10/08/2026
Nationale Veteranen Commissie Budo de NVCB/ JBN
“Budoveteranen naast de tatami”
Ter gelegenheid van het 100e geboortejaar.
In memorie Huib van de Velde.
Een Rotterdamse Judo en Jiu Jitsu pionier 1938 - 1995
Door: Mas Blonk en Willem van Boesschoten, 2017.
De markante leraar voor Jiu Jitsu en Judo in Rotterdam e.o
Een terugblik naar een voor de judo sport belangrijke Rotterdamse pionier. Huib van de Velde is geboren op 26 maart 1917 te IJzendijke Zeeuws Vlaanderen Nederland.
Opleiding: bakker – en Centrale Leraren Opleiding Jiu Jitsu en Judo. Was een getalenteerde gymnast, wat hem gedurende zijn gehele sportieve leven goed te pas kwam. Is zijn loopbaan gestart in 1938 met het krijgen van Jiu Jitsu les in de “Eerste Rotterdamse Jiu Jitsu en Judo school” van Johan van de Bruggen.
In 1940 werd de Jiu Jitsu en Judo school gebombardeerd en Johan van de Bruggen starte in 1941 in Den Haag zijn “Nakada school”. Huib ging daar, in den Haag, verder met het krijgen van de Jiu Jitsu en Judo lessen.
Na het hoofdstuk van de Bruggen is Huib gestart met de judo school “Rotterdam” in Rotterdam. Voor zover we weten op het Haringvliet in de zaal van schermschool Van der Voodt. Eén van zijn eerste leerlingen was Piet Boender, later 1e dan judo.
Later is hij verhuisd naar de Zoutziederstraat 43 a (zaaltje bestaat nog steeds).
Is 1e dan geworden bij Koizumi in Engeland op 10 juli 1949. Werd 4e dan op 19 mei 1957 en kreeg later als één van de weinige leraren in Nederland in 1963 zijn 4e dan Kodokan diploma uitgereikt door Ichiro Abe momenteel 10e dan Kodokan.
Dat Huib veel voor de Judo bond heeft betekend is voor velen nu onbekend. Eigenaar sportschool “Rotterdam”, met vele onderafdelingen in de regio. Gaf o.a. les aan de Economische Hogeschool, later de Erasmus Universiteit, RET de Rotterdamse tram bestuurders en conducteurs en de politie sportvereniging “Hermandad”. Huib stond bij de 1e interland judo wedstrijd tegen Frankrijk in 1950 in het Nederlandse judoteam. Beklede veel JBN bondsfuncties o.a., voorzitter van het district Zuid Holland, Nationaal en internationaal Judo scheidsrechter, lid van de toenmalige Nationale gradencommissie enz.. En heeft nog een aantal meerdere functies binnen de Judo bond bekleed.
Huib was duidelijk één van de grote pioniers van het Judo in Nederland.
Naast zijn technische kwaliteiten in judo en Jiu Jitsu , was een van zijn speerpunten het wedstrijd judo, waarbij hij vele bekende en begaafde jongens aantrok uit de omgeving, welke hij op zijn speciale non-pedagogische manier stimuleerde, met vele resultaten als gevolg. Er werden Zuid-Hollandse en Nederlandse kampioenen gemaakt. Ook het Kyu graden-team uit die tijd was 5 jaar achtereen Nederlands Kampioen in de periode 1955-1962. Het a-team met als grootste tegenstander begin jaren 1960 de Sportschool van Anton Geesink met o.a. Joop Mackaaij. Een anekdote bij de verloren finale tegen sportschool Geesink was, na gelijke eindstand moest er een beslissingspartij gemaakt worden. Geesink wilde niet zelf (zeker van zijn zaak) en schoof Joop Mackaaij (midden gewicht) naar voren, waarop Huib vd Velde niet de zwaargewicht Leo Ratten (geblesseerd) maar de lichtgewicht Willem van Boesschoten in schoof als verrassing met de nodige hilariteit binnen eigen team en geïrriteerdheid bij team Geesink. Huib heeft vele wedstrijd resultaten met zijn leerlingen behaald, nationaal en internationale toernooien en ontmoetingen, tezamen met de familie-aanhang per auto of bus. Heeft vele judoka opgeleid voor de 1e dan en hoger o.a. de bekendste:
Piet Boender 1e dan – Jan Kronenburg 2e dan – Marius Kant 3e dan en het officiële Kodokan diploma en leraar – Leo Ratten 5e dan en leraar – *Jan Winters 2e dan en leraar – van de Heuvel 1e dan – Paddy en William Zee 1e dan – Nico en Bob Janse 1e dan – Wim Zuidam 2e dan – Willem van Boesschoten 5e dan – **Mas Blonk leraar en 8e dan – Wim Hoekman 1e dan – Jan Timmers 2e dan – Frans Bouduin 3e dan – Jan Wllem Stoker leraar en 1e dan – Wouter Boer 1e dan – Sjaak de Vormer 1e dan – Dick Mulder 5e dan – Ger de Vries 3e dan – Eef Lans 2e dan – Wim Bregonje 1e dan – Jan Korstanje 1e dan – Daan Heelsdingen 2e dan – Kees Stempels 2e dan - Jan de Goede 2e dan- Arnold Lagrand 1e kyu – Bart van de Herik 1e dan – Rooza 1e dan – Ed de Arend 1e dan – John Keiluha 1e dan – C**k van Os 1e dan – Joop Heeck leraar en 4e dan. Schuler 1e dan – Ferdinandusse 1e dan – Dubois 1e dan – Peter Dekker. En vele anderen.
Voor zover wij weten en hebben kunnen nagaan zijn er nog enkele actief op de tatami, o.a.. Mas Blonk 8e dan – Dick Mulder 5e dan – Willem van Boesschoten 5e dan – Jan de Goede 2e dan. Zeker de lijst is niet volledig en dat begrijpen wij, maar U moet het ons niet kwalijk nemen indien U niet op de bovenstaande lijst voorkomt.
Dat de Judo bond hem met promoties duidelijk heeft gepasseerd was eigenlijk enorm sneu voor Huib, deze gunfactor was en is nu nog steeds behoorlijk aanwezig in de huidige Judo bond. Deze opstelling verdient nog steeds geen ereprijs van de Judo bond. Er is nog geprobeerd Huib, na zijn overlijden in 1995, in ere te herstellen door met een schriftelijk verzoek aan de Judo bond hem alsnog postuum te promoveren naar 6e dan, maar daar had men toen weinig zin in met als reden “dat laat de reglementen niet toe”. Kortzichtig en eigenlijk was dit te verwachten. Er waren in de Kodokan enkele 9e dan houders welke na hun overlijden wel gepromoveerd werden tot 10e dan, als dank voor hun enorme inzet voor de verspreiding en het onderwijzen van het Judo. Eén van de redenen zou kunnen zijn dat Huib niet zo welbespraakt was en daardoor meestal op de achtergrond bleef afwachten, evenals de opstelling van veel van zijn “z.g. flamboyante” collega’s die de directheid van Huib niet zo erg op prijs stelden. Qua techniek kon het overgrote deel van deze leraren niet tippen aan de kunde van Huib. Huib was een door en door Kodokan aanhanger en uitvoerder en dat werd hem buiten Zuid Holland niet in dank afgenomen. De controverse Ichiro Abe Kodokan Judo - Haku Michigami Busen (van het bestaan Busen Judo wisten weinig Judoka toentertijd) was ook een reden van Huib dat hij zich behoorlijk heeft afgezet tegen de toen huidige Judo bond. De toenmalige Judo bond had als nationaal trainer gekozen voor Haku Michigami. De reden was dat Michigami, ook wel genoemd mister foeffie, een duidelijkere manier van lesgeven had dan Abe. Beide heren konden ook niet tegelijk door één deur. Huib was een rechtlijnig mens en zijn keuze was duidelijk Abe en de Kodokan. Maar goed dit terzijde want de sportschool draaide vanaf plm. 1948 tot en met 1962 november in de Zoutziederstraat, ook wel het Keldertje genoemd, en dat werd vanwege de grote toeloop van Judoka te klein. De sportschool “Rotterdam” was in de Zoutziederstraat, een volksbuurt in Rotterdam West waar de jeugd gewent was om zich staande te houden op de straat en te knokken voor een toekomst. Daar er in dat tijdvak 1950 tot 1970 weinig te doen was voor de jeugd buiten het voetbal, en de meeste ouders het niet breed te verteren hadden. De Judo sport was zeer populair geworden met de Nederlandse successen van Anton Geesink, Hein Essink, Koos Bonte, Tony Wagenaar en vele anderen. Ook bij Huib kwamen er vele aanmeldingen van leerlingen. De tatemi op zich was ongeveer 9 x 6 meter (kan iets meer zijn geweest maar eerder iets minder). Je moest een trapje af naar beneden en als je pech had dan had je al een kopstoot bij de 1e tree te pakken zo laag was het er. Iedereen die te vroeg was moest maar buiten wachten totdat het eerdere uur klaar was met omkleden. De kleedruimte was enorm klein, zoiets van 2x 2 meter. De do**he was in de wc enz.. Het plafond was erg laag. Dus wanneer Leo Ratten een schouderworp wilde maken moest hij op zijn knieën gaan zitten ander schuurde zijn partner met de voeten tegen het plafond. Maar ja Leo was zo rond de 2 meter en van deze lengte liepen er een heleboel meer rond in het keldertje. Leo werd als blauwe band Kampioen van Nederland zwaargewichten, Geesink deed toen niet mee i.v.m zijn verblijf in het buitenland. De grootste schrik heeft Geesink gekregen toen hij door Jan Winters op het open Dijkzicht toernooi met een schouderworp werd geworpen. De kranten en media stonden er bol van hoe is dat mogelijk, een gele band van 76 kg, flats.. in één keer. Anton nam het sportief op en beloofde Jan Winters een (obi) Japanse zwarte band zodra hij 1e dan zou worden, wat ook een aantal jaren later is gebeurd. Jan Winters* werd later, 1962, Nederlands kampioen middengewicht in Haarlem. Zo waren er in het keldertje meerdere goede judoka-knokkers. Jazeker, knokkers want het was veelal erop of eronder. Vaak kwam je thuis met enorme schaafwonden aan je ellebogen, knieën en voeten. Het meest pijnlijke was het smeren van collodium op deze schaafwonden met als gevolg dat de wonden (als je deze rotzooi niet na afloop van de les verwijderde) ging etteren en pas gingen genezen wanneer de school tijdens de vakantie was gesloten. Met de overgang naar de nieuwe sportschool in de Bruinstraat, november 1962, was het knusse voorbij en op de één of andere manier was de sfeer anders geworden, maar niet minder. Van een hele kleine tatami naar een enorme grote tatami van 21x10 meter en plm. 6 meter hoog was niet voor te stellen wat een ruimte. De nieuwe sportschool werd geopend en Ichiro Abe (was toen, sinds 1951, de officiële afgevaardigde en leraar van de Kodokan in Europa) met Natsui (wereld kampioen Judo in 1956) waren aanwezig om Huib geluk te wensen met deze moderne dojo.
Dat Huib en Abe goede vrienden waren was alom bekend, maar ook dat Huib veel de uke was van Abe was voor velen onbekend. Huib van de Velde staat nog steeds bij vele Judoka bekend als een harde vaak ontoegankelijke leraar, dat mag dan wel zo zijn maar hij heeft wel zijn stempel gedrukt op generaties Judoka welke judo onderwijs hebben gehad van deze onderkende leraar. Veel leerlingen zijn “Klanten” een klant komt en gaat een leerling blijft komen was zijn gezegde. Een stempel drukken kon hij. Er was eens een judoka geslaagd voor 1e dan judo, de opstelling van deze judoka was enigszins niet naar de zin van Huib. Huib zei tegen de betreffende judoka “je bent dan wel geslaagd voor je 1e dan judo en denken dat je er nu bent, maar nu ga je eigenlijk pas judo leren dus geen kapsies”. Bij het voordoen stonden we niet te dringen om als uke te fungeren. Huib gooide spetterhard. Er waren judoka bij die voor de grap vroegen of hij een Tai otoshi wilde voordoen. Nou dan was iedereen ineens keihard aan het werk want dit was een torpedo worp. Kwam je in de nieuwe school te vroeg binnen, dan kon je de klok erop gelijk zetten dat je de laatste 10 minuten van de les een competitie speciaal moest maken tegen de hele ploeg en een liedje moest zingen ter afsluiting. Zo had Huib nog wel meerdere eigenaardigheden, maar wie heeft die niet. Het feit blijft bestaan dat de meeste Judoka het enorm naar de zin hebben gehad onder de leiding van deze stugge rechtlijnige Zeeuw. Enkele typische training gebruiken waren, als een junior/of nieuwe leerling mee mocht trainen kreeg hij voor de eerste training een shampoo-do**he van iedereen, zodat hij te laat in de dojo kwam, met de gevolgen er van. Er was ook een assistenten test in de Bruinstraat dojo, een van de nieuwe assistenten was Frans Bouduin, overdadig actief tot laat in de avond, zodat hij een compliment van Huib vd Velde kreeg , Hij had een nek als een stier en het was (haast) onmogelijk om een verwurging bij hem te maken, en daar was hij zeer trots op. (Training jongens..ja..ja..) Maar na enige oefening met een judoka, deze was opperman (sjouwer) in de bouw, handen en kracht 2x normaal mens, werd Frans uitgenodigd voor een Jime-test. Na de laatste avond training 22.00 uur, zaten we expres met een groep om hem heen, na de verwurging te hebben aangezet, geraakte Frans in een “zuurstof-dip”, in de zelfde tijd werden alle klokken door gedraaid op 2.35 uur, alle lichten uit, kleding meegenomen naar buiten, stofzuiger naast hem neer gezet. Hij kom bij, schiet in de paniek met de gedachte “ Ik ben tijdens het tatami-stofzuigen in slaap gevallen” wat zal mijn vrouw kwaad zijn waar ik blijf, rent naar buiten duikt in zijn scootmobiel (overdekte scooter op 3 wielen). De volgende dag was Mr.vd Velde niet tevreden over zijn schoonmaak van de tatami in de sportschool.
Dit is maar een summiere samenvatting over Huib van de Velde, het was voor velen een geweldige tijd en een eer om van deze leraar les te hebben gehad. Complimenten geven, nou daar was hij niet erg gul mee. Maar in stilte was hij toch erg trots op de door zijn leerlingen behaalde resultaten. Meneer Huib van de Velde, het bleef altijd meneer voor het overgrote deel van zijn leerlingen, onze dank dat wij van U de beginselen van het Judo hebben mogen leren.
Helaas is hij in 1995 gestorven, na een actief ziekbed van een half jaar. De assistenten op de verschillende locaties zoals Marius Kant, Frans Bouduin, Jan Winters en Willem van Boesschoten gaven alreeds les op een Judo vereniging elders en Mas Blonk, JanWillem Stoker, Leo Ratten en Joop Heeck hadden reeds een sportschool gekocht of laten bouwen, niemand was nog geïnteresseerd in een overname van de Bruinstraat dojo, mede doordat de bezetting van het volkswijk totaal veranderd was, waardoor de aanmelding en veiligheid sterk was terug gelopen. Het gebouw werd tenslotte verkocht aan een kerkelijke gemeenschap, waarmede een definitief einde kwam aan een bijzonder tijdvak, o.l.v een bijzonder mens.
Opmerkingen:
*Jan Winters, wierp als enige Nederlander Anton Geesink, heeft een antieke wapenwinkel “de Donderbus” aan de Oostzeedijk in Rotterdam.
** Mas Blonk 8e Dan, de begaafd technische Sensei Budoka, in Aikido, Jiu Jitsu en Judo heeft vele Judo handleiding boeken geschreven, zeer gerespecteerd in Japan en is baanbrekend in Nederland in het Kodokan Judo, veelal als tandem tezamen met Richard de Bijl.
*** Velen Huib van de Velde judoka zijn door hun aangemeten doorzetting en incasseringsvermogen zeer goed terecht gekomen in de maatschappij.
