18/05/2021
Cis pospolity.
Cis pospolity (Taxus baccata L.) – gatunek wiecznie zielonego iglastego drzewa lub dużego krzewu z rodziny cisowatych. Występuje naturalnie w Europie, w Azji zachodniej (sięgając aż po Iran) oraz w północnej Afryce. Jest to roślina wolno rosnąca, długowieczna (osiąga ponad tysiąc lat), rosnąca na różnych glebach i w różnych warunkach nasłonecznienia. Po okresie ograniczania zasobów związanych z nadmierną eksploatacją i niszczeniem siedlisk, obecnie gatunek jest w ekspansji. Jest wszechstronnie wykorzystywany – jako roślina ozdobna, lecznicza i dostarczająca wartościowego drewna.
Jest gatunkiem najwcześniej objętym ochroną w Polsce, bowiem chroniony jest od 1423 roku. Ochrona została wówczas ustanowiona na mocy statutu warckiego, wydanego przez króla Władysława Jagiełłę, który chciał ograniczyć eksport drewna cisowego, będącego surowcem do wyrobu bardzo dobrej jakości łuków i kusz, do Anglii, Niderlandów i państwa zakonnego. Ograniczenie wprowadzono z obawy o całkowite wyginięcie cisu pospolitego:
Jeśli kto wszedł w las i drzewa, które znajdują się być wielkiej ceny, jako jest cis i jemu podobne porąbał, tedy może być przez pana albo dziedzica pojman.
Współcześnie roślina podlega ochronie w Polsce nieprzerwanie od 1946 roku, przy czym w latach 1946–2001 oraz 2004–2014 znajdowała się pod ochroną ścisłą, zaś w latach 2001–2004 oraz ponownie od 2014 roku pod ochroną częściową
Drewno cisa nie zwiera żywicy, jest twarde, ciężkie, elastyczne i pięknie czerwonawo zabarwione. Dawniej cis był wykorzystywany do wyrobu łuków, strzał i kusz. W starożytności uważany był za drzewo śmierci, a Galowie zatruwali jego sokiem groty strzał. W ludowych przesądach już samo przebywanie w cieniu cisa miało być niebezpieczne dla zdrowia
Dlaczego wspominam ten gatunek drzewa??
Bez Cisu nie było by Łuków, Kusz, strzał.
Więc czasem jak będziesz szedł lasem i zobaczysz cis, zatrzymaj się
i pomyśl ile ten jeden gatunek drzewa dał nam wartościowych rzeczy.
