23/08/2026
ΚΕΙΜΕΝΟ – ΑΦΗΓΗΣΗ – ΚΑΜΕΡΑ - ΜΟΝΤΑΖ*: Ηρακλής Μήλας
Δεκαπενταύγουστος στη ΣΜΙΞΗ - Ένας Τρανός Χορός (και δυο Μεγάλοι) [4K YouTube Video]
*Στη Σμίξη, στο χωριό της γυναίκας μου έχω ανέβει δεκάδες φορές, αλλά ποτέ πριν Δεκαπενταύγουστο. Δεν είχα ξαναδεί το χωριό με τόσο κόσμο! Το Πανήγυρι στο Μεσοχώρι ήταν υπέροχο, αλλά εγώ εντυπωσιάστηκα με τους Μεγάλους Χορούς στον Άγιο Αθανάσιο, τον Άγιο Γεώργιο και το Γκόρτσο Ζάβα, γι' αυτό κι εστίασα εκεί στο βίντεο.
Η Σμίξη είναι ένα χωρίο που αγαπώ πάρα πολύ κι ας είμαι "ξένος". Δεν νοιώθω όμως καθόλου ξένος εκεί αν και κάθε φορά που πηγαίνω κοντεύω να ξεχάσω το όνομα μου, γιατί όλοι με προσφωνούν "γαμπρό"! Ακόμα πιο πολύ το αγαπάει ο γιός μου, ο οποίος τώρα που γράφω αυτές τις λέξεις έχει παρατήσει εμένα και τη μάνα του στη ζέστα του κάμπου ενώ αυτός δροσίζεται στη Βασιλίτσα παρέα με τη γιαγιά και τον θείο του!.............
Για την Σμίξη Γρεβενών, ένα από τα ξακουστά βλαχοχώρια της Βασιλίτσας, όπως και για τα περισσότερα απομακρυσμένα ορεινά χωριά της Ελλάδας, ο Δεκαπενταύγουστος είναι μια ευκαιρία αναγέννησης. Για τους συγχωριανούς που σκόρπισαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, μια ευκαιρία επανασύσφιξης δεσμών και σχέσεων.
Σπίτια που έμειναν κλειστά για μήνες ή και για χρόνια, ξανανοίγουν τις πόρτες τους και τα φώτα ανάβουν. Οι δρόμοι γεμίζουν αυτοκίνητα. Στις πλατείες και τα ξέφωτα ξανακούγονται παιδικές φωνές και γέλια.
Στις παρέες καταμετρώνται τα νέα μέλη στη μεγάλη Σμιξιώτικη οικογένεια, παιδιά και εγγόνια . Καταμέτρηση γίνεται αναπόφευκτα και στις απώλειες.
Τα μνήματα συγυρίζονται και τα καντήλια ανάβουν. Οι εκκλησίες του χωριού, ο Άγιος Νικόλαος, Ο Άγιος Αθανάσιος, Ο Άγιος Γεώργιος, η Αγία Παρασκευή, περιμένουν τη σειρά τους για τη Θεία Λειτουργία.
Το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στη Σμίξη κρατάει τρεις μέρες. Ανήμερα της Παναγίας οι χωριανοί ψήνουν αρνί στα σπίτια τους για το Πάσχα του Καλοκαιριού. Για τρεις μέρες, μεσημέρι και βράδυ τους περιμένουν στο Μεσοχώρι παραδοσιακά όργανα και σκοποί Οι Μεγάλοι Χοροί στον Άγιο Γεώργιο και το Γκόρτσο Ζάβα
Οι πιο ιδιαίτερες στιγμές της γιορτής, όμως, έρχονται τη δεύτερη και την τρίτη μέρα, όταν οι χωριανοί μαζεύονται σε μεγάλους κύκλους που συμβολίζουν την ενότητα και τους ισχυρούς δεσμούς τους και χωρίς όργανα τραγουδούν και χορεύουν αργά «στα τρία».
Την τρίτη μέρα, το πρωί, μετά το πέρας της λειτουργίας μαζεύονται στο πλάτωμα του Αγίου Γεωργίου.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας συγκεντρώνονται στην πλατεία Γκόρτσο Ζάβα. Τα παλιότερα χρόνια όταν γίνονταν πολλοί γάμοι στο χωριό τον Δεκαπενταύγουστο, προτεραιότητα σε αυτόν τον χορό είχαν τα νιόπαντρα ζευγάρια, οι συγγενείς και τα μπρατίμια τους. Με το τέλος του χορού, όλοι μεταφέρονταν στο Μεσοχώρι όπου στην πίστα είχαν την τιμητική τους οι ανύπαντρες κοπέλες, σε ένα έθιμο που ήταν γνωστό ως «νυφοδιάλεγμα Ο Τρανός Χορός στον Άγιο Αθανάσιο
Η κορυφαία και πιο συγκινητική στιγμή στο τριήμερο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στη Σμίξη, έρχεται τη δεύτερη μέρα της Παναγίας. Από το πρωί οι χωριανοί ανηφορίζουν για τον κοιμητηριακό ναό του Αγίου Αθανασίου. Μετά τη Λειτουργία πιάνονται χέρι- χέρι για τον πιο μεγάλο από τους χορούς τους, τον Τρανό Χορό! Στο πρώτο μισό του κύκλου, οι άνδρες, στο δεύτερο, οι γυναίκες. Τηρείται αυστηρό ιεραρχικό «πρωτόκολλο», με τους πρεσβύτερους και τους πιο καλλίφωνους να σέρνουν το χορό. Η γειτνίαση με τα μνήματα των αγαπημένων προγόνων τους προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στα βήματα τους και ιερότητα στο τελετουργικό τους! Και του χρόνου! ΚΕΙΜΕΝΟ – ΑΦΗΓΗΣΗ – ΚΑΜΕΡΑ - ΜΟΝΤΑΖ*: ΚΕΙΜΕΝΟ – ΑΦΗΓΗΣΗ – ΚΑΜΕΡΑ - ΜΟΝΤΑΖ*: Ηρακλής Μήλας (Hercules Milas
*Συμπληρωματικές λήψεις έκανε στον Άγιο Αθανάσιο ο πολύ καλός φίλος, Θοδωρής Νασίκας και στο Γκόρτσο Ζάβα η γυναίκα μου, Άντριάνα Πλιάτσιακα.
*ΜΟΥΣΙΚΗ*: Εκτός από τα αυθεντικά τραγούδια των κατοίκων της Σμίξης, ακούγονται αποσπάσματα από:
1. Κοντούλα η Βλάχα – Κώστας Καραπάνος (βιολί)
• Κοντούλα η βλάχα-Τασία-παπαζήκος-καραπάνος
2. Ξενιτεμένα μου πουλιά – Κωσταντής Πιστιόλης
• ΞΕΝΙΤΕΜΕΝΑ ΜΟΥ ΠΟΥΛΙΑ - ΚΩΣΤΑΝΤΗΣ ΠΙΣΤΙΟΛΗΣ
*Συμπληρωματικές λήψεις έκανε στον Άγιο Αθανάσιο ο πολύ καλός φίλος, Θοδωρής Νασίκας και στο Γκόρτσο Ζάβα η γυναίκα μου, Άντριάνα Πλιάτσιακα.
*ΜΟΥΣΙΚΗ*: Εκτός από τα αυθεντικά τραγούδια των κατοίκων της Σμίξης, ακούγονται αποσπάσματα από:
1. Κοντούλα η Βλάχα – Κώστας Καραπάνος (βιολί)
• Κοντούλα η βλάχα-Τασία-παπαζήκος-καραπάνος
2. Ξενιτεμένα μου πουλιά – Κωσταντής Πιστιόλης
• ΞΕΝΙΤΕΜΕΝΑ ΜΟΥ ΠΟΥΛΙΑ - ΚΩΣΤΑΝΤΗΣ ΠΙΣΤΙΟΛΗΣ
00:00 - *Δεκαπενταύγουστος στη Σμίξη (Εισαγωγή)*Για την Σμίξη Γρε...
