12/08/2026
⚠️ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ မဖြစ်အောင် သတိထားလိုက်နာရမည့်အချက်များ
ယခုကာလအတွင်း ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်ပွားမှုများ ကြားသိနေရသဖြင့် အစားအစာနှင့် သောက်သုံးရေ ဘေးကင်းရေးကို အထူးဂရုပြုကြရန် အသိပေးလိုပါသည်။
ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများသည် အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း Food Safety အရ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ရောဂါပိုးများဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော အစားအစာနှင့် သောက်သုံးရေကို စားသောက်မိခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
🦠 အစားအစာနှင့်ရေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သော အဖြစ်များသည့် ရောဂါပိုးများ
Bacteria
• Vibrio cholerae — ကာလဝမ်း (Cholera)
• E. coli အချို့
• Shigella
• Salmonella
• Campylobacter
Viruses
• Norovirus
• Rotavirus
Parasites
• Giardia
• Cryptosporidium
• Entamoeba histolytica
အဆိုပါရောဂါပိုးများသည် မသန့်ရှင်းသောရေ၊ အစားအစာ၊ လက်၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းနှင့် အစားအစာပြင်ဆင်သည့် မျက်နှာပြင်များမှတစ်ဆင့် အစားအစာထဲသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။
🚫 ရောဂါကာကွယ်ရေးအတွက် အထူးသတိထားသင့်သော အစားအစာများ
🔸 သန့်ရှင်းမှုမသေချာသော Ready-to-Eat Foods
အသုပ်စုံ၊ လက်သုပ်၊ ခေါက်ဆွဲသုပ်၊ အရွက်သုပ် စသည့် ချက်ပြုတ်ပြီးနောက် လက်ဖြင့် ထပ်မံကိုင်တွယ်ပြင်ဆင်ရသော အစားအစာများကို အထူးသတိထားပါ။
🔸 အဖုံးမအုပ်ထားသော လမ်းဘေးအစားအစာများ
ယင်၊ ဖုန်မှုန့်၊ မသန့်ရှင်းသောလက်၊ ပန်းကန်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ညစ်ညမ်းနိုင်ပါသည်။
🔸 မကျက်တကျက် အသား၊ ငါး၊ ပင်လယ်စာနှင့် ကြက်ဥ
🔸 မသန့်ရှင်းသောရေဖြင့် ဆေးကြောထားနိုင်သည့် အရွက်စိမ်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးများ
🔸 Pasteurization မပြုလုပ်ထားသော နို့စိမ်း (Raw Milk) နှင့် နို့စိမ်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော နို့ထွက်ပစ္စည်းများ
🔸 အရင်းအမြစ်မသေချာသော သောက်ရေ၊ ရေခဲ၊ အအေးနှင့် ဖျော်ရည်များ
🔸 ချက်ပြီးနောက် အခန်းအပူချိန်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာထားသော ထမင်း၊ ဟင်း၊ အသား၊ နို့နှင့် အခြားပုပ်သိုးလွယ်သော အစားအစာများ
🌡️ အပူချိန်နှင့် အချိန်ကို အထူးဂရုပြုပါ
🔥 ချက်ပြုတ်ခြင်း — အစားအစာ၏ အတွင်းပိုင်းအထိ အနည်းဆုံး 70°C ရောက်အောင် ချက်ပြုတ်ပါ။
🥣 ဟင်းရည်၊ စွပ်ပြုတ် စသည်တို့ကို ကောင်းစွာဆူပွက်အောင် ချက်ပါ။
♨️ ပူပူနွေးနွေးထားမည့် ချက်ပြီးသားအစားအစာ — 60°C အထက်တွင် ထိန်းသိမ်းပါ။
❄️ အအေးထားရမည့် ပုပ်သိုးလွယ်သောအစားအစာ — 5°C အောက်တွင် သိမ်းဆည်းပါ။
⏱️ ချက်ပြီးသားနှင့် ပုပ်သိုးလွယ်သော အစားအစာများကို အခန်းအပူချိန်တွင် ၂ နာရီထက်ပို၍ မထားပါနှင့်။
☀️ ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန် 32°C အထက် ဖြစ်နေပါက ပုပ်သိုးလွယ်သောအစားအစာကို ၁ နာရီထက်ပို၍ မထားသင့်ပါ။
🔥 စားကြွင်းစားကျန်များကို ပြန်စားမည်ဆိုပါက အတွင်းပိုင်းအထိ ပူနွေးအောင် သေချာပြန်လည်အပူပေးပါ။
“ချက်ပြီးသားဆိုတိုင်း ဘေးကင်းနေမည်မဟုတ်ပါ။”
မသင့်လျော်သောအပူချိန်တွင် အချိန်ကြာကြာထားပါက ရောဂါပိုးအချို့ လျင်မြန်စွာပွားများနိုင်ပါသည်။
💧 သောက်သုံးရေကို ဂရုပြုပါ
• စိတ်ချရသော သန့်ရှင်းဘေးကင်းသည့်ရေကိုသာ သောက်ပါ။
• ရေအရည်အသွေးမသေချာပါက ကျိုချက်ပြီးမှ သောက်ပါ။
• ရေခဲအတွက်လည်း ဘေးကင်းသောရေကိုသာ အသုံးပြုပါ။
• သောက်ရေကို သန့်ရှင်းပြီး အဖုံးပါသောပုံးတွင် သိမ်းဆည်းပါ။
🧼 လက်သန့်ရှင်းရေးကို အလေးထားပါ
ဆပ်ပြာနှင့် သန့်ရှင်းသောရေဖြင့် လက်ဆေးပါ။
👉 အစားအစာပြင်ဆင်မီ
👉 အစားမစားမီ
👉 အိမ်သာအသုံးပြုပြီးတိုင်း
👉 ကလေးအနှီးလဲပြီးနောက်
👉 အသားစိမ်း၊ ငါးစိမ်း ကိုင်တွယ်ပြီးနောက်
---
🍽️ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်နေပြီဆိုရင် ဘာတွေ ယာယီရှောင်သင့်သလဲ?
ဒီအပိုင်းကို ရောဂါဖြစ်စေသော အစားအစာများ ဟု မယူဆသင့်ပါ။
အောက်ပါအစားအစာနှင့် အဖျော်ယမကာအချို့သည် ဝမ်းလျှောနေချိန်တွင် အူလမ်းကြောင်းမသက်မသာဖြစ်မှုကို ပိုဆိုးစေနိုင်သဖြင့် ယာယီလျှော့ချ/ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်။
🥛 နို့နှင့် Lactose ပါသော နို့ထွက်ပစ္စည်းများ
ဝမ်းလျှောပြီးနောက် အချို့သူများတွင် lactose ကို ယာယီမချေဖျက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
🍟 ဆီကြော်နှင့် အဆီများသောအစားအစာများ
ကြက်ကြော်၊ အာလူးကြော်၊ Fast Food၊ အဆီများသောဟင်းများ။
🌶️ အစပ်လွန်သောအစားအစာများ
အူလမ်းကြောင်းမသက်မသာဖြစ်မှုရှိသူများတွင် ပိုမိုမသက်မသာဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
🍋 အချဉ်လွန်ပြီး မိမိစားသုံးပါက အစာအိမ်/အူလမ်းကြောင်း မသက်မသာဖြစ်စေသော အစားအစာများကိုလည်း ယာယီရှောင်ပါ။
🥤 သကြားဓာတ်များသော အချိုရည်၊ အားဖြည့်အချိုရည်၊ သစ်သီးဖျော်ရည်အချို့နှင့် အချိုများသောအစားအစာများ
☕ Caffeine ပါသော ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်ပြင်း၊ Energy Drink နှင့် အချို့ Soft Drinks
🍬 Sorbitol, Mannitol, Xylitol စသည့် Sugar Alcohol ပါသော Sugar-free အချိုပွဲနှင့် ပီကေများ
🍺 အရက်ပါသော အဖျော်ယမကာများ
⚠️ အစားအစာအားလုံးကို မစားဘဲ အစာဖြတ်ထားခြင်း မပြုသင့်ပါ။ ဝမ်းလျှောနေချိန်တွင် အစားအစာအမျိုးအစားများစွာကို အလွန်အမင်းကန့်သတ်ထားရန်လည်း မလိုအပ်ပါ။
🏥 အရေးကြီးသော သတိပေးချက်
ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်ပွားပါက မိမိသဘောဖြင့် ဆေးဝါးများသောက်သုံးခြင်းထက် နီးစပ်ရာ ကျန်းမာရေးဌာန၊ ဆေးခန်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံတွင် ကျန်းမာရေးပညာရှင်၏ အကြံပြုချက်နှင့် ကုသမှုကို အချိန်မီခံယူပါ။
📌 Food Safety အတွက် အဓိကမှတ်ထားရန်
Clean — Separate — Cook — Keep Food at Safe Temperatures — Use Safe Water and Raw Materials
လက်သန့် • ရေသန့် • အစားအစာကျက်အောင်ချက် • အစိမ်း/အကျက်ခွဲထား • အပူချိန်နှင့်အချိန်ကို မှန်ကန်စွာထိန်းချုပ်
— WHO Five Keys to Safer Food
Credit to @ LeanFoodPartners
