05/12/2025
😢Con đã dùng chất kích thích 1 năm rồi, con có thoát ra được không Thầy?
Tối qua, tôi nhận được một tin nhắn rất ngắn nhưng làm tôi ngồi lặng khá lâu: “Thầy ơi, con đã dùng chất kích thích được 1 năm nay. Làm sao để con thoát ra được hả Thầy?”. Đằng sau một câu hỏi tưởng chừng đơn giản là cả một năm cô đơn, loay hoay và rất nhiều nỗi sợ mà em không biết chia sẻ cùng ai.
Tôi nhớ lại cách đây khoảng một năm, tôi vô tình thấy một học sinh trong lớp đang đọc một cuốn sách về tâm lý tội phạm – loại sách mà theo tôi, ở lứa tuổi các em thì chưa nên đọc. Tôi chỉ nhẹ nhàng nói: “Ở tuổi này, con không nên đọc những cuốn sách như vậy, tâm lý của con chưa đủ chín để nhận và lọc hết những nội dung đó đâu”. Tôi tưởng câu chuyện dừng lại ở đó, vậy mà một năm sau, chính cuốn sách ấy lại xuất hiện trở lại khi một phụ huynh trong lớp chụp bìa sách gửi cho tôi và hỏi: “Thầy ơi, con em đang đọc cuốn này, có ổn không ạ?”. Cùng một cuốn sách, cùng một độ tuổi, chỉ khác là nếu người lớn không nói kỹ, không đồng hành, thì những điều tưởng nhỏ hôm nay có thể trở thành chuyện lớn ngày mai.
Thật ra, con người chúng ta bị dẫn dắt rất nhiều bởi những điều mình lặp đi lặp lại hằng ngày: mình đọc gì, xem gì, nghĩ gì, chơi với ai, chọn cách nào để giải tỏa áp lực. Có những bạn từ nhỏ học rất tốt, điểm số luôn cao, nhưng lại ít tham gia hoạt động chung, kỹ năng xã hội và bản lĩnh trước đám đông còn yếu. Đến khi lên đại học, chỉ sau một buổi sinh nhật bạn bè, các em bắt đầu thử bóng cười “cho biết”, rồi dần dần dùng nó như cách để trốn chạy khỏi stress. Từ chỗ “thử một lần”, rất dễ trở thành “dùng quen rồi”. Học tốt không đồng nghĩa với thành công, nhưng nếu một bạn vừa học tốt, vừa có kỹ năng tốt, lại rèn luyện bản lĩnh tốt thì tỷ lệ thành công thường là tỷ lệ thuận.
👉Quay lại câu hỏi của bạn nhỏ: “Con đã dùng chất kích thích 1 năm rồi, con có thoát ra được không?”. Thật ra, ngay khi em dám hỏi câu đó, nghĩa là em đã bắt đầu muốn thay đổi, và đó đã là một bước rất quan trọng. Từ mong muốn đó, điều thiết thực nhất mà em có thể làm “ngay hôm nay” là viết ra thật cụ thể những việc em cần làm trong một ngày bình thường: đến trường đúng giờ, học cho nghiêm túc, tham gia một hoạt động thể thao hoặc vận động cơ thể, về nhà làm việc nhà, ôn bài, đi ngủ sớm. Khi lịch trình trong ngày được lấp đầy bằng những việc lành mạnh, khoảng trống cho các thói quen xấu sẽ ít đi, và em sẽ có cảm giác mình chủ động hơn với cuộc sống của chính mình.
Song song đó, em cần tìm cho mình ít nhất một người để tâm sự – có thể là thầy cô mà em tin tưởng, một người bạn đủ chín chắn, hoặc một người lớn mà em cảm thấy an toàn khi chia sẻ. Đừng ôm một mình. Chỉ cần nói ra, rất nhiều khi em đã nhẹ bớt một nửa. Và với việc dùng chất kích thích trong thời gian dài như 1 năm, đây không còn là chuyện nhỏ nữa. Em cần nói với ba mẹ, để ba mẹ biết và đồng hành; đồng thời cần được tiếp cận các chuyên gia tâm lý, bác sĩ hoặc nhà tư vấn để có một lộ trình cụ thể, an toàn và phù hợp, chứ không phải chỉ là “cố gắng lên” hay “tự bỏ đi là được”.
Câu chuyện của những bạn đọc sách không phù hợp độ tuổi thật ra cũng có phần giống như vậy. Một số cuốn sách về tội phạm, lệch lạc, bạo lực, ám ảnh, hay những diễn biến tâm lý đen tối, thao túng… khi rơi vào tay các bạn chưa đủ trưởng thành về mặt cảm xúc, đôi khi sức hút của chúng không kém gì chất kích thích. Chúng mở ra cả một thế giới đấu tranh nội tâm phức tạp, cuốn các em vào những suy nghĩ viển vông, xa rời cuộc sống thật, và nếu không có người định hướng, rất dễ để lại những ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe tâm lý về sau. Lựa chọn đơn giản nhưng quan trọng nhất là: nếu cảm thấy mình bị cuốn quá sâu vào những nội dung đó, hãy đặt cuốn sách xuống và đổi sang những cuốn phù hợp với lứa tuổi hơn, giúp mình mạnh mẽ, tử tế và trưởng thành hơn. Nếu các con không tự dừng lại được, thì ba mẹ cần là người hành động: hỏi con đang đọc gì, xem gì, theo dõi ai; ngồi xuống trò chuyện, giải thích, cùng con xây dựng một “khẩu phần tinh thần” lành mạnh, giống như mình lựa chọn thức ăn tốt cho cơ thể vậy.
👉Gởi các bạn nhỏ: Mỗi thay đổi lớn đều bắt đầu từ một quyết định rất nhỏ “ngay bây giờ”: ngay bây giờ, con có thể tắt đi một nội dung độc hại; ngay bây giờ, con có thể đặt cuốn sách không phù hợp xuống; ngay bây giờ, con có thể nhắn cho một người mà con tin tưởng rằng: “Con cần được lắng nghe”; và ngay bây giờ, ba mẹ có thể chủ động bắt đầu một cuộc trò chuyện thật sự với con, không phán xét, không lên lớp, chỉ là lắng nghe và đồng hành.
👉Gởi quý phụ huynh và thầy cô: Nếu con đang ở trong hoàn cảnh giống bạn nhỏ nhắn cho tôi tối qua, hãy nhớ rằng việc con dám hỏi “Con thoát ra được không?” đã chứng tỏ con muốn sống tốt hơn. Và khi con thật sự muốn, con sẽ không phải đi một mình. Tôi mong các con dám nói, dám dừng lại, dám thay đổi – và “ngay bây giờ” bắt đầu làm những điều thật sự cần và đáng phải làm cho tương lai của chính mình.
P/s Một bạn nhỏ chờ xin chữ ký, khi tôi chuẩn bị rời trường. Ba của Gia Khánh chụp gởi lại cho tôi.❤
