17/07/2020
Bài viết rất đúng, rất thực về lựa chọn trồng và tiêu dùng rau củ quả sạch của một bạn cựu học sinh giỏi trường PTTH Chuyên Trần Đại Nghĩa, TP HCM.
Cảm ơn Ân, cô gái trẻ thông minh, can đảm, đã lựa chọn bỏ phố về rừng làm nông dân, chăn dê,...
An Vuong
Mặc dù mình thật sự rất không thích tính không trong sáng của Tiếng Việt của bài báo khi viết câu " ... nước ta nhập khẩu thuốc trừ sâu nhiều hơn xăng." nhưng đó cũng là một điều khá thú vị.
Mình rất hạn chế viết những bài phơi bày khía cạnh này của nông nghiệp vì ngày trước, mình cũng trồng trọt tự nhiên rồi bán. Chẳng lẽ bán rau củ của mình rồi ngồi viết bài nói đồ bên ngoài bẩn lắm, đừng mua. Giờ thì mình trồng để mình ăn thôi, dẹp sự nghiệp buôn bán đi, nên có thể viết lách xíu.
Cn vừa rồi, khi đi lễ, linh mục sau khi đi tập huấn về tính dục về, đã hỏi lại cộng đoàn:
- Quý anh chị có biết hiện nay, trẻ em thường dậy thì ở tuổi bao nhiêu không?
Câu trả lời là 7-8 tuổi.
Có lần, mình học rằng, nếu ở Mỹ, hiện nay, con bạn dậy thì trong tuổi trên 8 là bình thường, trong khi trước đây 50 năm thì tuổi dậy thì bình thường là tối thiểu là 12.
Ngày mình học môn "Hỗ trợ sinh sản" của thầy Phúc, thầy từng bảo, tỷ lệ vô sinh hiện giờ là 10%, nhưng tốc độ tăng tỷ lệ vô sinh hiện giờ cũng cao, nghĩa là khi 200 em ngồi đây, giả sử tỉ lệ nam nữ là 1:1 thì sau này, không phải 10 em sẽ sử dụng một dịch vụ/ công nghệ nào đó của tôi, mà là 20.
Ngày đó, mình vẫn vô tư, vẫn bánh tráng trộn, trà sữa và ăn hàng quán, chỗ nào rẻ thì tốt. Giờ thì khi làm nông, mình biết nghĩ và học được nhiều hơn.
Ngày mình tham gia dự án trồng trọt công nghệ cao của Hà Lan, mình phát hiện rằng tất cả quy trình mà gọi là công nghệ cao, đều không bền vững. Một hạt giống cà chua là 16k, mua mòn mỏi 3-4 năm sau còn 5k. Lúc mình chạy xe trong túi có gói hạt nhỏ xíu như nửa muỗng cà phê có giá 16tr, mình thật sự ớn.
Sau đó là, phân. Muốn cà chua mà được ngọt, dễ bán, thì nồng độ phân của mình đạt 6mS, đồng nghĩa 1 tháng mình xài khoảng 8tr tiền phân cho 1 sào. Rồi bắt đầu nhiều vấn đề về nhiệt độ, độ ẩm, bệnh tật, cỏ dã,... Sau khi trừ chi phí, giá cà sỉ là 35k thì lỗ công.
Đụng tới tiền thì rất dễ hiểu. Khi mọi lời hứa về một nền nông nghiệp công nghệ cao bay biến, 5 người nằm trong nhóm tròng thử nghiệm, sau 5 năm, chỉ có một người không lỗ, không cần vay vốn thêm. Mặc dù, tất cả những gì mình làm đều có vẻ rất đạt tiêu chuẩn. Thật sự, mình là một số ít nông dân tự tin không mua bằng VietGap, không dư lượng bất cứ chất gì, từ phân cho đến thuốc. Lúc đó, mình có thấy mình xịn xò chán nhưng khi nghĩ về viễn cảnh lệ thuộc, từ tiền vốn ban đầu đến hạt giống, "giá thể", công lao động, phân bón, thuốc thang, chất xám,...( đối với người làm công nghệ cao, " chất xám" có lẽ là điều làm người làm được thấy tự hào và phải giữ kín, chẳng ai chia sẻ về công thức phân hay loại thuốc mình bơm cả, đó là điều tuyệt mật), mình biết mình phải thay đổi.
Vậy là mình trồng, thử tập tin tưởng là cây sống được, và sống khỏe mà không cần nhà kính, không chất hóa học đưa từ bên ngoài vào. Rồi từ đó, mình bắt đầu đặt ra được nhiều nghi vấn. Ví dụ như tại sao nồng độ chất đó tới ngưỡng đó là độc? Gần gũi hơn, mình lấy ví dụ về bột ngọt thay cho một chất trong thực vật. Khi mình đi thăm nhà máy Ajinomoto trong chương trình tham quan thực tế của sinh viên, khi đặt câu hỏi rằng, bột ngọt có độc không, tất cả nhân viên ở đó đều khẳng định là không. Ngưỡng gây độc là 0.5kg một ngày. Và họ lấy cái dấu hiệu "sắp chết" của bạn làm thước đo. Nhưng hiện nay, mình chuyển sang tự nấu là chủ yếu, loại hoàn toàn bột ngọt, bột nêm ( kể cả trong nước mắm và nước tương) thì khi ăn quán, chỉ cần 1 muỗng cà phê bột ngọt là bụng quặn đau, cồn cào, quán nào mà nước sệt sệt quánh quánh là khỏi lái xe về nhà luôn. Vậy ai quy định ngưỡng độc và cách thức thế nào, nếu 20 năm sau, dây thần kinh của bạn không chịu được nữa, liệt ra, mất trí nhớ, thì làm sao để chứng minh là bột ngọt gây ra. Bó tay đúng không. Vậy khi ăn một ít thuốc trừ sâu trong ngưỡng cho phép, chẳng ai vật ra cả, chỉ là 20 năm sau, họ có đóng tiền chữa ung thư không, con họ có dậy thì sớm không, có ai bị vô sinh không, ...
Rồi mình cũng tin rằng, làm nông, tiếp xúc với cây cỏ, động vật làm mình cân bằng hơn, bớt ngố hơn. Thật buồn cười khi bây giờ, mình lại nói con chó nó là thầy của mình, con gà nó dạy mình học nhiều điều hay, nhưng sự thật là vậy. Từ những ngày đầu tập nuôi chó, cho chó ăn thịt thà vô độ rồi nêm nếm "như đúng rồi", đến giờ mình phát hiện là mình đã làm hư những 2 đời tụi nó. Mình cũng nhận ra, những vấn đề về quy luật cuộc sống, sinh tử, tình thương, tự do,... tồn tại nơi động vật. Chiều nay, khi lùa vịt từ hồ về chuồng để ngủ, mình cũng thấy muốn rưng rưng khi mới ngày thứ 2, tụi nhỏ đã biết tìm đường về chuồng. Rõ ràng là rất thông minh. Khi con ngỗng đực vừa nghe tiếng con ngỗng cái mình tìm mua, nó chạy ngay ra cổng để mừng. Khi con ngỗng cái vẫn còn đang trong túi, thì con ngỗng đực chạy lại, hôn hít, hỏi thăm các kiểu. Một ngày sau, thì tụi nó trở thành bá chủ của khu chuồng vịt. Những điều nhỏ nhỏ như vậy, nói ra thật buồn cười, nhưng nó đánh thức trong mình những điều rất hiển nhiên, có sẵn trong lòng tự thuở nào.
Những chuyện thay đổi trong đời sống làm nông, dạy mình nhiều khía cạnh khác. Ăn gì, nhà làm sao, canh tác làm sao, cái nào thì dùng khoa học, cái nào thì chọn lọc tự nhiên, cái nào là mong cầu thái quá, Thiên Chúa ở đâu, làm người để làm gì,... trả lời được và tiếp tục "được" sâu sắc hơn những câu hỏi đó, mình biết mình tồn tại.
Từ một con bé bày đặt cắt cổ tay khi mới 9 tuổi, mình giờ đã biết quý trọng mạng sống. Và đó là điều tuyệt vời nhất.
Quá lâu rồi, mình chẳng biết cảm giác chán nó ra làm sao :))
Và một điều tuyệt vời nữa khi làm nông là: mình, sẽ còn học nhiều điều hay nữa.
Năm 1956, thuốc bảo vệ thực vật gần như không tồn tại ở Việt Nam. Nửa đầu năm 2020, nước ta nhập khẩu thuốc trừ sâu nhiều hơn xăng.
