31/05/2026
Afgelopen week wandelde ik met een vriendin. Ze zei iets wat ik theoretisch allang weet, maar in levenden lijve ervaren is een ander verhaal.
We spraken over hoe mensen reageren als het spannend wordt in een relatie. De één gaat vechten. De ander bevriest. Een derde vlucht. En een vierde gaat pleasen (Fight/Flight/Freeze/ Fawn). Allemaal overlevingsstrategieën. Een gedrag wat je inzet om een bedreigende situatie aan te gaan. Het is er om je te beschermen.
Ik ben van het ‘vechten’, zei ik. In de aanval gaan, ergens voor gaan, actie - met de onbewuste overtuiging dat dit de enige optie is. Maar een poosje geleden gebeurde er iets en werd ik overspoeld met een andere strategie, die me nog niet eerder was overkomen.
In een overleg werd de zin uitgesproken: ‘𝘸𝘢𝘵 𝘵𝘦 𝘥𝘰𝘦𝘯 𝘮𝘦𝘵 𝘊𝘩𝘢𝘯𝘵𝘢𝘭 ‘- terwijl ik er gewoon bij zat. Ik schoot acuut in de ‘freeze stand’. Ik zag de deur. Ik liep er niet naartoe. Ik wist dat ik een mond had. Ik zei niets. Mijn lijf deed gewoon... niets meer. Dat had ik nog niet eerder zo meegemaakt.
Ik schakelde m’n hulplijnen in om dit onprettige gevoel te ontrafelen. Met reacties als ‘oei dat moet vervelend voor je zijn geweest’, besefte ik pas dat ik het al weer kleiner aan het maken was en een poging deed om er over heen te stappen en het snel achter me te laten. Ook dit was een oud mechanisme.
Het zenuwstelsel kiest niet bewust. Het kiest wat het ooit geleerd heeft. Vechten, bevriezen, vluchten - het is het lichaam wat reageert. Het zijn oude beschermingsreacties die zichzelf herhalen, ook als de situatie allang anders is.
Ik had even tijd nodig om te beseffen wat er gebeurde, de boosheid te laten zakken en met meer mildheid naar mezelf te mogen kijken. Dit deel van mezelf kende ik niet. Niet de ‘vechtende’, voor zichzelf op komende Chantal. Het was stil en oud, van heel lang geleden.
Er werd over mij gesproken in plaats van met mij. En dat kindsdeel wist precies wat het moest doen: niets. Stil zijn. Wachten tot het overwaait.
Wat toen nodig was, maar nu niet meer.
Meer begrip voor jezelf begint soms met je vergeten delen te ontmoeten.