciało się pogodzić wiele osób. Już w 1971 grupa działaczy chciała wznowić działania klubu, jednak ich starania natrafiły wówczas na opór władz. Tradycje klubowe przetrwały między innymi w SKS wielickiego liceum ogólnokształcącego, prowadzonym przez byłego działacza "Wieliczanki" Franciszka Karpierza. W roku 1976 udało się reaktywować sekcję tenisa stołowego jako LZS "Wieliczanka". Po zmianach 1989 roku; społeczność lokalna doprowadziła do reaktywacji sekcji piłki nożnej, jako TS "Wieliczanka", który ostatecznie osobowość prawną otrzymał w 1994 roku. Niestety reaktywowany klub nie odzyskał żadnego z posiadanych wcześniej obiektów sportowych. W dniu dzisiejszym użytkuje boisko piłkarskie, które zostało urządzone w sąsiedztwie dawnego stadionu na terenie miejskim. Należy podkreślić, że dzięki dotacjom z Urzędu Miasta i Gminy Wieliczka, udało się ostatnio obok boiska wybudować szatnie zaopatrzone w prysznice i sanitariaty. W dniu dzisiejszym przy TS "Wieliczanka" działa wyłącznie sekcja piłki nożnej, która prowadzi drużyny seniorów, juniorów i trampkarzy. Należy podkreślić, że wszystkie te drużyny odnoszą ostatnio spore sukcesy, zajmując czołowe miejsca w rozgrywkach ligowych.
