02/10/2023
Beste mede ouderen in mijn vriendenkring: Lees onderstaand krantenartikel uit de Telegraaf even door als u denkt dat ook u wel eens stil zou mogen blijven staan bij de mogelijkheid dat ook u ten val zou kunen komen en of u daar preventief iets aan zou kunnen doen. Ik zie het zelf ook regematig in mijn eigen kring geburen namelijk. Zelf val ik ook wel eens af en toe. Maar gelukkig kan ik er nog tegen en ik heb een voordeel natuurlijk. Leest u zelf even?
’Veel stoeptegels los of scheef’!!!
Wil Hadders volgde een valpreventiecursus en laat zien hoe je veilig uit een stoel moet opstaan.
Een nadeel van ouder worden is dat je soms wat warriger bent en minder goed oplet, merkte Wil Hadders. En zeker in Amsterdam zit een ongeluk dan in een klein hoekje: „Er liggen zoveel stoeptegels los of scheef”, merkt de 82-jarige op. Ze volgde een valpreventiecursus bij de VU, nadat ze twee keer haar pols brak.
Obstakel
„Op wintersport gleed ik uit over een bevroren plas. De tweede keer was hier in de buurt: een obstakel bij de stoep en daar lag ik. Dat kan iedereen overkomen, maar als je ouder bent moet je beter gaan opletten. Op die cursus leer je niet alleen beter te bewegen, maar krijg je ook tips: hoe is je huis ingedeeld, liggen er geen losse kleedjes, welke schoenen draag je; het maakt je bewuster van je omgeving.”
De sportieve senior wil actief bezig kunnen blijven. Ze doet vrijwilligerswerk bij de organisatie HeenenWeer, die ouderen die slecht ter been zijn met een Canta rondbrengt in de buurt. Daarnaast zorgt ze dat ze fit blijft door tweemaal per week te sporten. „Dat doe ik buiten, bij de lokale sportschool: loopbewegingen, door je knieën, je armen sterker maken met van die kettlebells.”
Ze kan het alle ouderen aanraden. „Ik waarschuw anderen ook. Bijvoorbeeld als ik zie dat iemand zijn tas op een gevaarlijke plek neerzet.” Desondanks blijft het oppassen: „Ik woon in een benedenhuis, maar er is wel een trapje naar de tuin. Dat is een minpuntje, maar gelijk een goeie training.”
’Bewust anders gaan lopen’
Evert Rijks let na een val nu beter op het wegdek.
„Zijn eigen stommiteit”, noemt hij de paar keer dat hij lelijk ten val kwam. „Ik brak geen botten, maar wel mijn brillenglas. En ik had diverse schaafwonden.” Volgens de 84-jarige lette hij meer op de vogeltjes en de mooie blauwe lucht, dan op waar en vooral hoe hij liep. Op aanraden van zijn huisarts meldde hij zich aan voor de cursus valpreventie, nu drie jaar geleden. „En sindsdien is het niet meer voorgekomen.”
De fysiotherapeut die de cursus gaf maakte Rijks erop attent dat hij ’een heel smalle loop’ had. „Ik zette mijn linkervoet vóór mijn rechtervoet en schuifelde met rechts een beetje. Dan heb je dus een heel wankele basis; één oneffenheid en je struikelt. Ik ben bewust anders gaan lopen.”
Als gepensioneerd hoofd Studentensport bij de VU in Amsterdam weet Rijks hoe belangrijk fit blijven is; hij loopt sommige dagen rustig tien kilometer. „En om kracht in de benen te houden neem ik nooit de lift, maar loop ik de tachtig treden omhoog naar mijn appartement. Soms meerdere keren per dag. Het was puur mijn eigen onachtzaamheid dat ik bij een wandeling viel. Ik let tegenwoordig op het wegdek en als ik vogeltjes wil kijken sta ik even stil.”
Val in ellende
Martijntje Bakker, directeur van VeiligheidNL.
Struikelpartijen bij ouderen vaker dodelijk en zorgen voor forse stijging medische kosten
Iedere vier minuten belandt een 65-plusser op de Spoedeisende Hulp door een val, met ernstig letsel of zelfs de dood tot gevolg. Volgens de recente cijfers van het CBS overleden er vorig jaar 6200 inwoners van ons land na een ongelukkige val. Driekwart van hen was ouder dan 80 jaar.
ELINE VERBURG
Liefst 117.000 ouderen kwamen in 2022 na een val op de SEH terecht, elf procent meer dan het jaar ervoor. „Het zijn geen cijfers waar ik van schrik”, zegt Martijntje Bakker, directeur van VeiligheidNL, het landelijke kenniscentrum Letselpreventie. „Het aantal 65-plussers stijgt immers én het aantal 90-plussers neemt daarbij toe; dubbele vergrijzing.”
Wel schrikbarend zijn de zorgkosten die ermee gepaard gaan. „Het kost de samenleving jaarlijks 1,1 miljard euro. De druk op de zorg wordt enorm en, zoals we vorige week al zagen, de premies stijgen mee.”
De toename van het aantal sterfgevallen door valpartijen, vijftien procent meer dan in 2021, is grotendeels toe te schrijven aan de vergrijzing. „Dit is dus hét moment om in te zetten op valpreventie”, constateert Bakker bij aanvang van de Valpreventieweek (2-8 oktober). „Anders zal dat aantal alleen maar toenemen.”
Gemeentes zijn sinds dit jaar verplicht om valpreventie aan te bieden, wanneer ze subsidie aanvragen om invulling te geven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) dat in januari is gesloten tussen het ministerie van VWS, gemeentes, GGD’en en de zorgverzekeraars.
Via huisartsen, wijkzorg of fysiotherapie moeten de gemeentes actief senioren benaderen om een cursus te volgen. „Vallen wordt bijna als iets gezien dat nu eenmaal bij ouder worden hoort. Je struikelt wat sneller, valt van een trap of uit bed. Maar het ís niet normaal. En het is relatief eenvoudig te voorkomen”, stelt Bakker.
Een valpartij is vaak het startpunt van grotere ellende, zo leert de praktijk. „De helft breekt een pols of heup, één op de vijf loopt hersenletsel op. Soms moet iemand worden opgenomen in een ziekenhuis of verpleeghuis. Je wordt minder zelfredzaam. Kortom: de neerwaartse spiraal is ingezet.”
Een valpreventiecursus brengt de balans terug in het leven van de ouderen. „Met eenvoudige oefeningen – hou je even vast als je opstaat bijvoorbeeld – kun je het aantal valpartijen structureel verminderen. Als dit landelijk wordt uitgerold, zul je dat terugzien in de cijfers.”
Naschrift Paul Jansen: Zelf word ik volgend jaar ook al weer 70. Ik ben in de gelukkige omstandigheid dat ik mijn hele leven redelijk veel gesport heb en met name in de vechtsporten en krijgskunsten. Die enkele keer dat ik val of struikel kan ik gebruik maken van ukemi-waza ofwel de kunst van het vallen, rollen en weer opstaan zonder wat te breken. Mocht je komen te vallen dan is het de grote kunst om niet naar de grond te tasten met een uitgestoken rechte arm. Soms kun je voor- of achterover rollen en soms plat voorover of opzij en dan moet je proberen ontspannen te blijven en je ledematen langs je lichaam te houden. Niet uitsteken!!! Ook ouderen kunnen trouwens bij een judoclub bijvoorbeeld leren om te rollen of zijwaarts te vallen etc. Gewoon rustig aan in een leeftijdscategorie in een groep. Ook om na een val rustig te blijven en niet in paniek te raken. Heel veel tips zijn hiervoor. Maar een keer in de week samenkomen in een groep heeft veel voordelen.
Veel succes iedereen.
