14/11/2026
💧 PIĘĆ KLEŚA — DLACZEGO SAMI DOKŁADAMY SOBIE CIERPIENIA?
Czy każde cierpienie wynika wyłącznie z tego, co nam się przydarza?
A może czasami cierpimy również z powodu tego, jak interpretujemy rzeczywistość, czego się kurczowo trzymamy i przed czym próbujemy uciec?
W Jogasutrach Patańdżali opisuje pięć kleśa — czynników, które zakłócają jasne postrzeganie i podtrzymują cierpienie.
🌿 1. Avidyā — niewiedza
Nie chodzi o brak wykształcenia, lecz o błędne rozpoznawanie rzeczywistości.
Na przykład kiedy oczekujemy, że to, co nietrwałe, zapewni nam trwałe szczęście.
🌿 2. Asmitā — utożsamienie
Kiedy tak mocno identyfikujemy się z własnym obrazem siebie, że krytyka, porażka czy odmienne zdanie zaczynają zagrażać naszemu poczuciu tożsamości.
„Muszę być silna”.
„Jako nauczycielka jogi powinnam zawsze zachowywać spokój”.
Ale czy naprawdę jesteśmy wyłącznie rolami, które pełnimy?
🌿 3. Rāga — przywiązanie
Pragniemy zatrzymać to, co daje nam przyjemność, bezpieczeństwo lub satysfakcję.
Problem pojawia się wtedy, gdy nasze szczęście zaczyna zależeć od tego, czy wszystko pozostanie dokładnie takie, jak chcemy.
🌿 4. Dveṣa — awersja
Odrzucamy to, co kojarzy się z bólem, dyskomfortem lub nieprzyjemnym doświadczeniem.
„Nie chcę tego czuć”.
„Nie mogę tego znieść”.
Jednak unikanie nie zawsze usuwa przyczynę cierpienia.
Ważne: rozpoznawanie awersji nie oznacza obowiązku tolerowania krzywdy ani rezygnowania z granic.
🌿 5. Abhiniveśa — przywiązanie do życia i lęk przed utratą
Głęboko zakorzeniona obawa przed przemijaniem i śmiercią.
We współczesnej refleksji możemy dostrzec jej echo również w naszym stosunku do niepewności, zmian i utraty kontroli. To jednak interpretacja, a nie dosłowne znaczenie całego pojęcia.
Czy kleśa oznaczają, że coś jest z nami nie tak?
Nie.
W filozofii jogi są to przeszkody, które możemy uczyć się rozpoznawać.
I nie chodzi o to, żeby obwiniać siebie za cierpienie. Wiele trudnych doświadczeń ma rzeczywiste przyczyny, niezależne od naszego sposobu myślenia.
Chodzi o dostrzeżenie, kiedy do istniejącego bólu dokładamy jeszcze walkę z rzeczywistością, lęk przed zmianą albo przywiązanie do określonego rezultatu.
Nie wszystko, co nas boli, możemy zmienić. Ale możemy poznawać mechanizmy, które wpływają na nasze przeżywanie.
I właśnie tutaj filozofia zaczyna spotykać się z codziennym życiem.
💧 Nie napieram. Płynę.
Jalava Yoga — Filozofia, którą się żyje.
📖 Źródło filozoficzne: Jogasutry Patańdżalego II.3–9.