16/08/2026
Naga Panchami to nepalskie święto, które w tym roku przypada 17 sierpnia. Jest poświęcone Nagom - wężowym istotom, które są związane z pogodą, naturą i pomyślnością. Podczas obchodów lepi się figurki Nag, ofiarowuje się pieśni i modlitwy, można też pościć lub okazywać cześć zgodnie z lokalnymi zwyczajami. Tego dnia czczone są też szczególnie żywe węże w świątyniach. Jeżeli chcemy ofiarować Nagom żółte i białe kwiaty oraz ziarno, możemy się udać nad rzekę, by je tam zostawić. Musimy jednak pamiętać, by nie wrzucać niczego bezpośrednio do wody, tylko zostawić ofiarę nad jej brzegiem lub w jego pobliżu. Pamiętamy też, by unikać znacznego uszkodzenia roślin, z których pozyskujemy kwiaty.
Węże cechuje zachowanie, które może inspirować do refleksji i rozwoju:
🐍 Pełzają zygzakiem co symbolizuje otwarcie na nowe możliwości i nie zatracanie się w starych schematach
🐍 Wiele z nich zapada w sen zimowy co oznacza, że jest czas na pracę i praktykę, ale i czas na odpoczynek i regenerację
🐍 Zrzucają skórę co symbolizuje transformację i odrodzenie
Niosą też ze sobą bogatą symbolikę, oto kilka przykładów:
🐍 Rozpostarty kaptur kobry symbolizuje ochronę i protekcję
🐍 Wąż wspinający się w górę to metafora rozwoju
🐍 Węże służące jako biżuteria Śiwy Mahadewy to nawiązanie do wolnego umysłu panującego nad zmysłami
🐍 Trucizna węża może służyć do sporządzania lekarstw lub surowicy, stąd gad ten kojarzony jest z medycyną. Podobnie uważali Grecy, skąd wzięły się węże jako symbole aptek ⚕️
Przykłady nagijskich bóstw z tradycji Dharmy
🐍 Nagaraja (po tajsku Prayanaak) - Król Nagów, czasem uważa się, że wszyscy inni wężowi władcy są jego manifestacjami. Pomaga zwalczyć życiowe przeciwności. Przypisuje mu się też, jako Sagarze, przechowanie i przekazanie ukrytych tradycji Mahayany.
🐍 Nagarani - Królowa Nagów, związana z protekcją, wsparciem i zdrowiem (król rozbija przeciwności, królowa wzmacnia, ułatwiając ich pokonywanie, razem uzupełniają się).
🐍 Mucalinda - aspekt Króla Nagów, która utworzył z własnego ciała parasol nad głową Buddy Śakjamuniego. Czasem uważany za manifestację samego Buddy lub, że będzie Buddą w przyszłym wcieleniu.
🐍 Vasuki to wężowy władca, który pomógł bogom w pozyskaniu Amrytii (nektaru nieśmiertelności) z Oceanu Mleka
🐍 Śesza (Ananta) to wielogłowy wąż służący za łoże Wisznu. Tradycyjnie uważa się, że wcieleniem Śeszy był Patańdziali, twórca Jogasutr, najstarszego i najważniejszego dzieła o jodze
🐍 Nagakanya (na zdjęciu), której rodzicami są Nagaraja i Nagarani, zrezygnowała z założenia rodziny na rzecz ascezy, która dała jej Siddhi - boskie moce. Dzięki nim niesie pomoc potrzebującym w każdym ze światów. Jest uosobieniem współczucia i altruizmu, ale wymaga traktowania z najwyższych szacunkiem. Czasami towarzyszy dalekowschodnim formom Awalokiteśwary, Bodhisattwy Współczucia (zobacz mój artykuł na jej temat).
Na zdjęciach fragmenty ołtarza autora, Nagakanya z Nepalu i dwie mniejsze Nagarani z Dharamsali (Indie); duża Nagakanya z Nepalu, wielogłowy Nagaraja (Prayanak) z Kambodży, jednogłowy Nagaraja z Tajlandii. Fotografie własne.
Wszystkiego najlepszego z okazji Naga Panchami!
