13/11/2024
Đại danh y Tuệ Tĩnh đã dùng các thuật ngữ đông y để khắc họa nên bức tranh đậm nét và cũng coi đó là lời răn về việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bản thân, đó là:
“Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần,
Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”.
Bố cục bài viết này sẽ có 2 phần chính:
Phần 1 là giải thích ý nghĩa câu nói này;
Phần 2 Yoga Cân bằng phục hồi - Một phương pháp rèn luyện sức khỏe thông qua việc dưỡng khí và vận động phù hợp thể trạng.
Phần1:
1. BẾ TINH:
- Bế : Ôm ẵm
– Bế : Đóng lại (không dùng một mình) : Bế môn tu trai : đóng cửa giữ mình cho trong sạch.
Đóng lại (không cho TINH) thoát ra, xuất ra.
TINH là những thứ tinh túy nhất của tiên thiên để lại (yếu tố di truyền); tinh còn là những gì tinh túy nhất của hậu thiên sinh ra, nó là chất dinh dưỡng được chắt lọc từ đồ ăn thức uống mà nên; tinh còn là tinh trùng của người nam, là noãn của người nữ, hai thứ đó được kết hợp lại với nhau tạo thành phôi để duy trì nòi giống…
Như vậy, BẾ TINH có nghĩa là giữ lại, cố định lại, bồi đắp tiếp, đừng để cho tinh bị tiêu tán, hư hao, lãng phí đi thì cơ thể mới khỏe mạnh được.
2. KHÍ là phần dương khí nó được chế hóa kết hợp giữa khí trời với chất dinh dưỡng (cốc khí) mà tạo nên phần khí của cơ thể... Trong Đông y, khí cần lưu hành vận chuyển, khi khí hành thì kéo theo huyết hành, đó gọi là lưu thông khí huyết.
Như vậy, dưỡng khí tức là khí phải được nuôi dưỡng, được bảo vệ, được tăng cường, được lưu thông thì cơ thể mới đầy đủ khí.
3. TỒN THẨN :
TỒN : Còn lại, giữ cho còn lại….
THẦN : là “cái” ở trong THÂN. THÂN thì hữu hình, trông, xờ thấy được, cấu véo thì đau đớn v…v….
THẦN vô hình, không trông thấy, không xờ thấy được. Nhưng khi THẦN suy tổn (Bệnh Tâm Thần)… thì khó trị! THẦN làm chủ sự sáng suốt của người ta. Thần mà loạn thì … cho dù thân thể vẫn ăn, ngủ, đại tiểu tiện bình thường cũng khó trị.
TỒN THẦN là là làm cho thần thái được tồn tại, đọng lại, giữ lại, phát huy mạnh mẽ, không được để thần thái yếu đi, mất đi.
Muốn Bế tinh - Dưỡng khí - Tồn thần tốt thì phải thực hiện 4 điều trong câu thứ 2:
4. THANH : 1/ Trong, không đục, không bợn – 2/ Tinh tế, trái với thô tục
THANH TÂM là giữ cho tâm trong sáng, thoải mái, thư thái; nếu cuộc sống của bạn luôn ở trong trạng thái lo âu, sợ hãi, áp lực, đợi chờ, buồn rầu, khổ đau, bất hạnh... thì hại đến ngũ tạng.
5. QUẢ:Vui lòng liên tưởng đến QUẢ PHỤ : Người phụ nữ đã mất đi “cái phân nửa” của mình – mất đi phu quân (chồng). Hay ông Vua khi nói xưng : QUẢ NHÂN : Ta là người chỉ còn 1 nửa giang san (ý nói là mình đã là nghèo – Ý là Vua đo ít đức, ít tài).
DỤC : Ham muốn
QUẢ DỤC : Bớt đi sự ham muốn (bớt đi 1/2 ham muốn).
QUẢ DỤC là điều hòa ham muốn cho vừa phải, cho phù hợp, giảm đi sự tham lam, nóng giận, si mê dục vọng; sinh hoạt tình dục điều độ...
Chúng ta phải xác định rõ rằng tham gì cũng là tham, không được chuyển đối tượng của lòng tham.
Ví dụ: tập luyện thể dục nhiều quá sức hay đọc sách quá nhiều, ăn quá nhiều cũng đều là ham muốn quá độ. Thông thường khi người ta tham cái gì cũng sẽ bị thiên lệch trong tư tưởng, muốn thể hiện bản thân, tâm kiêu căng ngũ mạn nổi lên thì mất đi THANH TÂM.
6. THỦ CHÂN :
THỦ : Giữ (Thủ môn : cầu thủ được chơi banh bằng tay, chân duy nhất trước khung thành của Đội mình)
CHÂN : Nội tiết tố Nữ – ( CHÂN ÂM ) và Nội tiết tố Nam – ( Chân Dương )
Đừng nghĩ là phải ân ái mới là làm mất đi CHÂN NGUYÊN ( Chân Âm và Chân Dương ); mà thức khuya – làm trái đi cái quy luật tuần hoàn của Vũ Trụ. Cũng đã là > Không biết cách THỦ CHÂN
(Thuận thiên giả tồn – Nghịch thiên giả vong ) > Trời rét phong phanh áo mặc > bị ho, bị cảm cũng là đã không biết ngừa bệnh – Là không biết THỦ CHÂN
7. LUYỆN HÌNH là duy trì lao động chân tay cho phù hợp, luyện tập thân thể đều đặn. Mỗi người nên chọn cho mình công việc phù hợp, chọn 1 bài tập thể dục hay 1 môn thể thao thích hợp (như chạy, đi bộ, bơi, xe đạp, tập gym, khí công, thiền …) để thực hiện luyện hình không ngừng nghỉ, duy trì và tăng cường sức khỏe bản thân mình.
Tóm lại, muốn tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho chính bản thân mình được tốt thì phải “Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần, thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”.
Hết phần 1!
