30/10/2022
MANPADS အား အကျဉ်းရုံး စပ်စုခြင်း
Man-portable air defense systems (MANPADS)
ဆိုတာ လူတဦး ဒါမှမဟုတ် လူအနည်းငယ်လောက်နဲ့ မြေပြင်က ဝေဟင်ကိုပစ်လို့ရတဲ့ missile ပါ။ ပုခုံးထမ်း anti-aircraft missiles လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။
ယူအက်စ်နဲ့ ဆိုဗီယက်တွေ သူတို့ရဲ့ခြေလျင်တပ်တွေကို သယ်ရလွယ်တဲ့ anti-aircraft weapon တွေ ရှိအောင် ၁၉၆၀ နှစ်တွေမှာ စသုံးခဲ့ကြတာပါ။
ခုချိန်မှာ နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀ မက သူတို့လက်နက်တိုက်တွေမှာ MANPADS တွေရှိနေပါပြီ။ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ အလက်ရေ ၇ သိန်းခွဲမကရှိမယ်လို့ ယူအက်စ်အစိုးရက ၂၀၁၃ မှာ ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။
အကြမ်းအားဖြင့် MANPADS သုံးစားရှိပါတယ်
Command line of sight
Laser guided နဲ့
Infra-red seekers
တို့ပါ
Command line-of-sight MANPADS
ကတော့ remote control ကိုသုံးပြီး ပစ်မှတ်ကို လမ်းညွှန်ပါတယ်
Laser-guided ခေါ် laser beam rider MANPADS
ကတော့ ပစ်မှတ်ပေါ် လေဆာသွားထောက်ပြီး လိုက်ပစ်ပါတယ်
Infra-red seekers ကတော့
လေယာဉ်အင်ဂျင်ရဲ့အပူကို ထောက်လှမ်းပြီး လိုက်ပစ်ပါတယ်။
ဆိုဗီယက်ခေတ် Strela and Igla လက်နက်တွေနဲ့ ယူအက်စ် Stinger တွေ အဲဒီနည်းနဲ့အလုပ်လုပ်ပြီး ပစ်ခတ်ဖို့ အလွယ်ဆုံးနည်းအဖြစ် ယူဆကြပါတယ်။
MANPADS တလက် ပစ်မှတ်ဆီရောက်နိုင်တဲ့ပျမ်းမျှ အကွာအဝေးက ၃ မိုင်ပါ။ Commercial aircraft တွေဟာ ဆင်းချိန်နဲ့ တက်ချိန်တွေမှာ အားအနည်းဆုံးပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ၃ မိုင်ကနေပစ်လို့ ထိရောက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ခေတ် MANPADS ကတော့ ၆ မိုင်အထိ ထောက်လှမ်းနိုင်ပါပြီ။ ၄ မိုင်အထိမှန်အောင်ပစ်နိုင်ပါတယ်။ ၆၁၀၀ မီတာက ပျံသန်းနေတဲ့ aircraft တစီးဟာ ပေ ၂၀၀၁၃ ပဲရှိပါတယ်။ ၄ မိုင်မှာတောင် ၂၁၁၂၀ ပေပဲရှိပါတယ်။
MANPADS ထုတ်လုပ်မှုကို U.S., U.K., Russia နဲ့ China တွေက ကန့်သတ်ထုတ်လုပ်တယ်ဆိုပေမဲ့ ခုခေတ်မှာ နိုင်ငံပေါင်း ၃၀ ကျော်က ထုတ်နေကြပါပြီ။
အဓိကထုတ်လုပ်တဲ့နိုင်ငံတွေထဲမှာ China, France, Russia, Sweden, the U.K. နဲ့ the U.S. တို့ပါပါတယ်။ အထုတ်အများဆုံးကတော့ Soviet SA-7 နဲ့ U.S. Stinger ပါ။
MANPADS တဟုန်ထိုးများပြားလာခြင်း
MANPADS တွေကို အစိုးရတွေကသာထိန်းချုပ်တယ်ဆိုပေမဲ့ အကြမ်းဖက်သမားနဲ့ တခြားသော non-state actor တွေက သူခိုးဈေးကွက် မှောင်ခိုဈေးကွက်ကနေ တင်သွင်းကြပါတယ်။
MANPADS ထောင်ပေါင်းများစွာကို ပိုင်ဆိုင်ကြတဲ့ တရားမဝင်အဖွဲ့အစည်းတွေထဲမှာ al Qaeda တွေဟာ အများဆုံးပိုင်ဆိုင်သူတွေလို့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၉ နှစ်က တွက်ချက်ခဲ့ကြပါတယ်။
စင်ပေါ်တင်ထားတဲ့ MANPADS တွေရဲ့သက်တမ်းဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ လောက်အထိ အလုပ်လုပ်သေးလို့ ကမ္ဘာအနှံ့ တရားမဝင်ပိုင်ဆိုင်နေကြတာကို ပူပန်သူတွေရှိကြပါတယ်။
၁၉၈၀ နှစ်တွေမှာ ဆိုဗီယက်တိုက်လေယာဉ်တွေကိုပစ်ချဖို့ U.S တွေဟာ အာဖဂန်မှာ MANPADS တွေပံ့ပိုးခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၆ နဲ့ ၈၉ ကြားမှာ အာဖဂန်တပ်တွေဟာ လေယာဉ်နဲ့ရဟတ်ယာဉ် ၂၆၉ စင်းဝန်းကျင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
သို့သော် ပဋိပက္ခပြီးသောအခါ အသုံးမပြုရသေးတဲ့ များစွာသော Stinger များ U.S ၏ထိန်းချုပ်မှုဆီ ပြန်မရောက်တော့ဘဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မှောင်ခိုဈေးကွက်နှင့် အကြမ်းဖက်သမားတို့လက်ဝယ် ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၃ က မှောင်ခိုဈေးကွက်မှာ basic technology model တွေအတွက် ဒေါ်လာရာဂဏန်းအနည်းငယ်နဲ့ ပိုအဆင့်မြင့်တဲ့ ယူနစ်တွေအတွက် ထောင်ဂဏန်းအနည်းငယ်သာ ပေါက်ခဲ့ဖူးတာ အံ့အားသင့်ဖွယ် တွေ့ရပါတယ်။
အဲဒီပြဿနာမှာ U.S.-origin missile တွေ သက်သက်မှာသာမဟုတ်ဘဲ Soviet Union က သူတို့မဟာမိတ်တွေကိုထောက်ပံ့တဲ့ MANPADS တွေပါ အခိုးခံရတာ non-state actor တွေဆီ လက်လွှဲခံရခြင်းတွေပါ ကြုံခဲ့ရပါတယ်။
ဆိုဗီယက်ထောက်ပံ့တဲ့ MANPADS တွေကို လစ်ဗျားက Irish Republican Army နဲ့ the Popular Front for the Liberation of Palestine အဖွဲ့တွေထံ ပို့ခဲ့ပါတယ်။
1991 ဆိုဗီယက်ယူနီယံပြိုကွဲပြီးနောက် မြောက်များလှသော MANPADS များ လုံခြုံမှုမရှိသည့်စစ်တပ်သိုလှောင်ရုံများမှ အခိုးခံခဲ့ရပါတယ်။
ထိုနည်းတူ ဆက်ဒမ်ဟူစိန်ကိုဖြုတ်ချတဲ့ ၂၀၀၃ မှာလည်း အီရတ်စစ်တပ်ကိုင်တွယ်ထိန်းသိမ်းရတဲ့ ယူအက်စ် MANPADS ၄ ထောင်ခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ပါတယ်။
လစ်ဗျား၊ ဂါဇာကမ်းမြှောင်နဲ့ ဆီးရီးယားတို့မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခတွေမှာ MANPADS ကိုအသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ အီရန်နိုင်ငံကို လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူများရှိသည့် နိုင်ငံများသို့ MANADS အပါအဝင် လက်နက်မှောင်ခိုရောင်းချမှုနဲ့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။
ယူအက်စ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Leon Panetta လက်ထက်က Wall Street Journal မှာ “ MANPADS တွေအမြောက်အများပြန့်နှံ့နေတာ စစ်လေယာဉ်တွေမှမဟုတ်ဘူး အရပ်သားလေယာဉ်တွေအတွက်ပါ ခြိမ်းခြောက်မှုပဲ ” လို့ မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပါတယ်။
လစ်ဗျားပြည်တွင်းစစ်အပြီး ကဒါဖီအစိုးရထံက လက်နက်တွေ ဒေသတွင်းကတခြားနိုင်ငံများ လက်နက်ကိုင်အုပ်စုများထံ Gaza မှ Hamas, Niger မှ Boko Haram နဲ့ ဆီးရီးယားသူပုန်များ အပါအဝင် Magrheb မှ al Qaeda ကဲ့သို့ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တွေဆီ မှောင်ခိုဈေးကွက်အဖြစ် ရောက်သွားပါတယ်။
စစ်ကြီးအပြီး
ဂဒါဖီထံက MANPADS ၅ ထောင် ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ပေမဲ့ အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့တာ ၂ သောင်းကျော်လို့ နောင်အခါ သိခဲ့ကြပါတယ်။
၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ အစ္စရေးနဲ့ဂါဇာကမ်းမြှောင်တိုက်ပွဲအပြီး Hamas တွေဆီမှာ SA-7 MANPADS တွေအများကြီးရှိနေတယ်လို့ အစ္စရေးကဆိုပါတယ်။ ပြည်တွင်းစစ်အပြီး လစ်ဗျားက Mali နဲ့ ဂါဇာထဲမှောင်ခိုသွင်းတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။
ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်မှာ သူပုန်တွေက SA-16 နဲ့ SA-7 တွေရှိထားကြပြီး အာဆဒ်စိုးရ လေတပ်ကို ပစ်မှတ်ထားလာပါတယ်။ အနည်းဆုံး အလက် ၄၀ လို့ တွေ့ရှိရပါတယ်။ ကာတာနိုင်ငံအပါအဝင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မှောင်ခိုဈေးကွက်က ရတာပါ။
Stinger တလက်ကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ထိန်းကျောင်းပစ်ခတ်တတ်ဖို့ ၅ ပတ်အချိန်ယူရပါတယ်။
ပထမပတ်မှာ
Visual Aircraft Recognition ကိုလေ့လာရပါတယ်
ဒုတိယပတ်မှာ
FM-92 MANPADS systems ကိုမိတ်ဆက်ပေးပြီး ထိန်းသိမ်းပုံ၊ အလုပ်လုပ်ပုံ၊ စွမ်းဆောင်ပုံ၊ အကန့်အသတ်တွေ လေ့လာရပါတယ်။
တတိယပတ်မှာ
airborne target အမျိုးမျိုးကို ဘယ်လိုမှန်အောင်ပစ်မလဲ လေ့လာရပါတယ်
စတုတ္ထနဲ့ ပဉ္စမပတ်မှာ
Laser based simulator တွေသုံးပြီး ကွင်းဆင်းလက်တွေ့လေ့ကျင့်ရပါတယ်
FM-92 Stinger
တလက်ရဲ့တရားဝင်ပျမ်းမျှဈေးက 2018 January တုန်းက $40,000 ဝန်းကျင်ရှိပါတယ်။
(ဆက်ဖော်ပြပါမယ်)