01/04/2021
TƯ TƯỞNG "LÃO HÓA LÀ PHẢI THOÁI HÓA, MẤT ĐI KHẢ NĂNG HOẠT ĐỘNG" KHIẾN NHIỀU NGƯỜI Ở TUỔI GIÀ TRỞ NÊN YẾU HƠN, THỤ ĐỘNG HƠN?
Khi dân số già đi, con người phải đối mặt với các vấn đề như tỷ lệ tử vong, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống. Vai trò của việc rèn luyện giúp cải thiện và duy trì tính độc lập về chức năng ngày càng cần thiết và được chấp nhận rộng rãi hơn.
Thật sai lầm, khi nghĩ rằng lão hóa đồng nghĩa với sự thoái hóa (degenation) và mất đi khả năng hoạt động ở người cao tuổi. Các dạng thoái hóa điển hình liên quan đến thoái hóa bao gồm loãng xương (osteoporosis), viêm xương khớp (arthritis/ osteoarthritis), đau thắt lưng (low-back pain) và béo phì (obesity).
Điều quan trọng cần lưu ý đối với lão hóa những thay đổi sinh lý được coi là bình thường, một số được coi là bệnh lý – nghĩa là liên quan đến y học.
Ví dụ: nhịp tim/ huyết áp ở trạng thái nghỉ thường cao hơn bình thường hoặc trong lúc tập thể dục – có thể là kết quả của một trong hai nguyên nhân, do bệnh hoặc do tự nhiên hoặc cả hai. Xơ cứng động mạch (Arteriosclerosis) là một quá trình sinh lý lão hóa bình thường – các động mạch dần trở nên kém đàn hồi, sức cản trở lưu lượng máu tăng lên và dẫn tới cao huyết áp.
Mặt khác, xơ cứng động mạch, nguyên nhân phần lớn là do lối sống không lành mạnh (béo phì, hút thuốc, lười vận động,…) gây tích tụ mảng bám trong động mạch, làm hạn chế lưu lượng máu dẫn tới tăng huyết áp.
Bất chấp sự suy giảm chức năng sinh lý đơn thuần liên quan đến lao hóa, người cao tuổi có hoặc không có các tình trạng sức khỏe mãn tính đều có thể và đáp ứng với việc tập luyện thể chất theo nhiều cách tương tự như những người khỏe mạnh khác. Việc tập luyện giúp hạn chế các tác động của lão hóa sinh lý như:
- Cải thiện nhịp tim tối đa
- Lưu lượng tim
- Lượng cơ bắp
- Cải thiện thăng bằng, giảm nguy cơ té ngã
- Khả năng phối hợp (hiệu quả thần kinh-cơ)
- Độ đàn hồi của mô liên kết
- Tăng mật độ xương (chống loãng xương)
Các quá trình thoái hóa liên quan đến lão hóa có thể dẫn đến giảm khả năng hoạt động ở người lớn tuổi, bao gồm giảm đáng kể năng lực của cơ bắp, khả năng hoạt động của tim và phản ứng của thần kinh cảm giác.
Một trong những hoạt động chức năng cơ bản và quan trọng nhất của con người bị ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa là đi lại. Việc giảm khả năng độc lập di chuyển trong môi trường tự do của một người không chỉ giảm làm sự độc lập về thể chất và cảm xúc (vì phải phụ thuộc vào người khác) của một cá nhân, mà còn dẫn tới sự gia tăng tốc độ lão hóa nhanh hơn.
Có thể đo lường giúp xác định tình trạng chức năng của một người, thông qua việc đánh giá “có hoặc không có khả năng thực hiện các hoạt động bình thường trong cuộc sống hàng ngày (Activities of daily living – ADLs) như đi lại, tắm rửa, ăn uống, dọn dẹp nhà cửa và các hoạt động giải trí.”
Những người mắc một hay nhiều tình trạng thoái hóa này thường có xu hướng tránh tham gia vào các hoạt động thể chất – ví dụ như resistance training, vì sợ bị thường hoặc cảm thấy không phù hợp với tình trạng của cơ thể. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến tuổi tác đều có thể áp dụng thực hiện một số biện pháp để ngăn ngừa mất chức năng của cơ và chức năng vận động, khả năng cảm nhận của thần kinh gây ra do lão hóa – có thể làm chậm lại, hoặc thậm chí đảo ngược thông qua việc tham gia các hoạt động thể chất và tập luyện thường xuyên.
Trước khi bắt đầu bất cứ quá trình tập luyện nào, người lớn tuổi phải hoàn thành bảng câu hỏi sẵn sàng cho hoạt động thể chất (PAR-Q), và thẩm định qua các bài test như overhead squat, ngồi và đứng lên từ một tư thế đang ngồi, tư thế một chân. Các bài đánh giá về thể chất đó giúp cung cấp thông tin về chất lượng vận động cũng như khả năng thực hiện các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày của một cá nhân.
Trong khi thiết kế chương trình tập luyện cho người cao tuổi, huấn luyện viên cần phải quan tâm đến việc đảm bảo an toàn cho người tập. Huấn luyện viên càng có kinh nghiệm, càng lựa chọn ra được những bài tập phù hợp dành cho khách hàng thực hện thì quá trình tập càng an toàn và hiệu quả. Tất cả các bài tập đều phải được thực hiện với kỹ thuật chính xác và kiểm soát chuỗi vận động để giảm thiểu nguy cơ chấn thương.
Khuyến khích các huấn luyện viên thường xuyên liên hệ với các bác sĩ được cấp phép bất kể khi nào có thắc mắc liên quan đến những khách hàng là người lớn tuổi.
Sau bài viết này mong rằng các bạn trẻ có thể bỏ tư tưởng bỏ tập luyện khi về già. Đồng thời hãy tiếp thêm động lực cho gia đình mình tập luyện thể dục thể hình nhiều hơn.
Nguồn: Phạm Ngọc Vượng
