22/05/2026
📘 WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL door: Sjaak Hoedjes met behulp van AI.
Natuurlijk spenen bij Horses of the Olympus — waarom laat spenen leidt tot sterkere veulens, jaarlingen en tweejarigen
Een immunologische, fysiologische en parasitologische onderbouwing
Inleiding
Op Horses of the Olympus worden veulens niet op 4 maanden afgespeend, zoals in veel moderne fokkerijpraktijken gebruikelijk is.
In plaats daarvan blijven ze bij de merrie tot natuurlijk spenen — meestal rond 8–12 maanden, of tot de merrie zelf stopt met zogen.
De resultaten zijn jaar na jaar consistent:
sterkere veulens
gezondere jaarlingen
minder diarree
minder spoelwormproblemen
betere groei
minder terugval
Dit artikel legt uit waarom laat spenen biologisch superieur is, met verwijzingen naar wetenschappelijke literatuur én praktijkervaring van Horses of the Olympus.
1. Immunologie van het zogende veulen
1.1 Melk als immunologisch schild
Melk bevat:
IgA → beschermt de darmwand
lactoferrine → remt ontsteking
lysozym → doodt bacteriën
groeifactoren → herstellen darmcellen
Deze stoffen vormen een continu immunologisch schild dat geen enkel krachtvoer of supplement kan vervangen.
📚 McGuire et al., Journal of Animal Science (1976)
📚 Jeffcott, Equine Veterinary Journal (1974)
1.2 Passieve immuniteit ondersteunt het veulen tot 8–12 maanden
Het immuunsysteem van het veulen is pas rond 8–12 maanden volledig functioneel.
Tot die tijd is melk een cruciale ondersteuning.
📚 Jeffcott, EVJ (1974)
2. Darmfysiologie van het zogende veulen
2.1 Melk creëert een darmmilieu dat spoelwormen remt
Melk zorgt voor:
lactobacillus‑dominantie
snelle darmpassage
hoge slijmproductie
lage zuurstofspanning
Dit is een omgeving waarin Parascaris‑larven zich minder goed kunnen hechten en minder schade aanrichten.
📚 Costa & Weese, Equine Veterinary Journal (2018)
📚 Schoster et al., Veterinary Microbiology (2017)
2.2 Minder grasopname → minder infectiedruk
Zogende veulens eten minder gras → nemen minder spoelwormeieren op.
📚 Lyons et al., Veterinary Parasitology (1994)
3. Wat er misgaat bij vroeg spenen (4 maanden)
3.1 Cortisolpiek → immuuncrash
Spenen veroorzaakt een sterke stijging van cortisol, dat:
T‑cellen remt
IgA‑productie verlaagt
de darmwand lek maakt
het microbioom verstoort
📚 Malinowski et al., AJVR (1990)
📚 McCall et al., JAS (1987)
Deze immuuncrash valt precies samen met de periode waarin spoelwormen:
terugkeren naar de darm
zich vastbijten
mucosale schade veroorzaken
3.2 Microbioom‑instorting
Zonder melk:
daalt lactobacillus-populatie
stijgt pH
stijgt zuurstofgehalte
neemt slijmproductie af
📚 Schoster et al., EVJ (2017)
📚 Dougal et al., Scientific Reports (2017)
3.3 Grasopname schiet omhoog → infectiedosis explodeert
📚 Clayton & Duncan, Vet Parasitology (1979)
3.4 Darmwand verliest bescherming
Zonder melk-IgA wordt de darmwand:
kwetsbaar
ontstekingsgevoelig
doorlaatbaar
📚 Tizard, Veterinary Immunology (2018)
📚 Macpherson et al., Science (2012)
4. Waarom laat spenen bij Horses of the Olympus juist sterke paarden oplevert
4.1 Geen stresspiek → geen immuuncrash
Natuurlijk spenen is geleidelijk → geen cortisolpiek.
📚 Waran et al., Applied Animal Behaviour Science (2008)
4.2 Melk beschermt de darmwand tot het immuunsysteem volwassen is
📚 Jeffcott, EVJ (1974)
4.3 Minder grasopname → minder spoelwormopname
📚 Lyons et al., Vet Parasitology (1994)
4.4 Geleidelijke immuunopbouw
📚 Clayton & Duncan, Vet Parasitology (1979)
5. Praktijkervaring van Horses of the Olympus
Op Horses of the Olympus blijkt jaar na jaar:
jaarlingen die blijven drinken zijn sterker
minder diarree
minder spoelwormproblemen
betere groei
minder terugval
betere weerstand
Dit sluit perfect aan bij:
📚 McGuire 1976 – lactatie‑ondersteunde immuniteit
📚 Waran 2008 – stressvrije ontwikkeling
📚 Schoster 2017 – microbioomstabiliteit
6. De natuur als referentie
In wilde paardenpopulaties:
spenen gebeurt rond 10–12 maanden
veulens drinken door tot de merrie 7–8 maanden drachtig is
📚 Tyler, Journal of Zoology (1972)
📚 Berger, Animal Behaviour (1986)
Laat spenen is dus niet “alternatief”.
Het is biologisch normaal.
Conclusie
Vroeg spenen (4 maanden) veroorzaakt:
immuunonderdrukking
darmproblemen
spoelwormgevoeligheid
groeivertraging
Laat spenen — zoals op Horses of the Olympus — geeft:
sterkere darmen
stabielere immuniteit
minder parasietdruk
gezondere jaarlingen en tweejarigen
rust in de kudde
En zowel de wetenschap als de praktijk bevestigen het:
de jaarlingen die blijven drinken doen het het beste.
