05/02/2026
#ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ (2025-26 ਦੌਰਾਨ) ਕਈ #ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ (ICC) ਅਤੇ ਐਮ.ਸੀ.ਸੀ (MCC) ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਖੇਡ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
1. #ਵਨਡੇ (ODI) ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਗੇਂਦ' ਦਾ ਨਿਯਮ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ 50 ਓਵਰਾਂ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਵੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ:
ਪਹਿਲੇ 34 ਓਵਰਾਂ ਤੱਕ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
35ਵੇਂ ਓਵਰ ਤੋਂ ਫੀਲਡਿੰਗ ਟੀਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਚੁਣੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਓਵਰ (50ਵੇਂ ਤੱਕ) ਸੁੱਟੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 'ਰਿਵਰਸ ਸਵਿੰਗ' (Reverse Swing) ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਜੋ ਦੋ ਗੇਂਦਾਂ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
2. #ਬਾਊਂਡਰੀ ਕੈਚ (Bunny Hop Catch) 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਫੀਲਡਰ ਬਾਊਂਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਛਲ ਕੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕੈਚ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ:
ਜੇਕਰ ਫੀਲਡਰ ਬਾਊਂਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰ ਜਮਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕੇਗਾ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਛਲ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਣਾ ਹੁਣ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3. #ਸਟਾਪ ਕਲਾਕ (Stop Clock) ਨਿਯਮ
ਸਮਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੜੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ:
ਇੱਕ ਓਵਰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਓਵਰ 60 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਫੀਲਡਿੰਗ ਟੀਮ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 5 ਪੈਨਲਟੀ ਦੌੜਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
4. #ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਓਵਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦਿਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਖੇਡ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ (Stumps) ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਆਖਰੀ ਓਵਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਕਟ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ। ਨਵੇਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਓਵਰ ਖੇਡਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
5. #ਕਨਕਸ਼ਨ ਸਬਸਟੀਟਿਊਟ (Concussion Substitutes)
ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸੱ/ਟ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 5 ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼, ਇੱਕ ਕੀਪਰ ਆਦਿ)। ਸੱ/ਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਬਦਲਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
6. ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ
ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਛੋਟੀ ਦੌੜ (Short Run): ਜੇਕਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਛੋਟੀ ਦੌੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫੀਲਡਿੰਗ ਟੀਮ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਅਗਲੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਕੌਣ ਲਵੇਗਾ।
ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ: ਕੀਪਰ ਹੁਣ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੰਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ (ਦਸਤਾਨੇ ਸਟੰਪ ਦੇ ਅੱਗੇ) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਗੇਂਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਲੈਮੀਨੇਟਿਡ ਬੈਟ: ਹੁਣ ਬਾਲਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੈਮੀਨੇਟਿਡ (ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ) ਬੈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੈਟਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
