25/07/2026
Grassroots(รากหญ้า) กับ Youth(เยาวชน) คือคนละอย่างกัน
ที่ผมต้องพูดเรื่องนี้(บ่อยๆ)
เพราะในบ้านเราตอนนี้ หลายคนผมเห็นว่ามีความเข้าใจที่ดีเกี่ยวกับ Grassroots มากขึ้นเยอะเลย
แต่ในทางปฏิบัติ ทีมหรืออคาเดมี่หลายๆ ที่ๆ ผมเจอ ยังฝึกซ้อมและดูแลเด็กๆ ในแบบที่มากเกินกว่าที่เด็กระดับ Grassroots ควรจะได้ฝึก
อีกแบบก็เรียกว่า Overcoaching (การโค้ชที่มาก/ไม่เหมาะ เกินไป)
หรือจะรวมถึง KOL หรือหลายๆเพจดังๆ ที่ทำคอนเทนท์เกี่ยวกับการพัฒนาวงการฟุตบอลเรา
จะเห็นได้ว่า ทั้งหมดจะแตะลึกสุดแค่ Youth league (ลีกเยาวชน) เท่านั้น
ซึ่งถ้าเรามองลงไปลึกจริงๆ ลีกเยาวชนในบ้านเราที่เคยเกิดขึ้น
ตามพีรามิดฟุตบอลนั้น มันจะอยู่ในระดับ Elite youth(เยาวชนระดับสูง) ซะส่วนมาก
ไม่ได้ช่วยเรียกร้องให้พัฒนารากฐานกันจริงๆ ซักที
▪️ทีนี้มาดูความหมายจริงๆ ของ Grassroots กันครับ
"รากฐานของการพัฒนาฟุตบอล เป็นกิจกรรมฟุตบอลที่เปิดโอกาสให้ทุกคน ไม่ว่าจะอายุ เพศ หรือระดับความสามารถใด ได้มีส่วนร่วมในกีฬาฟุตบอล โดยมุ่งเน้นการมีส่วนร่วม การเรียนรู้ การพัฒนาตัวเอง และการเล่นฟุตบอลอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต มากกว่าการแข่งขันหรือการสร้างนักกีฬาระดับอาชีพ"
▪️ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก
*Accessibility – ทุกคนเข้าถึงได้
*Participation – เน้นให้คนได้เล่น
*Enjoyment – เล่นอย่างสนุก
*Development – พัฒนาทั้งทักษะ ชีวิต และความรักในฟุตบอล
สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิด คือคิดว่า Grassroots มีเป้าหมายหลักเพื่อสร้างนักฟุตบอลทีมชาติ ซึ่งไม่ถูกต้อง
▪️ความจริงแล้ว เป้าหมายแรกของ Grassroots คือการทำให้คนจำนวนมากเล่นฟุตบอลและอยู่กับฟุตบอลให้นานที่สุด (Football for All) ส่วนการผลิตนักกีฬาระดับสูง (Talent Development) เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นภายหลังจากการมีฐานผู้เล่นจำนวนมากและมีคุณภาพ
และจริงๆ Grassroots ก็ไม่ได้หมายความแค่บอลเด็กนะครับ วัยรุ่น ผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ คนพิการ คนด้อยโอกาส
ทุกคนคือ Grassroots หมด
แต่ในโพสต์นี้ ผมจะพูดถึงเฉพาะบอลเด็กนะครับ
ส่วนขั้นต่อมาในพีรามิดก็คือ Youth football (ฟุตบอลเยาวชนทั่วไป)
ที่เด็กกลุ่มนี้จะเริ่มรู้ตัวเอง เริ่มสนใจจะพัฒนาขึ้นไปเป็นนักฟุตบอลที่ดีมากขึ้น
แบบฝึก การดูแล การโค้ช ก็จะเข้มข้นขึ้นอีกระดับ
เริ่มมีการบอกให้ทำสิ่งต่างๆ เพื่อพัฒนาทางด้านทักษะต่างๆ มากขึ้นได้
"เพราะเด็กต้องการ"
▪️ยกตัวอย่างง่าย ๆ
เด็กอายุ 10 ปี สามารถอยู่ในระบบ Grassroots ก็ได้
หรืออยู่ในระบบพัฒนานักกีฬาที่มุ่งสู่การแข่งขันก็ได้
อายุเท่ากัน แต่เป้าหมาย วิธีสอน และสภาพแวดล้อม อาจแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
▪️แต่พอคนเข้าใจกันน้อยเกินไป
ข้อมูลจากสมาคมในเรื่องนี้ก็แทบไม่มีเลย
ในหลายๆ ที่ โดยเฉพาะที่ๆ ห่างไกลการเข้าถึงข้อมูล(ผมเจอมากับตัว)
เป้าหมายและวิธีสอนของโค้ช ครู จะเป็นไปเพื่อพัฒนาเด็กอย่างจริงจัง
"ตั้งแต่เริ่ม"
ความหวังดีที่อยากจะพัฒนา อยากจะสอนเด็กเป็นเรื่องที่ดีนะครับ
แต่บางครั้ง สิ่งเหล่านี้มันก็ทำให้เด็กเลิกเล่นบอลได้นะครับ
🔸เป้าหมายหลักของ Grassroots โดยเฉพาะในประเทศที่ฟุตบอลเจริญแล้ว
คือการสร้างจำนวนประชากรฟุตบอล ให้คนรักฟุตบอลที่สุด
อยู่กับฟุตบอล "ด้วยตัวเอง" ได้นานที่สุด
เป็นธรรมดาครับ ที่จะมีเด็กที่เข้ามาลองเล่นฟุตบอล
แล้วก็เลิกเล่น เพราะด้วยหลายเหตุผล
แต่ถ้าฐานล่างสุด(foundation) มันกว้าง จำนวนมันเยอะขึ้นมากๆ
ต่อให้มีคนออกจากระบบ
แต่มันก็ยังคงเยอะมากพอที่จะต่อยอดไปด้านบน ไปเพิ่มในระดับอื่นๆ ได้
▪️ผมจะยกตัวอย่างที่ดีที่สุดตัวอย่างหนึ่ง (อีกรอบ)
อังกฤษมีประชากรฟุตบอลที่อยู่ในระบบมากกว่า 15 ล้านคน
แค่เยาวชนทั้งชาย-หญิง ก็มากกว่า 3 ล้านคนแล้วครับ!
พอฐานล่างมันกว้าง ยอดพีรามิดมันก็กว้างขึ้นตาม
เค้ามีตัวเลือกคนที่จะติดทีมชาติ(National Pool) เยอะมาก
อย่างบอลโลกครั้งล่าสุด คนที่ไม่ติดทีมชาติมีทั้ง
โคล พาล์เมอร์, ฟิล โฟเด้น, เบน ไวท์(แบ๊คขวาทีมแชมป์พรีเมียร์)
ซึ่งคนกลุ่มนี้ ถ้าไปอยู่ประเทศอื่น อาจจะเป็นตัวแบกได้สบาย
นี่คือตัวอย่างสั้นๆ จากประเทศที่ลงทุนกับ Grassroots ปีละเป็นพันล้านบาท
ซึ่งแน่นอน มันต้องมาควบคู่กับลีกเยาวชน ที่สม่ำเสมอและทั่วถึง
แต่ถ้าทุกคนพูดถึงแค่ลีกแบบที่เคยมีมา
มันไม่มีทางพอ
ลีกแบบนั้นมันสร้างให้เด็กแค่ 3-4 พันคนได้เตะ
และอย่างมากก็ต่อเนื่องแค่ 2-3 เดือน
ที่เหลือก็เป็นพวก Elite เตะกันเองแล้ว (รอบลึกๆ)
🔸ย้ำอีกที ที่อังกฤษ เด็กหลายล้านคนได้เล่นปีละ 6-8 เดือน
ผ่านระบบที่ครอบคลุม
ถ้าบ้านเรายังไม่สามารถมีลีกแบบนั้นได้ทั่วถึง (เพราะสมาคมฯ ไม่ทำซักที)
▪️ผมอยากให้คนที่อยู่กับเด็กทุกคน
ลองหันกลับมามองเด็กของทุกท่าน แล้ววิเคราะห์กันนะครับ
ว่าเด็กๆ กลุ่มนั้น เค้ามาเพื่อแค่เล่นเพื่อความสนุก
หรือเค้าอยากพัฒนาด้วยตัวเอง
แล้วดูแลเค้าให้เหมาะสมกันนะครับ
▪️Grassroots มีเป้าหมายหลักคือ
- ทำให้เด็ก "รักฟุตบอล"
- ทำให้เด็ก "อยากกลับมาเล่นอีก"
- ให้ทุกคนได้เล่น
- พัฒนาเด็กตามวัย
- สร้างทักษะชีวิตควบคู่กับทักษะฟุตบอล
ผลการแข่งขันจึงไม่ใช่ตัวชี้วัดสำคัญที่สุด
ในทางกลับกัน
▪️ฟุตบอลเยาวชนในระบบแข่งขัน อาจให้ความสำคัญกับ
- การคัดเลือกนักกีฬา
- การแข่งขัน
- ผลการแข่งขัน
- การพัฒนาสู่ระดับที่สูงขึ้น
ซึ่งไม่ผิด
แต่ก็ไม่ใช่เป้าหมายเดียวกับ Grassroots
ฝากไว้นะครับ ด้วยความเป็นห่วงสำหรับระยะยาว
