11/06/2025
Dạo gần đây cư dân mạng hay nhắc đến “gấm phù quang”…
Người ta vẫn thường trầm trồ khi nhìn thấy gấm phù quang, là thứ gấm ánh lên màu sắc khác nhau tùy theo góc nhìn và ánh sáng.
Mặt trước và mặt sau của tấm gấm không giống nhau, như thể nó luôn giấu một nửa sự thật sau mỗi lần lật. Đó là kỹ thuật dệt kép tầng, sử dụng hai hệ sợi, hai mặt sợi, hai gam màu đối lập mà các nghệ nhân đời trước phải đánh đổi nhiều năm cuộc đời để nắm được.
Thứ gấm ấy không sinh ra để phô diễn. Nó là một dạng “ngôn ngữ thị giác”. Khi ở ánh sáng dịu, nó êm ái như khói lam chiều. Khi ánh sáng rọi thẳng, từng lớp màu trồi lên như vết mực loang. Nhưng điều đặc biệt là không ai thấy giống nhau. Người này thấy màu tím thẫm, người kia lại thấy ánh đồng đỏ rỉ máu. Giống như nó đọc được tâm trí người nhìnvà phản chiếu lại điều họ đang che giấu.
Nguồn gốc của gấm phù quang từng bị vùi lấp trong nhiều thế kỷ, cho đến khi một vài bản mô tả từ triều đại nhà Thanh được phát hiện trong rương của một quan ngự phục. Ghi chép nói rằng, có thời người ta gọi nó là “gấm biến sắc”, chỉ dành cho những người “có bóng âm theo sau”.
Tương truyền, có một số lượng rất ít gấm phù quang được dệt bởi những người thợ cuối cùng tại vùng đất ven kinh thành xưa, nơi mà ánh sáng ban chiều luôn lạ thường và mặt đất lúc nào cũng ẩm như vừa có người vừa chôn gì đó xong.
Để hoàn thiện một thước gấm, người thợ không được phép rời khung cửi giữa giờ, vì nếu ánh sáng trong phòng thay đổi họ sẽ không còn nhìn thấy “màu thật” của tấm gấm nữa. Nhiều người trong số họ mắc chứng rối loạn sắc giác sau vài năm hành nghề. Một vài cái tên thậm chí biến mất khỏi sổ làng, chỉ để lại khung gỗ dệt trơ trọi trong góc nhà khóa kín.
Thứ gấm đó, sau này bị giới quý tộc săn đuổi. Không phải vì giá trị nghệ thuật. Mà vì lời đồn rằng ai mặc gấm phù quang, sẽ thấy được gương mặt thật của người đứng đối diện.
Adeline,