09/05/2024
Na 4 mei
Het herdenken van de WOII is weer achter de rug. Op TV in de krant en op sociale media was er weer volop aandacht voor. In dat kader had de Stichting Vrienden van synagoge Amersfoort Bart Wallet, hoogleraar Joodse studies UvA, uitgenodigd voor een lezing. Zijn verhaal over de geschiedenis van ons herdenken op 4 mei en het dagboek van de joodse onderduikster Carry Ulreich was indrukwekkend, leerzaam en helder. Maar het verhaal ná zijn lezing heeft me gegrepen! Dat was het verhaal van een joodse man hier-en-nu. Die vertelde dat hij uitgescholden en lastig gevallen wordt in déze tijd in onze stad. De (Amersfoortse) joodse gemeenschap lijdt onder toegenomen antisemitisme. Ik voelde zijn angst en zorgen.
In 1990 heb ik een liefdesbrief in ons huis gevonden. Daar is een documentaire van gemaakt. Vandaag heb ik die documentaire aan onze kleindochter laten zien. De briefschrijver was de toenmalig rabbijn, Jakob van Dam, van Amersfoort. Hij en zijn vrouw werden verraden in de onderduik en vervolgens vermoord in Auschwitz. Hun dochter overleeft de oorlog en in de documentaire vertelt ze haar verhaal. Ze eindigt met de zin: ‘Ik bid elke dag dat mijn kinderen en hun kinderen nooit hoeven mee te maken wat ik meegemaakt heb’. En dan die joodse man afgelopen woensdag. Wat ben ik blij dat de dochter uit de documentaire dit niet hoeft mee te maken. Maar haar (achter-klein)kinderen dus wel. Niet meer veilig over straat kunnen! Uitgescholden worden. Bespuugd worden. Ik schrijf bewust géén politieke column en blijf weg van oordeel. Ik schrijf dit omdat we, als we boeken lezen en films kijken over '40-'45, maar anno 2024 het ons onverschillig laat dat joden in onze winkels lastig worden gevallen en met angst over straat gaan we er niets van geleerd hebben!
Ik roep jullie op: laat dat niet (weer) gebeuren! Op de vraag wat wij kunnen doen aan de joodse aanwezige woensdag was zijn antwoord: 'Neem het voor ons op als je ziet dat we in de winkel of op straat lastig gevallen worden en vraag hoe het met ons gaat'.
Laten we dat doen!
Voor meer colums: www.sterken.info/column