04/11/2026
Het Woord van Ap!
De vrijwilliger: Een uitstervend ras?
Ooit was hij een vertrouwd gezicht bij iedere sportvereniging: De vrijwilliger. Je vond hem achter de bar, langs het veld, in de bestuurskamer of op zaterdagochtend met een grasmaaier in zijn hand.
Tegenwoordig is hij een zeldzaam verschijnsel. Een soort bedreigde diersoort, ergens tussen de panda en de neushoorn.
En dat is niet zonder reden.
Bij steeds meer sportverenigingen blijft de kantine in het weekend gesloten. Niet omdat de sleutel zoek is, de koelkast kapot is of de koffieautomaat ermee is opgehouden. Nee, gewoon omdat niemand bereid is een paar uurtjes achter de bar te staan.
Terwijl er genoeg mensen zijn. Ouders bijvoorbeeld. Die hun kind op zaterdag keurig bij de vereniging afleveren, de contributie betalen en vervolgens denken dat hun bijdrage erop zit.
Kind afgeleverd? Check.
Contributie betaald? Check.
Vrijwilligerswerk? Daar zijn toch anderen voor?
Sommige verenigingen proberen het tekort op te lossen door boven op de contributie een extra bedrag te vragen. Zeventig euro bijvoorbeeld. Niet voor betere velden, nieuwe materialen of een professionele trainer, maar simpelweg om de club draaiende te houden.
Andere verenigingen hebben inmiddels nauwelijks nog een bestuur. De voorzitter is vertrokken, de penningmeester heeft er genoeg van en de secretaris heeft na drie jaar onbeantwoorde e-mails besloten dat het leven meer te bieden heeft dan achter mensen aanlopen die nooit reageren.
En wie vangt de gaten op? Juist, die paar mensen die er toch al zijn.
Vroeger was dat wel anders. Op zaterdagmorgen stond er een heel leger vrijwilligers klaar. De één trok de lijnen, de ander maaide het gras, iemand repareerde het hek en een ander zette de koffie.
Er was altijd wel iemand die zei:
'Laat mij maar even. Ik doe het al twintig jaar.'
Die man bestaat nog steeds. Alleen is hij inmiddels de zeventig gepasseerd.
De rest laat zich tegenwoordig wat moeilijker vinden. Op vrijdagavond verschijnt er een oproep in de groepsapp:
'Wie kan er zaterdag om 09.00 uur even helpen met het veld?'
Vijftien mensen lezen het bericht. Tien zijn online. Maar reageren? Ho maar.
Na een uur komt de eerste reactie:
'Sorry, zie dit nu pas.'
Daarna:
'Ik kan helaas niet, heb een verjaardag.'
En natuurlijk ontbreekt ook deze niet:
'Mijn weekend zit al helemaal vol.'
Waarmee dat weekend precies gevuld is, blijft meestal een raadsel. Maar blijkbaar is er zelfs tussen Netflix, uitslapen en eindeloos scrollen geen kwartiertje te vinden om iets voor de vereniging te doen.
Natuurlijk, vrijwilligerswerk moet vrijwillig blijven. Daar is geen discussie over.
Maar vrijwilligheid betekent toch niet dat je altijd mag verwachten dat een ander het wel oplost?
Een sportvereniging draait namelijk niet op lucht. De velden moeten worden onderhouden, de kantine moet open, wedstrijden moeten worden georganiseerd, scheidsrechters geregeld en de administratie bijgehouden. En dan hebben we het nog niet eens over alle kleine klusjes die niemand ziet, maar die wel moeten gebeuren.
Toch lijkt de gedachte steeds vaker: Het moet allemaal geregeld worden, maar liever niet door mij.
En zolang alles goed gaat, merkt niemand daar iets van. De doelen staan klaar, de kleedkamers zijn schoon, de koffie is warm en de wedstrijden beginnen op tijd.
Het lijkt vanzelfsprekend.
Totdat die ene vrijwilliger een keer niet kan.
Dan begint het telefooncircus.
'Wie doet de kantine?'
'Wie zet de doelen klaar?'
'Wie opent het hek?'
En uiteindelijk wordt natuurlijk weer dezelfde persoon gebeld.
'Kun je misschien tóch?'
En meestal zegt hij ja. Niet omdat hij niets anders te doen heeft, maar omdat hij zich verantwoordelijk voelt. Omdat hij de vereniging een warm hart toedraagt en niet wil dat de kinderen de dupe worden van het gebrek aan inzet van volwassenen.
Maar zelfs de trouwste vrijwilliger heeft een houdbaarheidsdatum.
En als hij op een dag stopt, blijkt ineens hoeveel werk hij al die jaren heeft verzet. Werk dat nooit opviel, juist omdat hij het altijd deed.
Misschien is dat wel het grootste probleem. We zijn de vrijwilliger niet kwijtgeraakt omdat niemand meer iets voor een vereniging wil betekenen. We zijn hem kwijtgeraakt omdat we zijn inzet als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen.
We vinden het prachtig dat mensen zich inzetten, zolang we zelf maar niet aan de beurt zijn.
En dat terwijl we allemaal zeggen dat het ónze vereniging is. We zijn trots op de club, op de jeugd, op de prestaties en op de gezelligheid langs het veld.
Maar een vereniging is geen bedrijf waar je een dienst afneemt. Het is een gemeenschap. En een gemeenschap bestaat alleen zolang mensen bereid zijn er samen iets van te maken.
Dus misschien wordt het tijd om niet alleen waardering uit te spreken tijdens de jaarlijkse vrijwilligersavond, maar ook eens daadwerkelijk de handen uit de mouwen te steken.
Een bardienst, een ochtendje onderhoud, een wedstrijd fluiten of helpen bij een activiteit. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Als iedereen een klein beetje doet, hoeft niet steeds dezelfde kleine groep alles te doen.
Want anders komt er een dag waarop we bij het clubhuis een informatiebord moeten plaatsen:
HIER LEEFDE OOIT DE VRIJWILLIGER.
Hij kwam iedere zaterdag om 09.00 uur. Hij trok de lijnen, zette koffie, repareerde het hek, opende de kantine en regelde alles wat anderen niet eens zagen.
Hij deed het jarenlang met plezier.
Totdat hij op een dag besloot dat het genoeg was.
En toen gebeurde er iets merkwaardigs.
De kantine bleef dicht. De lijnen werden niet getrokken. Het hek bleef op slot.
Iedereen vroeg zich af hoe dat toch kon gebeuren.
Behalve die ene man van 76.
Die stond er nog steeds.
Met een kwast in zijn hand.
Want ja, iemand moest het toch doen?
