29/06/2026
බුදුදහමේ මුදල් කළමනාකරණ උපදෙස්
බුදුදහම කියන්නේ ආධ්යාත්මික පැත්ත විතරක් නෙවෙයි, අපේ එදිනෙදා ජීවිතය සාර්ථක කරගන්නා හැටිත් ඉතාම ප්රායෝගිකව කියලා දීපු දහමක්. මුදල් කළමනාකරණය, ඒ කියන්නේ සල්ලි හම්බකරන්නේ සහ වියදම් කරන්නේ කොහොමද කියන එක ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරපු වටිනා උපදෙස් කිහිපයක් මෙන්න මේ විදිහට සරලව තේරුම් ගන්න පුළුවන්.
1) ධනය උපයා ගත යුතු ක්රමය (සම්මා ආජීව)
මුදල් කළමනාකරණයේ පළමු පියවර තමයි සල්ලි හම්බකරන විදිහ. බුදුදහමට අනුව අපි උපයන මුදල ධර්මානුකූල සහ සාධාරණ එකක් වෙන්න ඕනේ.
• අනුන්ව රවට්ටලා, හොරකම් කරලා සල්ලි හොයන්න හොඳ නැහැ.
• මනුෂ්ය වෙළඳාම, සතුන් මැරීමට විකිණීම, මස් පිණිස සතුන් විකිණීම, මත්පැන් හා මත්ද්රව්ය වෙළඳාම සහ වසවිෂ වෙළඳාම යන "මිච්ඡා වණිජ්ජා" (වැරදි වෙළඳාම් 5) වලින් වැළකිලා තමන්ගේ මහන්සියෙන් මුදල් ඉපයිය යුතුයි.
2) ධනය පරිහරණය කරන ක්රමය (සිඟාලෝවාද සූත්රය)
තමන් උපයන මුදල කොටස් හතරකට (4) බෙදාගෙන වියදම් කරන විදිහ බුදුරජාණන් වහන්සේ සිඟාලෝවාද සූත්රයේදී පැහැදිලිව පෙන්වා දීලා තිබෙනවා:
• පළමු කොටස - තමන්ගේ එදිනෙදා කෑම බීම, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ පවුලේ අයගේ අවශ්යතා වෙනුවෙන් (පරිභෝජනය සඳහා) වියදම් කරන්න.
• දෙවන හා තුන්වන කොටස් - තමන් කරන රැකියාව, ව්යාපාරය හෝ කෘෂිකාර්මික කටයුතු දියුණු කරගන්න ආයෝජනය කරන්න (නැවත ධනය උපයන මාර්ග ශක්තිමත් කිරීමට).
• හතරවන කොටස - අනාගතයේදී සිදුවන ලෙඩදුක්, කරදර හෝ හදිසි අවශ්යතාවලදී ප්රයෝජනයට ගන්න ඉතුරු කරන්න.
3) ආදායමට සරිලන වියදම (සමජීවිකතාව)
වියදම් කිරීමේදී තමන්ට ලැබෙන ආදායමේ ප්රමාණය ගැන හොඳ අවබෝධයක් තිබිය යුතුයි. ව්යග්ඝපජ්ජ සූත්රයේදී මේක ලස්සන උදාහරණයකින් පෙන්වනවා.
තරාදියක් අල්ලන කෙනෙක් බර කිරන කොට පැත්තක් බිම වදින්නෙත් නැතුව, අනෙක් පැත්ත උඩ යන්නෙත් නැතුව සමබරව තියාගන්නවා වගේ, තමන්ගේ ආදායම සහ වියදම සමබරව තබාගත යුතුයි.
• ආදායමට වඩා වියදම් කිරීම "දිඹුල් කෑමක්" (ගෙඩිය ඇතුළේ මුකුත් නැතිව හිස් වෙනවා වගේ) කියාත්, ලෝභකම නිසා සල්ලි තිබුනත් වියදම් නොකර සිටීම "අනාථ මරණයක්" (හිඟන්නෙක් වගේ මැරෙනවා) කියාත් බුදුදහමේ හැඳින්වෙනවා.
4) ධනය විනාශ වන මාර්ගවලින් වැළකීම (අපාය මුඛ)
අපි කොච්චර සල්ලි හෙව්වත් වැඩක් නැහැ, ඒ සල්ලි අපතේ යන මාර්ග වසාගත්තේ නැත්නම්. සල්ලි විනාශ වෙන ප්රධාන කරුණු 4ක් ගැන දේශනාවල සඳහන් වෙනවා:
1. සූදුව සහ ඔට්ටු ඇල්ලීම.
2. මත්පැන් සහ මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීම.
3. අනාචාරයේ හැසිරීම (වැරදි කාම සේවනය).
4. පාපමිත්රයන් (නරක යාළුවන්) ආශ්රය කිරීම.
5) ගිහි ජීවිතයක සතුට (අත්ථි සුඛ ආදී කරුණු)
මුදල් නිවැරදිව කළමනාකරණය කරගත්තාම ගිහියෙකුට ජීවිතයේ සතුටු වෙන්න පුළුවන් කරුණු 4ක් අංගුත්තර නිකායේ "අනණ සූත්රයේ" පෙන්වා දෙනවා.
• අත්ථි සුඛ - තමන්ට සාධාරණව හම්බකරපු ධනයක් තියෙනවා නේද කියලා සිතා ලබන සතුට.
• භෝග සුඛ - ඒ ධනයෙන් තමන්, පවුලේ අය සහ සමාජයට යහපතක් කරමින් පරිභෝජනය කිරීමෙන් ලබන සතුට.
• අනණ සුඛ - කිසිම කෙනෙකුට ණය නොවී ජීවත් වීමෙන් ලබන සතුට (ණය නැති නිදහස් බව).
• අනවජ්ජ සුඛ - වැරදි වැඩ නොකර, නිවැරදි ජීවිකාවකින් සල්ලි හෙව්වා කියා සිතින් ලබන පිරිසිදු සතුට.
කෙටියෙන් කිව්වොත්, බුදුදහම කියන්නේ සල්ලි හම්බකරන එක වැරදියි කියන දහමක් නෙවෙයි. ධර්මානුකූලව සල්ලි හම්බකරලා, නාස්ති නොකර සමබරව වියදම් කරලා, අනාගතයට ඉතුරු කරලා, අනුන්ටත් උදව් කරමින් සතුටින් ජීවත් වෙන එකයි බෞද්ධ මුදල් කළමනාකරණය කියන්නේ.
මේ ගැන වැඩිදුර කතා කරන්න එකතු වෙන්න අපේ Training සහ Coaching වැඩසටහන් සමග. කතා කරන්න අපිට 0703 550 300.
රුවන් සමරසිංහ
Corporate Trainer | Author
Transformative Coach
NLP Practitioner
Mindfulness Master Trainer
