20/04/2026
Już za tydzień nasi trenerzy będą mieli okazję sprawdzić i doświadczyć 🇧🇪🔜🔜🔜
BELGIJSKA FILOZOFIA SZKOLENIA
Belgia od lat wychowuje wspaniałych piłkarzy. Ale nie zawsze tak było. Trzeba było upaść, by ponownie wznieść się na szczyt swoich możliwości. Podejście Belgijskie, śmiało możemy wykorzystać we własnej pracy z młodymi zawodnikami.
🍌BANANOWA METAFORA
Kris van der Haegen, dyrektor ds. kształcenia trenerów w Królewskim Belgijskim Związku Piłki Nożnej zielonych bananów używa jako metafory tego, jak jego związek myśli i podchodzi do rozwoju młodzieży.
Belgowie dążą do wykrycia i zmaksymalizowania przyszłego potencjału, zamiast koncentrować się na obecnym poziomie gry swoich młodych zawodników. Wracając do analogii van der Haegena, koncentrują się na „bananach”, które jeszcze nie dojrzały”.
To podejście pozwoliło już wielu belgijskim piłkarzom osiągnąć szczyt.
🍌 KRYZYS PIŁKARSKI W BELGII
Na początku XXI wieku belgijska piłka nożna przeżywała kryzys. Reprezentacja nie zakwalifikowała się do Mistrzostw Europy w 2004 roku, a kolejna duża impreza przytrafiła im się dopiero w 2014 roku i gra w MŚ w Brazylii.
Dlaczego Belgia przez prawie dziesięć lat była pozbawiona sukcesów? Odpowiedź była taka, że brakowało im jasnej filozofii sportowej, a co ważniejsze, spójnego podejścia do rozwoju młodzieży, które mogłoby konsekwentnie dostarczać obiecujących młodych talentów do reprezentacji.
Starając się wyprowadzić belgijską piłkę nożną z kryzysu, decydenci piłkarscy zwrócili uwagę na swoich holenderskich sąsiadów, którzy od dziesięcioleci "produkowali" zawodników światowej klasy. Belgowie nie byli w stanie powtórzyć tego sukcesu, pomimo bliskości geograficznej Holandii i podobieństw kulturowych między tymi narodami.
🍌 Co więc robili Oranje, że odnieśli taki sukces?
Odpowiedź leżała w ich niezachwianej tożsamości na boisku. Podczas gdy Holendrzy wykazali się niezachwianą lojalnością wobec swojego charakterystycznego systemu 4-3-3, Belgom brakowało jednej, spójnej filozofii gry. To uświadomienie sobie tego faktu doprowadziło do gruntownej reformy belgijskiej piłki nożnej młodzieżowej.
Współpracując ściśle z regionalnymi związkami piłkarskimi i klubami, belgijski związek piłkarski opracował koncepcję zwaną „Belgijską wizją rozwoju młodzieży”. Wizja ta obejmowała kompleksowy pakiet reform mających na celu stworzenie spójnej tożsamości belgijskiej piłki nożnej, która niczym nić przebiegałaby przez cały belgijski system i miałaby zwieńczyć się jasno zdefiniowanym, charakterystycznym belgijskim piłkarskim DNA.
🍌 O CO CHODZI Z BANANAMI?
Choć może się to wydawać dziwne, część tej koncepcji dotyczy zielonych bananów. Co wspólnego mają banany z piłką nożną? To jak wizyta supermarkecie. Stajesz przed półką pełną rzędów misternie ułożonych bananów. Niektóre są zielone, inne żółte, a kilka ma dziwne brązowe plamki. Które z nich wkładasz do koszyka? Większość ludzi, co zrozumiałe, wybiera te żółte, wyglądające na soczyste. W końcu wszyscy wiedzą, że smakują najlepiej.
Wyobraźmy sobie teraz, że półka z bananami reprezentuje wszystkich utalentowanych piłkarzy w kraju. Żółte banany to młode gwiazdy, talenty, które dojrzały bardzo wcześnie i tu i teraz gwarantują wyniki. Kiedy ludzie idą ich oglądać, wskazują palcami i mówią: „Ten chłopak zajdzie daleko”. Ale czy naprawdę mogą być tak pewni?
Czasami, mając do czynienia z absolutnie wybitnym talentem, można przewidzieć, jak się rozwinie, ale nie ma czegoś takiego jak 100% pewności. Co się stanie, jeśli ten piękny żółty banan nagle pokryje się brązowymi plamkami? Z dnia na dzień najpiękniejszy banan na półce, zawodnik, którego wszyscy uważali za najlepszego w kraju, nagle przestanie być tak atrakcyjny.
A co z zielonymi bananami, tymi, których nikt nie chciał kupić?
Wyobraźcie sobie te banany, leżące na półce całymi dniami. Co się z nimi stanie? Po pewnym czasie zielone banany zaczną nabierać żółtawego odcienia. Potem będą coraz bardziej dojrzałe, aż staną się pięknymi, jaskrawożółtymi bananami. Dokładnie tak samo jest w młodzieżowej piłce nożnej.
Często potrzeba cierpliwości i czasu by ci gracze, na których nikt nie zwracał uwagi za młodu, stali się gwiazdami – i to właśnie takich „zielonych bananów” szukają skauci w Belgii.
Przykład zielonego banana możemy znaleźć w Neapolu. Każdy myśląc o SSC Napoli słusznie jako legendę tego klubu kojarzy Diego Maradone. Piłkarza wybitnego, może najlepszego w historii piłki nożnej. Ale to nie Diego jest najlepszym strzelcem w historii klubu, a belgijski napastnik Driesa Mertens (169 cm wzrostu / 61 kg wagi). Biorąc pod uwagę jego parametry fizyczne, gdyby nie belgijska filozofia szkolenia, mało gdzie ten chłopak by się przebił.
Młodego Mertensa określano jako zbyt niskiego, zbyt szczupłego i zbyt powolnego. Bardzo późno się rozwinął, ale dotarł na sam szczyt, stając się uosobieniem zielonego banana. Jego historia może skłonić nas do pytania, ile jeszcze niedojrzałych zawodników jest pomijanych w klubach na całym świecie?
🍌JAK ZNALEŹĆ UKRYTY TALENT?
Dostrzeżenie każdego talentu i zapewnienie mu szansy rozwoju, powinno być podstawą każdego systemu. Belgowie opanowali to do perfekcji. Jednym z ich najważniejszych narzędzi w tym zakresie jest rozróżnienie między wiekiem chronologicznym a biologicznym.
W Belgii (tak jak w Polsce) zawodnicy mogą grać z młodszymi lub starszymi kolegami, co daje nowemu pokoleniu obiecujących graczy szansę na grę przeciwko młodym zawodnikom o podobnych cechach fizycznych, niezależnie od wieku.
To podejście uzupełniają krajowe „Drużyny Przyszłości” RBFA, kolejna inicjatywa mająca na celu wspieranie późno rozwijających się zawodników. Te „przyszłe” drużyny działają w całym krajowym systemie rozwoju młodzieży i składają się z zawodników, którzy są biologicznie młodsi od swoich rówieśników (innymi słowy, są mniej dojrzali fizycznie niż inni zawodnicy w tym samym wieku). Wszystko to składa się na skuteczniejszy sposób wspierania młodych talentów w belgijskiej federacji piłkarskiej.
Belgowie zrozumieli, że sukces zawodnika nie zależy wyłącznie od jego wyników w wieku 12 czy 14 lat. Chodzi o to, jak rozwija się w dłuższej perspektywie. Dlatego ich system ma na celu zapewnienie zarówno młodym, jak i starszym zawodnikom takich samych możliwości rozwoju, aż do seniorskiej reprezentacji i uczynienie Belgii jeszcze bardziej konkurencyjną na arenie międzynarodowej.
🍌 BELGIJSKIE DNA
Belgijska wizja rozwoju młodzieży wykracza poza sztukę identyfikacji utalentowanych młodych zawodników, obejmując to, co nazywa się „belgijskim DNA”.
Opisuje ona kompleksową filozofię, która ma wpływać na każdy etap rozwoju zawodników, wspólny system i styl gry dla drużyn młodzieżowych, a jednocześnie zachęcać zawodników do wykazywania się kreatywnością i podejmowania odpowiedzialności za podejmowanie właściwych decyzji na boisku.
Najważniejszym elementem planu jest jednak zwrócenie uwagi na człowieka stojącego za zawodnikiem. Zamiast koncentrować się na krótkoterminowych sukcesach i wynikach belgijskich drużyn młodzieżowych, kładzie się nacisk na rozwój każdego zawodnika, zarówno na boisku, jak i poza nim. Dzieci w systemie młodzieżowym traktowane są przede wszystkim jako ludzie, a dopiero potem jako zawodnicy.
🍌 PODEJŚCIE SKONCENTROWANE NA ZAWODNIKACH
Stawiając na pierwszym miejscu sukces drużyny, ryzykujesz zaniedbanie indywidualnych potrzeb zawodników. Zbytnie skupienie się na wynikach może mieć negatywny wpływ na rozwój poszczególnych graczy. Często prowadzi to do poczucia niedoceniania wśród młodych piłkarzy, a w najgorszym przypadku do całkowitego porzucenia sportu.
Właśnie dlatego zawodnicy są zawsze w centrum belgijskiego DNA. To zasada, która przynosi korzyści zarówno młodym zawodnikom, jak i drużynom, w których grają.
W przeciwieństwie do tradycyjnego podejścia, które stawia drużynę ponad wszystko, chodzi o to, aby nikt nigdy nie został pominięty, niezależnie od tego, czy jest to młody, obiecujący zawodnik, czy gracz rekreacyjny w lokalnym klubie.
Każdy zawodnik potrzebuje indywidualnego wsparcia, które pomoże mu się rozwijać i sprawi, że poczuje, że jego rozwój jest najważniejszy. W przeciwnym razie prawdopodobnie straci radość z gry, co z kolei doprowadzi do stagnacji w jego rozwoju.
W tym podejściu skoncentrowanym na zawodniku, od trenera oczekuje się, że będzie pełnił rolę mentora i wspierał proces uczenia się. Zawodnicy mają przestrzeń do podejmowania własnych decyzji i uczenia się na błędach, które są traktowane jako ważny element procesu uczenia się, a nie jako porażki.
Celem jest zapewnienie każdemu dziecku ciągłego postępu, niezależnie od wyniku. To środowisko, które stawia indywidualny rozwój w centrum uwagi, a trener odgrywa rolę wspierającą, pomagając swoim zawodnikom rozwijać się jako piłkarzom i jako ludziom.
🍌 PRZEDE WSZSYTKIM KREATYWNOŚĆ
Trening w tym systemie stawia na kreatywność. Jego podstawową zasadą jest danie zawodnikom swobody w wyrażaniu i prezentowaniu w pełnym zakresie swoich umiejętności.
Niestety w wielu miejscach, często kreatywność jest tłumiona nawet u bardzo młodych graczy, ponieważ oczekuje się od nich przestrzegania zasad i działania w ramach struktur, które działają jak ograniczenia.
Trenerzy często popełniają błąd, próbując sprawować zbyt dużą kontrolę i nie dając graczom przestrzeni na przejęcie inicjatywy. Zamiast dominować w sesjach, powinni pełnić rolę przewodnika, dając graczom solidne podstawy do rozwoju i pomagając im rozwinąć skrzydła. W takim środowisku gracze mogą nauczyć się samodzielnie podejmować decyzje i dać upust swojej kreatywności.
ᴡᴀżɴᴇ ᴊᴇsᴛ ʀᴏᴡɴɪᴇż, ᴀʙʏ ᴘᴀᴍɪęᴛᴀć, żᴇ ᴄᴏᴀᴄʜɪɴɢ ᴘᴏᴡɪɴɪᴇɴ ʙʏć ᴋᴏɴsᴇᴋᴡᴇɴᴛɴʏ ɪ ᴜᴋɪᴇʀᴜɴᴋᴏᴡᴀɴʏ ɴᴀ ᴡsᴘɪᴇʀᴀɴɪᴇ ᴅŁᴜɢᴏᴛᴇʀᴍɪɴᴏᴡᴇɢᴏ ʀᴏᴢᴡᴏᴊᴜ. ᴍŁᴏᴅᴢɪ ʟᴜᴅᴢɪᴇ ᴘᴏᴡɪɴɴɪ ᴅᴏʀᴀsᴛᴀć ᴡ śʀᴏᴅᴏᴡɪsᴋᴜ, ᴋᴛóʀᴇ ᴅᴀᴊᴇ ɪᴍ ᴄᴢᴀs ɴᴀ ʀᴏᴢᴡóᴊ ᴘʀᴢᴇᴢ ʟᴀᴛᴀ.
Kolejnym kluczowym elementem belgijskiej filozofii trenerskiej jest wspieranie zawodników w sposób odpowiedni do ich wieku. Belgowie posunęli się nawet do opracowania specjalnego formatu rozgrywek, zaprojektowanego specjalnie z myślą o potrzebach zawodników w różnych grupach wiekowych.
Na przykład bardzo małe dzieci są zachęcane do gry 1 na 1, ponieważ dzieci w tym wieku interesują się przede wszystkim dryblingiem i strzelaniem bramek. Dając zawodnikom tę swobodę, pozwalają im doskonalić podstawowe umiejętności, zanim poznają strukturę gry zespołowej.
Mając to na uwadze, młodzi zawodnicy w Belgii grają również na boiskach dostosowanych do ich grupy wiekowej. Zmniejszenie liczby zawodników na małym boisku oznacza, że wszyscy uczestnicy mają dużo akcji i możliwości do działania i robienia postępów.
Za tym wszystkim kryje się jeden, nadrzędny cel: znalezienie jak największej liczby tych zielonych bananów.
🖌️ M. Libich (inspiracja RBFA, FIFA)
