19/01/2026
GARTXOT ETA MIKELOT. ISILARAZITAKO BI ARIMA (XII. mendea, Zaraitzu ibarra, )
Itzaltzuko bardoa zen , XII. mendean Zaraitzuko ibarreko herri, baso eta ibai bazterrak ahots eztiz alaitzen zituena, semearekin batera. Beraien hitzez historia kontatuz, euren arbasoei gorazarre egiten zieten. Besteak beste, Altabizkarko kantua kantatzen zuten, 778. urtean baskoiek Karlomagnoren tropen aurka Orreagan erdietsitako garaipenaren balentria kontatzen duen abestia.
Dena den, garai nahasiak ziren haiek. Bertara lekualdatu ziren Orreagako fraideak Mikeloten ahots gozoarekin maitemindu ziren, eta Orreagako kolegiatan sartu nahi izan zuten. Han, izena aldatu, mundu berriarena zen latina eta manerak erakutsi, eta euren ustezko bide zuzenera sartzen zituzten umeak, historia beraien hitzetan berkontatzeko.
Gartxotek, jazarpen horren aurrean, ezin izan zuen onartu bere semea fraideen esku uztea, eta azkenerako bere semea erail zuen hain maitea zuen Zaraitzu ibarreko lurrez itota. Ekintza horren ondorioz, Elkorreta mendiko leize-zuloan giltzapeturik bizitzera kondenatu zuten, eta bertan iragan zituen azken egunak gosez eta egarriz hil zen arte.
Kantuak dioen bezala, Gartxotek eta Mikelotek garbi erakutsi zuten norbere lurrean maizter izatea zein garesti ordaintzen den
ISILARAZITAKO HERRI BATEN OIHUA (Beasaingo Usurbe Antzokia, 2025-12-20):
Dantzariak: Ostadar Dantza Taldea
Musikariak: Andoni eta Iñigo Arzallus; Aitor Alvarez
Abeslaria: Julen Iraola
Abestia: "Itzaltzuko bardoa" (Benito Lertxundi, 1981)
Abestiaren moldaketa: Aitor Alvarez
Irudiak: GITB Goierri Irrati Telebista