05/09/2026
🌽🤫
PAQUIBATO: Ang Kuwento ng Lupang Ninuno at Pinagmulan ng Pangalan sa Davao City
Bago pa naging isang administrative district ng Davao City ang Paquibato, ang malawak na kabundukan at kapatagan nito ay matagal nang tahanan ng mga katutubong pamayanan, partikular ng Ata.
Ayon sa pag-aaral ng University of Southeastern Philippines tungkol sa Ata ng Paquibato, sinasabi ng mga matatanda ng komunidad na ang Ata ang unang nanirahan sa mga kabundukan at malalawak na lupain ng kasalukuyang Paquibato District. Noong unang panahon, umaasa sila sa pangangaso at kalaunan ay lumipat din sa pagsasaka.
Ang mga Ata ay hindi lamang nanirahan sa isang maliit na lugar. Ang kanilang mga dating pamayanan ay umabot sa mga lugar malapit sa Salug, Talahawan, Libuganon at Mapula Rivers. Ayon din sa National Commission on Indigenous Peoples o NCIP, ang Ata ay matatagpuan sa upland areas ng Davao at ang Paquibato ang isa sa kanilang pangunahing lugar.
Saan naman galing ang pangalang “Paquibato”?
Dito nagiging kawili-wili ang kasaysayan.
Sa lokal na historical account ng Paquibato Proper, may isang bersyon na nagsasabing ang Paquibato ay nagmula sa salitang “Pakibato,” na iniuugnay sa mga bato sa ilog.
May isa pang salaysay na nagsasabing maaaring may kaugnayan ito sa isang katutubong laro o gawain na tinatawag na “Dog-pak-bato,” na inilalarawan bilang paghahagis ng malalaking bato.
Mahalagang sabihin na ang dalawang paliwanag na ito ay lokal na historical/oral accounts, at wala akong nakitang sapat na opisyal na dokumento mula sa isang pambansang institusyon na nagpapatunay na isa lamang sa mga ito ang tiyak na pinagmulan ng pangalan. Kaya mas tama na sabihing “ayon sa lokal na salaysay” kaysa sabihing ito ay isang ganap nang napatunayang etimolohiya.
Mula sa katutubong pamayanan tungo sa barangay
Pagsapit ng kalagitnaan ng ika-20 siglo, nagsimula ang mas malinaw na pagbuo ng mga permanenteng barangay sa lugar.
Ayon sa lokal na historical account, bago ang 1956, ang Ata Tribe ang unang mga naninirahan sa lugar na ngayon ay Paquibato Proper. Noong 1956, itinatag ang Paquibato Proper sa pamumuno nina Datu Gumansing, Datu Maing at Camini Maudi.
Samantala, sa pambansang antas, ang Revised Charter of Davao City, Republic Act No. 4354, na ipinasa noong June 19, 1965, ay naglista ng Paquibato kasama ng iba pang mga lugar na sakop ng City of Davao.
Sa paglipas ng panahon, lumawak ang organisasyong pampamahalaan ng lugar at nabuo ang mga barangay na bumubuo sa Paquibato District.
Sa kasalukuyang city directory, kabilang sa Paquibato District ang 13 barangay: Colosas, Fatima, Lumiad, Mabuhay, Malabog, Mapula, Panalum, Pandaitan, Paquibato Proper, Paradise Embac, Salapawan, Sumimao at Tapak.
Paquibato sa kasalukuyan
Sa kasalukuyan, ang Paquibato ay nananatiling malaking rural district ng Davao City. Ayon sa City Government of Davao, ang distrito ay nasa pagitan ng Davao City at Davao del Norte, may lawak na humigit-kumulang 66,242.52 hectares, at tahanan ng iba't ibang Indigenous Peoples, kabilang ang Ata.
Mahalaga rin ang usapin ng ancestral domain sa lugar. Noong 2021, iniulat ng City Government of Davao ang pagkilos ng mga Ata Indigenous Peoples sa Salapawan upang ipagtanggol ang kanilang ancestral domains. Nakabatay ang kanilang karapatan sa mga probisyon ng Indigenous Peoples’ Rights Act (RA 8371), na kumikilala sa ancestral domain bilang community property ng Indigenous Cultural Communities/Indigenous Peoples.
Kaya ang kasaysayan ng Paquibato ay hindi lamang kuwento ng isang pangalan o isang barangay. Ito ay kuwento ng mga katutubong pamayanan, mga datu, ilog at kabundukan, pagbuo ng mga barangay, at patuloy na pangangalaga sa lupang ninuno.
At kung ang tanong ay “Saan talaga galing ang pangalang Paquibato?”, ang pinakamaingat na sagot ay: may lokal na salaysay na nag-uugnay dito sa “Pakibato,” o sa isang katutubong larong may paghahagis ng bato, ngunit ang eksaktong etimolohiya ay hindi sapat na dokumentado upang ideklarang isa lamang ang tiyak na pinagmulan.
Disclaimer
Disclaimer: Ang ilang bahagi tungkol sa pinagmulan ng pangalang “Paquibato” at mga unang pamayanan ay batay sa lokal na salaysay, oral history at community accounts. Maaaring magkakaiba ang bersyon ng kuwento sa bawat pamayanan. Ang mga impormasyong pampamahalaan, legal at demograpiko ay inihambing sa mga dokumento ng City Government of Davao, PSA, NCIP at iba pang available historical sources.
Sources: University of Southeastern Philippines – Ata of Paquibato District, Davao City; National Commission on Indigenous Peoples (NCIP); City Government of Davao; Philippine Statistics Authority (PSA); Republic Act No. 4354
