03/10/2023
• Αϊκίντο, Ζεν & Ψυχοθεραπεία
——
Σύμφωνα με φιλοσοφικές και υπαρξιακές προσεγγίσεις, η βία στο σύμπαν δεν είναι μυστήριο – είναι μια εγγενής ιδιότητα αυτού.
Αντίθετα, αυτό που αποτελεί μυστήριο αλλά & επιδίωξη είναι η ειρήνη.Για αυτό το λόγο άλλωστε τα περισσότερα βιβλία και μελέτες μιλούν για την κατάκτηση της ειρήνης, και ως συνέπεια αυτού για την διάλυση του πολέμου και της βίας.
Ήδη ο Φρόιντ, στην γένεση της ψυχανάλυσης, μίλησε για τη διαχείριση των ενορμήσεων που ενυπάρχουν στον κάθενά μας. Ενορμήσεις που αφορούν την τάση του ανθρώπου τόσο για δημιουργία όσο και για την καταστροφή.
Πως όμως ένας άνθρωπος μπορεί να βρει τον δρόμο της ειρήνης και της δημιουργίας, μέσα στον κόσμο της διττότητας και των αντίθετων δυνάμεων που η τελευταία φέρνει;
Η απάντηση που έρχεται από τις Ιαπωνικές παραδοσιακές τέχνες άσκησης του Aikido & του Zen διαλογισμού μεταξύ άλλων, μας μιλούν για την άσκηση σώματος και πνεύματος αντίστοιχα, ή αλλιώς για την μέση λύση και στα δυο επίπεδα.
Το δεύτερο ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι η σχέση τους με την ψυχοθεραπεία. Πως μια επιστήμη συνδέεται με τις πρακτικές αυτές;
Αν η ψυχοθεραπεία είναι η ανάλυση του ατόμου σε διαλεκτικό επίπεδο μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου, το Αϊκίντο και ο Ζεν διαλογισμός αποτελούν την πρακτική εφαρμογή σε επίπεδα άσκησης, σώματος και πνεύματος αντίστοιχα.
Ή σχέση τους επομένως είναι κυκλική, από την ψυχοθεραπεία στην πρακτική και από την εμπειρία τηςπρακτικής πίσω στην ψυχοθεραπεία.
Ας δούμε λίγο πιο προσεκτικά τι είναι το καθένα.
• Η ψυχοθεραπεία
——
Όταν προσερχόμαστε στην θεραπεία, με όσα αρνητικά μάλλον συναισθήματα μας οδήγησαν εκεί, έχουμε περιορισμένη γνώση της ρίζας του προβλήματος. Ή διαλεκτική με τον θεραπευτή είναι αυτή που μας φέρνει σε επίγνωση της κατάστασής μας. Χρειάζεται να φέρουμε στην επιφάνεια τις σκέψεις,τις αναμνήσεις και τις πεποιθήσεις μας και να τις παρακολουθήσουμε πως λειτουργούν ή δυσλειτουργούν στη ζωή μας. Επιπλέον, θα παρατηρήσουμε πως όλα αυτά εγγράφονται στο σώμαμας, ως τραύμα, αδυναμία, σωματικός πόνος, ασθένεια ή και στην γενικότερη στάση του σώματος.
• Η σωματική άσκηση στο Αϊκίντο.
——
Το αϊκίντο μας φέρνει σε άμεση σύνδεση με ότι έχει αποτυπωθεί στο σώμα μας. Αρχικά, ο αϊκιντόκα αντιλαμβάνεται την αίσθηση του σώματός του τόσο όταν αναμένει τον παρτενέρ να επιτεθεί όσο και κατά την άσκηση της φόρμας. Ό φόβος, ο θυμός, ο δισταγμός του ψυχισμού, όλα εκφράζονται στο σώμα εκείνη την στιγμή, και έρχονται στην γνώση του ασκούμενου. Όι φόρμες του Αϊκίντο προτείνουν στον ασκούμενο να αισθανθεί και να βρει την λύση στην υγιή όψη των συναισθημάτων. Αυτόσυμβαίνει γιατί προτείνει την λύση, χωρίς βία, την δράση δηλαδή σε τεχνικό και σωματικό επίπεδο άσκησης χωρίς την εφαρμογή έντασης, χωρίς χτυπήματα, χωρίς καμία σύγκρουση γενικότερα. Η άσκηση αυτή αφενός ανοίγει δρόμους στον εγκέφαλο για την δυνατότητα εύρεσης λύσεων έξω απότην βία (χωρίς σύγκρουση) αλλά και την απάθεια (με αντίδραση) – προτείνει δηλαδή την μέση λύση.
Επιπλέον, όλα τα παραπάνω συμβαίνουν μέσα από την άσκηση με έναν παρτενέρ, και όπως και στην ψυχοθεραπεία ο ασκούμενος έρχεται σε επίγνωση του εαυτού του και του άλλου, σε εναρμόνιση μετον εσωτερικό κόσμο και τον εξωτερικό. Και στις δυο περιπτώσεις η διαδικασία ζητά τουλάχιστον έναν ακόμη, γιατί η γνώση προέρχεται από το βίωμα, και το βίωμα έρχεται από την συνεργασία με έναν άλλον έξω από τον εαυτό. Το Αϊκίντο αναζητά τον συγχρονισμό των αντίθετων δυνάμεων που θα μετατρέψουν την σύγκρουση σε συνεργασία.
• Η πνευματική άσκηση του Ζεν διαλογισμού
——
Στην γνωσιακή ψυχοθεραπεία, θεωρείται ότι οι σκέψεις, τα συναισθήματα, η συμπεριφορά και οι σωματικές αντιδράσεις βρίσκονται σε κυκλική και αμφίδρομη σχέση (Padesky & Mooney 5 systemsModel). Ό κύκλος της αλληλεπίδρασης μπορεί να εκκινήσει από οπουδήποτε, π.χ. από μια σκέψη, που θα γεννήσει ένα συναίσθημα που θα επηρεάσει την συμπεριφορά και την αντίδραση του σώματος.Θεωρείται επίσης πως η παραπάνω διαδικασία του κύκλου είναι αυτοματοποιημένη στον πνευματικό μας κόσμο.
Ό Ζεν διαλογισμός, μπορεί να φέρει την ικανή απόσταση από τον φαύλο κύκλο που μας επιτρέπει να τον γνωρίσουμε, ώστε μετά να μπορέσουμε να τον εγκαταλείψουμε. Μια αντίδραση πάνω στην πρώτη αντίδραση θα φέρει την σύγκρουση, μια παράδοση στην αυτόματη διαδικασία θα μας στερήσει την ειρήνη ακόμη περισσότερο. Ή ιαπωνική άσκηση του διαλογισμού, συστήνει στον ασκούμενο να παρακολουθήσει, χωρίς κρίση, τις σκέψεις του. Όπως και στην Αφηγηματική Προσέγγιση της Συστημικής Ψυχοθεραπείας, το άτομο διαχωρίζει τον εαυτό του από το πρόβλημα και αφουγκράζεται την αφήγησή του μυαλού του – έτσι μπορεί να την αλλάξει. Αυτό επιτυγχάνεται διότι αφενός η στάση του σώματος είναι σταθερή, σε στάση σεϊζα ή στην φόρμα του λωτού, με την σπονδυλική στήλη ευθυγραμμισμένη ώστε να κρατά τον ασκούμενο ενεργό κατά την άσκηση, ενώ αφετέρου ο εγκέφαλος συνεχίζει την φυσική του διαδικασία να φέρνει νέες σκέψεις. Ή σταθερή στάση του σώματος είναι η άσκηση της απεμπλοκής από τις σκέψεις που συνεχίζουν και η μη-κρίση η άσκηση της εσωτερικήςειρήνης και της απελευθέρωσης από τον φαύλο κύκλο.
Συμπερασματικά, Αϊκίντο και Ζεν, όπως και η Ψυχοθεραπεία αποσκοπούν στην αυτογνωσία, σε επίπεδο άσκησης, και επιπλέον προάγουν την μέση λύση και τον δρόμο της ειρήνης. Μαζί, μπορεί να αποτελέσουν την άσκηση του σώματος, του πνεύματος και της ψυχής, και την ενοποίηση τους σε ένα ανώτερο επίπεδο.
- - -
Ήλίας Μπεκιάρης
Ψυχοθεραπευτής Συνθετικής Προσέγγισης | Ασκούμενος του Zen Center Athens
