20/06/2025
Wraz z rozwojem teorii szachowej i wprowadzeniem technologii do gry królewskiej zaczęto się zastanawiać: czy można „rozwiązać” grę w szachy? Czy można przeanalizować szachy wzdłuż i wszerz w taki sposób, że od pierwszego do ostatniego posunięcia będzie wiadomo jak grać z możliwie najmniejszym marginesem błędu?
Tego typu wątpliwości nasuwały się nie tylko amatorom, ale też mistrzom gry szachowej. Efektem tego typu rozważań są warianty gry szachowej, zaproponowane przez mistrzów: szachy Fischera czy szachy Capablanki.
W tym poście i w kolejnych podobnych będę chciał przybliżyć niektóre z licznych „odgałęzień” gry szachowej, głównie w kontekście zadań szachowych. W pierwszej kolejności na tapetę bierzemy szachy cylindryczne.
Szachy cylindryczne (ang. cylinder chess) są wariantem gry, którego korzenie sięgają co najmniej czasów średniowiecznych. Pierwsze wzmianki o tym wariancie gry królewskiej datowane są na X wiek naszej ery i zostały zawarte w jednej z arabskich ksiąg historycznych z tego okresu o tytule Muraj adh-dhahab.
To tyle jeśli chodzi o skąpy rys historyczny. Szachy cylindryczne można nazwać roboczo szachami „bez barier”; w dosłownym tego słowa znaczeniu. W tradycyjnych szachach możliwości ruchu bierek są ograniczone przez wymiary szachownicy. Stąd też przyjęło się mówić, przykładowo, że skoczek w rogu szachownicy stoi źle, bo na polu, dajmy na to h8, mobilność tej figury jest znacząco ograniczona. Tego problemu nie doświadczymy natomiast w szachach cylindrycznych.
W tym wariancie gry możemy grać na standardowej szachownicy 8x8. Istnieje również możliwość rozgrywania partii na bardziej wyszukanych szachownicach, czy to w kształcie, używając odniesień do życia codziennego, podobnym do globusa, czy bardziej w formie wałka do ciasta. Właśnie temu drugiemu kształtowi, przypominającemu też cylinder, ten wariant gry zawdzięcza swoją nazwę.
Na poniżej dodanym zdjęciu została zaprezentowana przykładowa szachownica w formie cylindrycznej.
Źródło grafiki: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Echecs_Cylindriques_Serge_Clair.jpg
Ciąg dalszy nastąpi...
