09/07/2026
Sannadkii 1974-kii, Idi Amin wuxuu afar ganacsade oo caddaan ah ku amray inay kursi ku qaadaan isagoo dhex maraya magaalada Kampala, wuxuuna arrintaas ku sheegay “culayska cusub ee ninka cad.”
Rudyard Kipling wuxuu sannadkii 1899-kii qoray gabayga la yiraahdo “The White Man’s Burden” (Culayska Ninka Cad). Gabaygu wuxuu dadka Yurub iyo Maraykanka ku boorinayay fikradda ahayd in xukunka iyo gumaysiga dadyowga kale uu yahay masuuliyad ama “culays sharaf leh” oo saaran dadka caddaanka ah. Gabaygan ayaa noqday mid ka mid ah qoraalladii inta badan loo adeegsaday in lagu difaaco gumaysiga.
Toddobaatan iyo shan sano kadib, Idi Amin ayaa fikraddaas si kaftan iyo jees-jees ah u rogay. Wuxuu afar ganacsade oo British ah ku amray inay ku qaadaan kursi, isagoo kor uga fadhiya rag ka soo jeeday boqortooyadii h**e u faafin jirtay fikradda ah in ay Afrika “kor u qaadayso” oo ay caawinayso.
Markii ay raggu culayskiisa qaadeen, Amin wuxuu u sheegay in tani tahay “culayska cusub ee ninka cad.”
Sawirka dhacdadaas ayaa dunida ku faafay. Warbaahinta reer Galbeedka badankeed waxay u soo bandhigeen dhacdada caddayn muujinaysa waxyaabihii ay ku tilmaami jireen Amin inuu ahaa qof majaajilo ah ama waalan. Si kastaba ha ahaatee, qaar badan ma aysan sharraxin macnaha ka dambeeyay kaftankiisa: inuu ahaa jawaab toos ah oo loo jeedinayay gabay loo adeegsaday in lagu cudurdaarto gumaysigii Afrika iyo dalal kale.
Dhacdadanse waxay lahayd dhinac ka murugo badan. Mid ka mid ah ragii kursiga qaadayay, Bob Scanlon, ayaa markii dambe lagu dilay xukunkii Idi Amin. Wiilkiisa ayaa sheegay in sawirkaas marar badan la isticmaalo iyadoo aan la xusin in aabbihii markii dambe noqday mid ka mid ah dhibbanayaashii nidaamka Amin.
Riwaayaddii iyo kaftankii maalintaas way jireen, laakiin sidoo kale waxaa jiray xaqiiqadii naxariis darrada ahayd ee xukunkii xigay.
Idi Amin wuxuu ahaa qof leh dhinacyo badan, badankoodna waxay ahaayeen kuwo naxariis daran. Laakiin galabtaas, wuxuu si jees-jees ah uga dhigay ereyadii Kipling kuwo dib ugu soo noqda, isagoo ka dhigay kuwii h**e gumaysiga u adeegsan jiray fikraddaas inay iyagu dareemaan waxa loogu yeero “culayska ninka cad.”
