26/08/2026
Wees je eigen Dolly
Dolly Parton is overleden en dat raakt me meer dan ik had verwacht. Ik ben helemaal geen enorme countryfan. Natuurlijk ken ik haar muziek en veel van haar nummers vind ik prachtig, maar ik heb nooit posters van Dolly boven mijn bed gehad en ben ook nooit speciaal voor haar naar een concert gereisd. Toch was er iets met Dolly. Misschien omdat ze zo ontzettend goed wist wie ze was.
Ze groeide op in een straatarm gezin met twaalf kinderen. Arm aan geld, maar bepaald niet arm aan liefde. Haar talent voor zingen en muziek maken werd al heel vroeg gezien en, misschien nog belangrijker, ze kreeg de ruimte en steun om dat talent te ontwikkelen. En daar kwam nogal wat uit. Ze schreef zo’n 3000 liedjes, bouwde een indrukwekkende carrière op en bleek ondertussen ook nog eens een bijzonder slimme zakenvrouw. Dolly wist heel goed wat ze wilde en zorgde ervoor dat het gebeurde, zonder zichzelf voortdurend op de borst te kloppen of zich groter voor te doen dan ze was, maar ook zonder zichzelf kleiner te maken.
Dat laatste vind ik misschien nog wel het meest bewonderenswaardig. Want hoe vaak doen we dat wel niet? Vooral als iets ons gemakkelijk afgaat, vinden we het al snel niet zo bijzonder. Iedereen kan dat toch? En als je omgeving vervolgens ook nog regelmatig laat merken dat je een beetje veel, snel, intens, ingewikkeld of gewoon anders bent, leer je vanzelf om hier en daar wat van jezelf af te schaven. Een beetje aanpassen, een beetje minder opvallen en vooral niet te hard roepen dat je iets toevallig heel erg goed kunt.
Dolly leek daar weinig last van te hebben. Ze zag eruit zoals ze eruit wilde zien, maakte de muziek die ze wilde maken en trok haar eigen plan. Wat anderen daarvan vonden, leek haar weinig te deren. Over alle grappen over haar uiterlijk zei ze ooit: “I'm not offended by all the dumb blonde jokes because I know I'm not dumb... and I also know that I'm not blonde.”
Ik kan natuurlijk niet met zekerheid zeggen dat Dolly Parton hoogbegaafd was en eigenlijk doet dat er ook helemaal niet zoveel toe. Wat me wel opvalt, is hoeveel hoogbegaafde volwassenen in mijn omgeving geraakt zijn door haar overlijden. Misschien herkennen we iets in haar autonomie en eigenzinnigheid, in haar vertrouwen op haar eigen kompas en in het feit dat ze kennelijk heel weinig behoefte had aan toestemming van anderen om te mogen zijn wie ze was.
En toch betekende die autonomie bij Dolly niet dat de rest van de wereld haar niets kon schelen. Integendeel. Ze vond dat iedereen ertoe deed en dat niemand buitengesloten zou moeten worden. Ze doneerde een miljoen dollar aan onderzoek naar een coronavaccin en met haar Imagination Library zorgde ze ervoor dat miljoenen kinderen gratis boeken kregen. Juist dat vind ik zo mooi: ze gebruikte wat ze had opgebouwd niet alleen voor zichzelf, maar ook om anderen kansen te geven. Misschien wel zoals zij ooit zelf de kans had gekregen om haar talent te ontwikkelen.
Misschien is dat wel wat we van Dolly kunnen leren. Dat je je talenten serieus mag nemen en mag weten dat je ergens ontzettend goed in bent, zonder dat dat arrogant is. Dat je niet hoeft te wachten tot iedereen begrijpt waarom jij iets belangrijk vindt, dat je je eigen koers mag varen én verbonden kunt blijven met de mensen om je heen. En vooral dat je jezelf niet kleiner hoeft te maken om beter in het plaatje te passen.
Maak er dan maar je eigen plaatje van.
Wees je eigen Dolly.