19/09/2026
අද ලෝකයේ තියෙන පරණම සහ උණුසුම්ම ක්‍රීඩා තරඟයක් ගැන ඇහුවොත්, ඒක තමයි එංගලන්තය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතර පැවැත්වෙන "අළු බඳුන" (The Ashes) ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟාවලිය. මේක පටන් ගත්තේ අද ඊයේ නෙවෙයි, 1882 දී! පුදුමේ කියන්නේ මේ ලෝක ප්‍රකට තරඟාවලිය පටන් ගත්තේ ක්‍රිකට් බෝඩ් එකක තීරණයකින් නෙවෙයි, පත්තරේක ගියපු "මරණ දැන්වීමකින්" කිව්වොත් ඔබ පුදුම වෙයි!
දෙරටේ ක්‍රීඩකයන්ගේ බැණගැනීම්, මානසික යුද්ධ, සහ ඇඟටම බෝලෙන් ගහන දරුණු උපක්‍රම එක්ක අවුරුදු 140 කට වඩා පරණ මේ මහා ක්‍රිකට් යුද්ධය පටන් ගත්තේ කොහොමද? මේ කුඩා අළු බඳුනේ හැංගුණ ඇත්තම රහස මොකක්ද? අද අපි කතා කරන්නේ ලෝක ක්‍රිකට් ඉතිහාසයම වෙනස් කරපු "The Ashes" වල ඇත්තම කතාව! 🏏🔥🏆
ක්‍රිකට් කියන්නේ 16 වෙනි සියවසේ එංගලන්තයේ පටන් ගත්ත සෙල්ලමක්. මේක මුලදී හැඳින්වූවේ "මහත්වරුන්ගේ ක්‍රීඩාවක්" කියලා. 🏴🚢
1788 දී එංගලන්තය එයාලගේ රටේ හිටපු හිරකාරයෝ ටික නැව් 11 ක පටවගෙන ඕස්ට්‍රේලියාවට ඇවිත් ඒක යටත් විජිතයක් බවට පත් කළා. මේ ආපු මිනිස්සු තමයි ඕස්ට්‍රේලියාවට ක්‍රිකට් ගෙනාවේ. ටික කාලෙකින් ඕස්ට්‍රේලියාව පුරාම ක්‍රිකට් ක්ලබ් හැදුණා.
1861 දී එංගලන්තයේ ක්‍රිකට් ටීම් එකක් මුල්ම වතාවට ඕස්ට්‍රේලියාවට ආවා. හැබැයි මේවා නිකම්ම ප්‍රදර්ශන තරඟ විතරයි. මේවා ටෙස්ට් තරඟ නෙවෙයි.
ලෝකයේ නිල වශයෙන් පිළිගත්ත මුල්ම ටෙස්ට් තරඟය තිබ්බේ 1877 මාර්තු මාසේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුප්‍රකට 'MCG' (Melbourne Cricket Ground) පිටියේ. මේකෙන් එංගලන්තය පුදුම කරලා, චාල්ස් බැනර්මන්ගේ ලකුණු 165 ත් එක්ක ඕස්ට්‍රේලියාව ලකුණු 45 කින් ජයග්‍රහණය කළා!
මේ කතාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය වෙන්නේ 1882 අගෝස්තු 28 වෙනිදා ලන්ඩන් වල ඕවල් පිටියේ තිබුණ ටෙස්ට් තරඟය. 🪦🗞️
මේ තරඟයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව එංගලන්තයට දිනන්න දුන්නේ ලකුණු 85 ක පොඩි ටාගට් එකක්. එංගලන්තය හිතුවේ මේක ගේමක් නෑ කියලා. හැබැයි ඕස්ට්‍රේලියාවේ 'ෆ්‍රෙඩ් ස්පොෆර්ත්' කියන වේගපන්දු යවන්නා ලකුණු 44 කට කඩුලු 7 ක් අරගෙන එංගලන්තය ලකුණු 77 ට ඔක්කොම අවුට් කළා!
ඕස්ට්‍රේලියාව ලකුණු 7 කින් දිනුවා. මේක තමයි එංගලන්තය තමන්ගේම රටේදී ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් කාපු මුල්ම පරාජය.
මේක එංගලන්තයට කොච්චර ලොකු ලැජ්ජාවක් වුණාද කිව්වොත්, දවස් කීපයකට පස්සේ 'ස්පෝටින්ග් ටයිම්ස්' (Sporting Times) පත්තරේ ඛේදජනක "මරණ දැන්වීමක්" ගියා:
"1882 අගෝස්තු 29 වැනිදා ඕවල් පිටියේදී මියගිය ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව වෙනුවෙන් ශෝක වෙමු... දේහය ආදාහනය කරනු ලබන අතර, එහි අළු ඕස්ට්‍රේලියාවට රැගෙන යනු ඇත!"
මේකෙන් තමයි "The Ashes" (අළු බඳුන) කියන නම මුලින්ම හැදුණේ!
මේ මරණ දැන්වීම දැකලා තරහා ගියපු එංගලන්ත කැප්ටන් "අයිවෝ බ්ලයි" (Ivo Bligh) දිවුරුවා, "මම ඕස්ට්‍රේලියාවට ගිහින් ඒ අළු ටික ආපහු අරන් එනවා" කියලා. ⚱️🔥
1882-83 කාලයේ ඔහු එංගලන්ත ටීම් එක අරන් ඕස්ට්‍රේලියාවට ගිහින් 2-1 ක් විදිහට තරඟාවලිය දිනුවා. මේ ජයග්‍රහණයෙන් පස්සේ මෙල්බර්න් වල හිටපු කාන්තාවන් පිරිසක් ඔහුට "පුංචි මැටි බඳුනක්" තෑගි කළා. මේ බඳුන ඇතුළේ තිබුණේ පිච්චිලා ගියපු ක්‍රිකට් බේල් එකක අළු කියලා තමයි කියන්නේ. මේ විදිහට පත්තරේ ගියපු විහිළුවක්, ලෝකයේ දරුණුම ක්‍රීඩා තරඟයක් බවට පත්වුණා!
මේ අළු බඳුන සෙන්ටිමීටර් 10.5 ක් විතර උස මාරම පොඩි බඳුනක්. මේක දැන් තියෙන්නේ ලන්ඩන් වල ලෝඩ්ස් පිටියේ කෞතුකාගාරයේ. මේක ගොඩක් පරණ නිසා දැන් දිනන ටීම් එකට දෙන්නේ මේකේ ලොකු ක්‍රිස්ටල් (Waterford Crystal replica) කොපියක්.
මේ අළු බඳුන කියන්නේ කිසිම දවසක "මහත්වරුන්ගේ" සෙල්ලමක් වුණේ නෑ. මේකේ ලොකුම සහ දරුණුම සිදුවීම වුණේ 1932-33 තරඟාවලිය. 🏏🤕
මේ කාලේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ හිටියා ලෝකයේ බිහිවුණු සුපිරිම පිතිකරුවා වුන 'සර් ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන්'. එංගලන්තයට ඕන වුණා බ්‍රැඩ්මන්ව කොහොමහරි අවුට් කරන්න. ඒකට එංගලන්ත කැප්ටන් 'ඩග්ලස් ජාඩින්' (Douglas Jardine) අලුත් උපක්‍රමයක් ගෙනාවා. ඒ තමයි "බොඩිලයින්" (Bodyline).
මේකේදී වේග පන්දු යවන්නන් කළේ බ්‍රැඩ්මන්ගේ ඇඟටම වදින්න, ඔළුවටම වදින්න බවුන්සර් දාපු එක. ලෙග් සයිඩ් එකේ ෆීල්ඩර්ලා පිරිලා හිටියා. මේකෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රීඩකයින්ට ලොකු තුවාල වුණා. මේක කොච්චර දරුණු ප්‍රශ්නයක් වුණාද කිව්වොත්, රටවල් දෙක අතර දේශපාලන සබඳතා පවා නැතිවෙන තත්ත්වයකට පත්වුණා!
කාලයත් එක්ක මේ තරඟාවලියට අලුත් වීරයෝ එකතු වුණා. 🌟💥
1981 - බෝතම්ගේ අළු බඳුන (Botham's Ashes):
එංගලන්තය පරදින්න ඔන්න මෙන්න තියෙද්දී, 'ඉයන් බෝතම්' (Ian Botham) කියන සුපිරි තුන්ඉරියව් ක්‍රීඩකයා නොදැවී ලකුණු 149 ක් ගහලා, ඊළඟට කඩුලුත් අරගෙන පරදින්න ගියපු මැච් එකක් ආයෙත් එංගලන්තයට දිනවලා දුන්නා.
1993 - ශතවර්ෂයේ පන්දුව (Ball of the Century):
මේ තරඟාවලියේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ෂේන් වෝන් එංගලන්තයේ මයික් ගැටිං ට දාපු පළවෙනිම බෝලේ අඩි 2.5 ක් ටර්න් වෙලා ගිහින් ගැටිංව ක්ලීන් බෝල්ඩ් කළා! මේක ලෝකයේ සුපිරිම බෝල් එක විදිහට ඉතිහාසගත වුණා.
1990 ගණන්වල ඉඳන් ඕස්ට්‍රේලියාව ස්ටීව් වෝ, රිකී පොන්ටිං වගේ නායකයෝ යටතේ දිගටම අළු බඳුන දිනුවා. 2006/07 වෙද්දී ඕස්ට්‍රේලියාව 5-0 ක් විදිහට එංගලන්තය අන්තෙටම පරාජය කළා.
2019: බෙන් ස්ටෝක්ස්ගේ ආශ්චර්යය! (The Headingley Miracle) 🦸♂️🔥
මෑත කාලයේ අළු බඳුනේ ලොකුම පෙරළිය වුණේ 2019 තරඟාවලියේ හෙඩිංලි පිටියේදි.
එංගලන්තයට දිනන්න ලකුණු 359 ක් ඕනෙ වුණා. හැබැයි එයාලගේ කඩුලු ඔක්කොම වගේ ඉක්මනින්ම ගියා. පරදින්නම ගියපු මේ මැච් එකේදී 'බෙන් ස්ටෝක්ස්' හිතාගන්න බැරි විදිහට පන්දුවට පහර දීලා නොදැවී ලකුණු 135 ක් අරගෙන, අන්තිම කඩුල්ලෙන් එංගලන්තය දිනෙව්වා! මේක ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ ලොකුම ආශ්චර්යයක් විදිහට අදටත් කතා වෙනවා.
අද වෙද්දී ක්‍රිකට් ලෝකයේ කොච්චර T20 තරඟ, World Cup තරඟ තිබුණත්, "අළු බඳුන" කියන නම ඇහෙද්දී එංගලන්තයට සහ ඕස්ට්‍රේලියාවට තියෙන ගැම්ම වෙන කිසිම තරඟයකින් එන්නේ නෑ. 🌟
අවුරුදු 140 කට කලින් පත්තරේක ගියපු විහිළුවකින් පටන් ගත්ත මේ පුංචි මැටි බඳුන, අද ලෝකයේ තියෙන පැරණිතම සහ වටිනාම ක්‍රීඩා කුසලානයක් බවට පත්වෙලා ඉවරයි. ක්‍රීඩකයෝ බැණගත්තත්, ගහගත්තත්, අන්තිමට දෙගොල්ලෝ අතර මාරම ගෞරවයක් තියෙනවා. ඒක තමයි මේ අළු බඳුනේ තියෙන නියම වටිනාකම!
ඔබ මීට කලින් The Ashes තරඟාවලිය පටන් ගත්තේ මේ වගේ "මරණ දැන්වීමකින්" කියලා අහලා තිබුණද? T20 ක්‍රිකට් වෙනුවට අදටත් මේ වගේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟ ලෝකයේ ජනප්‍රියම දේවල් වෙලා තියෙන එක ගැන ඔබට හිතෙන්නේ මොනවද? ඔබේ අදහස් පහළින් අනිවාර්යයෙන්ම Comment කරන්න. ඒ වගේම මේ වටිනා තොරතුරු අනිත් අයටත් දැනගන්න අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න සහ ලිපියට Like එකක් දාන්නත් අමතක කරන්න එපා! 👇💬🔄
