02/09/2026
De Pre-emptive Strike
Serangan Pendahuluan — neem het initiatief
De term Pre-emptive Strike hoorde ik voor het eerst van Geoff Thompson. Zijn boodschap was eenvoudig en direct: “Attack first.”
Daarmee wordt natuurlijk niet bedoeld dat je zomaar iemand moet aanvallen. Binnen zelfbescherming moet geweld altijd noodzakelijk zijn en passen bij de ernst van de dreiging.
Maar wanneer je werkelijk in het nauw zit, de-escalatie niet meer mogelijk is en je redelijkerwijs verwacht dat een fysieke aanval onmiddellijk gaat plaatsvinden, kan het juist gevaarlijk zijn om te blijven wachten. Dan kan het noodzakelijk zijn om zelf het initiatief te nemen. Mijn Silat leraar gebruikte hiervoor de term Serangan Pendahuluan.
Musashi en de drie pre-emptions
Ik heb eerder geschreven over de drie pre-emptions van de legendarische Samoerai Miyamoto Musashi. Musashi begreep heel goed hoe belangrijk initiatief en timing in een gevecht zijn. In "The Book of Five Rings" beschrijft hij verschillende manieren om het initiatief te nemen. Geoff Thompson vertaalde het principe van Musashi later vrij naar de moderne praktijk van zelfbescherming.
“Hit him as he thinks about hitting you.”
“Hit him before he even thinks about hitting you.”
“Hit him as soon as he twitches.”
De essentie hiervan is voor mij: Wees proactief. Wacht niet onnodig af. Neem het initiatief wanneer de situatie dat werkelijk noodzakelijk maakt. Dat betekent nadrukkelijk niet dat je iemand slaat omdat je hem niet vertrouwt of omdat hij agressief overkomt. Er moet een concrete dreiging zijn. Wanneer iemand bijvoorbeeld zichtbaar naar een wapen probeert te grijpen, je tegen een muur vastzet en de situatie steeds gewelddadiger wordt, of wanneer alle pogingen tot de-escalatie mislukken en een aanval onmiddellijk dreigt, kan wachten betekenen dat je het initiatief volledig weggeeft.
Communicatie speelt daarbij een belangrijke rol. Zolang normale communicatie mogelijk is, probeer je de situatie waar mogelijk te beheersen en te de-escaleren. Maar wanneer iemand niet meer voor rede vatbaar is, de afstand steeds verder verkleint en zijn gedrag duidelijk richting fysiek geweld gaat, moeten je waarneming en paraatheid omhoog.
Houding en positie: Wanneer iemand je agressief benadert, wil je niet met je armen ontspannen langs je lichaam blijven staan. Binnen Yawara gebruiken we daarvoor een natuurlijke basishouding: één been enigszins voor, het lichaam stabiel maar beweeglijk, de armen licht naar voren en de handen geopend. Die open handen zijn belangrijk. Naar buiten toe kan de houding nog steeds de-escalerend zijn. Je kunt praten, afstand proberen te bewaren en duidelijk maken dat je geen gevecht wilt. Tegelijkertijd zijn je handen al aanwezig waar je ze nodig hebt wanneer de situatie plotseling omslaat. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat je handen bij voorkeur niet l***r zijn dan die van de agressor.
Je houding moet dus twee dingen tegelijkertijd mogelijk maken:
de-escaleren wanneer dat nog kan en onmiddellijk handelen wanneer dat niet meer kan.
Atemi-Waza — de motor
Een pre-emptive strike heeft weinig waarde wanneer je niet in staat bent daadwerkelijk effectieve impact te genereren. Binnen het Ju-Jutsu kennen we veel verschillende techniekgroepen: worpen, klemmen, grepen, verwurgingen en controletechnieken. Maar Atemi-Waza is de motor van iedere Krijgskunstbeoefenaar (zeker tegen meerdere tegenstanders).
Een Ju-Jutsuka moet leren een effectieve Atemi te plaatsen wanneer dat noodzakelijk is. Niet ongecontroleerd en niet met méér geweld dan nodig, maar met voldoende snelheid, timing, precisie en impact om een onmiddellijk gevaar te kunnen stoppen en waar mogelijk controle over de situatie te verkrijgen.
Welke Atemi iemand het beste ligt, verschilt per persoon. De één werkt graag met de vuist, de ander met open handen, ellebogen, knieën of andere vormen van Atemi-Waza. Daarom vind ik het belangrijk dat een beoefenaar veel tijd besteedt aan een beperkt aantal technieken die hem of haar werkelijk goed liggen.
Niet alleen één keer uitvoeren op een kussen en vervolgens denken dat je ze beheerst. Train ze. Herhaal ze. Leer afstand, timing, positie en impact begrijpen. En leer Atemi-Waza vervolgens te verbinden met andere techniekgroepen. Een Atemi hoeft niet het einde van een handeling te zijn. Hij kan ook het moment creëren waarop bijvoorbeeld een controle- of klemtechniek mogelijk wordt.
Binnen Yawara Karate-Jutsu is de variatie in Atemi-Waza nog groter. Maar ook binnen het Ju-Jutsu blijft voor mij hetzelfde uitgangspunt gelden: je moet effectieve impact kunnen maken.
Drie principes van zelfbescherming
Binnen onze visie op zelfbescherming gaan we uit van drie belangrijke principes.
1. Persoonlijke veiligheid
Zelfbescherming begint vóórdat er een gevecht ontstaat. Wees alert op je omgeving. Loop niet voortdurend naar je telefoon te kijken. Sluit jezelf niet onnodig af van wat er om je heen gebeurt. Vermijd waar mogelijk plaatsen en situaties waarvan je weet dat het risico verhoogd is. De beste confrontatie is nog altijd de confrontatie die je hebt kunnen voorkomen.
2. Reactief verdedigen
Soms krijg je die mogelijkheid niet. Iemand valt onverwacht aan en je moet onmiddellijk reageren. Je verdedigt jezelf tegen iets dat al begonnen is. Feitelijk ben je dan laat. De agressor heeft het initiatief genomen en jij moet dat initiatief proberen terug te winnen.
3. Proactief handelen
Wanneer je een aanval tijdig herkent en de dreiging onmiddellijk is, hoef je niet altijd te wachten totdat de eerste slag daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Je kunt het initiatief nemen. Dat kan betekenen dat je vóór de aanval handelt, maar ook dat je tijdens het ontstaan van de aanval onmiddellijk zelf aanvallend reageert en daarmee probeert het initiatief over te nemen. Dat is de kern van de Pre-emptive Strike (Combatives) of Serangan Pendahuluan (Silat).
Niet aanvallen vanuit ego. Niet aanvallen vanuit boosheid. Niet aanvallen omdat iemand je niet aanstaat. Maar handelen omdat je een onmiddellijk gevaar hebt herkend en wachten je eigen veiligheid ernstig in gevaar zou brengen. Het oude gezegde luidt niet voor niets:
“De aanval is de beste verdediging.”
Binnen zelfbescherming zou ik daar echter één belangrijke voorwaarde aan toevoegen: Alleen wanneer de situatie dat noodzakelijk maakt. Een goede Krijgskunstenaar leert daarom niet alleen hoe hij moet handelen. Hij leert vooral herkennen wanneer hij moet handelen en wanneer juist niet🙏. Dat is ook de reden waarom ik graag zelfbescherming gebruik in in plaats van zelfverdediging🙏
"Yawara Ichi Dai"
Wim Pieck