14/03/2026
Hoe kan het dat een kameel zich bijna nooit verstapt in de woestijn?
De ondergrond is ongelijk, zacht en voortdurend anders. Toch lijkt elke stap precies goed terecht te komen.
Vorige week liep ik de Salland Trail. Wat mij opviel: er waren behoorlijk wat valpartijen. Tegelijkertijd zetten de meeste deelnemers tienduizenden stappen op een onverhard en onregelmatig parcours, zonder te vallen.
Als je daarover nadenkt is dat eigenlijk best bijzonder.
Blijkbaar is ons lichaam continu in staat om razendsnel de omgeving te “lezen” en onze beweging daarop aan te passen.
Niet nadat we er eerst bewust over hebben nagedacht, maar direct tijdens het bewegen.
In het boek van Frans Bosch, krachttraining en coördinatie, wordt dit uitgelegd met het begrip directe perceptie.
Eenvoudig gezegd betekent directe perceptie dat je hersenen niet eerst alles bewust analyseren, maar dat je lichaam direct waarneemt wat de omgeving mogelijk maakt voor jouw beweging.
Je ziet bijvoorbeeld meteen:
waar je veilig je voet kunt neerzetten
of een bal nog te halen is
of je pas moet verkorten
of je snelheid moet aanpassen
In de bewegingsleer worden deze mogelijkheden affordances genoemd:
de kansen tot actie die de omgeving jou op dat moment biedt.
Een steen, kuil, helling of bocht is dus niet alleen ondergrond, maar informatie voor je beweging.
Je ziet hetzelfde principe in andere sporten:
een tennisser die precies op tijd een bal terugslaat
een voetballer die een dieptepass onderschept
een trailrunner die automatisch de juiste lijn kiest
Het bijzondere is dat dit grotendeels onbewust gebeurt.
Sterker nog: als je elke stap bewust zou moeten controleren, zou je waarschijnlijk juist meer struikelen.
Dat vind ik misschien wel het fascinerende van bewegen.
Ons lichaam en zenuwstelsel zijn ongelooflijk goed in het verwerken van complexe informatie uit de omgeving.
Als trainer vind ik dat interessant, omdat goede beweging vaak ontstaat wanneer we leren beter waar te nemen en te reageren op de omgeving, in plaats van elke beweging bewust te willen controleren.
Misschien wel een mooie gedachte tijdens je volgende trail of duurloop.
Herken jij dat?
Dat je op een technisch parcours soms juist beter beweegt als je minder nadenkt?
